Muammer Lütfi (Bahşi)

(d. 1903 / ö. 30 Mayıs 1947)
Şair, Yazar
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Yedi Meşale şairlerinden olan Muammer Lütfi, İzmir/Ödemiş’te doğdu. Âlim bir kişi olan Müderris Lütfi Efendi’nin oğludur. İlk ve ortaöğrenimini Ödemiş Rüşdiye ve İdadisi’nde yaptı. Babasından Arapça, Konyalı Mustafa Efendi’den Farsça dersleri aldı. Yükseköğrenim için İstanbul’a giden Muammer Lütfi, bir süre medresede okuduktan sonra Darülfünûn’un İlahiyat Fakültesi'ne yazıldı. Öğrenimine devam ederken Hukuk Fakültesi’ne de kayıt yaptırdı. 1927 yılında İlahiyat'ı, 1929 yılında ise Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. Antalya, Kuşadası, Bozdoğan, Nazilli, Muğla, Ürgüp gibi Anadolu’nun birçok il ve ilçesinde yargıçlık yaptı. Antalya’da iken Antalya Halkevi dergisi olan Türk Akdeniz’i yönetti. Muammer Lütfi daha sonra istifa ederek ölümüne kadar Ödemiş’te avukatlık yaptı. Ödemiş’te hayatını kaybetti.

Meşale grubundan ilk ayrılan şair olarak dikkat çeken Muammer Lütfi’nin edebiyata ilgisi genç yaşlarda başlamıştır. İlk şiirlerini İzmir’de Ahenk gazetesinde yayımlamış, bunun dışında Sadâ-yı Hak, Yeni Gün gazetelerinin yanı sıra Mahfel, Nazikter, Hilâl, Anadolu, Şark, Yanık, Yurt, İctihad, Servet-i Fünûn ve Yeni Ses gibi dergilerde şiirleri çıkmıştır. Sanat hayatına aruz vezniyle yazdığı şiirlerle başlamış, Tokadizâde Şekip, Tâhirü'l-Mevlevî ve Ahmet Haşim’den etkilenmiştir. Zamanla aruzdan uzaklaşan şair, hece vezniyle şiirler yazmaya başlamıştır. Şiirlerinde Kemalettin Kamu etkisiyle millî konulara yer vermiş, sevgi temini işlemiştir. “Bulut Yığınları”, “Akşam”, “Mehtap”, “Ay”, “Göl Kıyısında” gibi şiirleri Ahmet Haşim etkisinde yazmıştır. Halit Fahri, onun şiirlerinde maveraî ve hikemi bir eda bulduğunu ifade etmiştir. Muammer Lütfi şiirlerini genellikle dörtlükler ve üçlükler hâlinde yazmış, daha çok düz ve çapraz kafiye kullanmayı tercih etmiştir. Şiirlerinin yanı sıra “Silâhşör”, “Aşk Efsanesi”, “Çakırcalı”, “Hayat Denizi” gibi manzum hikâyeler de kaleme almıştır. Aruz ve hece ile şiirler yazan Muammer Lütfi sonradan serbest tarzda şiire de yönelmiştir. Bir süre sonra da dilde sadeleşmeye doğru bir açılım yapmıştır.

Şair, 1928’de Yedi Meşale topluluğuna katılmış ve ortak kitap hâlinde yayımlanan Yedi Meşale’den sonra Cevdet Kudret’le aralarında baş gösteren geçimsizlik yüzünden topluluktan ayrılmıştır. Muammer Lütfi Bahşi, Servet-i Fünûn’da yayımlamış olduğu “Yedi Meşale’nin Kısa Bir Tarihçesi” başlıklı yazısında bu ayrılışın sebeplerini farklı bir şekilde ortaya koymuştur. Şair, topluluktan ayrılma sebebini “eski edebiyatımıza karşı hücumları ve nankörlükleri benim bu arkadaşlar arasından çekilmemi intac etti,” (Muammer Lütfi 1928: 181) sözleriyle izah etmiştir. Bu aşamadan sonra Anadolu’da yaygın olmayan gazete ve dergilerde müstakil çalışmalarını sürdürmüştür.

Yedi Meşale şairlerine göre şiirlerinde derinlik ve düzenlilik gözlemlenen Muammer Lütfi, “Dante’nin Ruhuna: Cehennem” adlı şiirinde Âdem ile Havva’dan beri insanların günahkârlığını anlatmış, bütün sorunların çözümünün yine insanda olduğunu vurgulamıştır (Emiroğlu 2014: 138). Şairin Yedi Meşale’de yer alan bu şiiriyle birlikte “İhtiyar Âşık”, “Dünyalar: Sağırların Dünyası”, “Körlerin Dünyası”, “Âşıkların Dünyası”, “Ayrılık Çeşmeleri”, “Topkapı Sarayı” ve “Dünyada Son Kalan Adam” başlıklı şiirleri yayımlanmıştır. Muammer Lütfi’nin Yedi Meşale’de bir araya gelen şiirleri hariç diğer eserleri kitap hâlinde bir araya getirilmemiş ve basılmamıştır. Hüseyin Tuncer, onun Kurtuluş Savaşı’nı konu edinen broşür niteliğinde İlk Kurşun adlı eserinin basıldığı bilgisini vermiştir (1994: 20).

Kaynakça

(Bahşi) Muammer Lütfi (1928). “Yedi Meşale’nin Kısa Bir Tarihçesi”. Servet-i Fünûn. 2 Ağustos 1928. Nr. 1668-194. s. 180-181.

Emiroğlu, Öztürk (2014). Türkiye’de Edebiyat Toplulukları (5. Baskı). Ankara: Akçağ Yayınları.

Necatigil, Behçet (1983). “Muammer Lütfi”. Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü. İstanbul: Varlık Yayınları.

Tuncer, Hüseyin (1994). Yedi Meşaleciler. İzmir: Akademi Kitabevi.

Yalçın, Murat [ed.] (2010). “Muammer Lütfi”. Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. C. 2. s. 716-717.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MACİT BALIK
Yayın Tarihi: 22.11.2018

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Yedi Meşale (Ortak Kitap)Muallim Ahmet Halit Kütüphanesi / İstanbul1928Şiir
İlk KurşunF. Arkant Matbaası / Ödemiş1947Derleme

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Sabri Kaliçd. 19 Mayıs 1966 - ö. 23 Eylül 2012Doğum YeriGörüntüle
2Cemal, Ahmetd. 5 Mart 1942 - ö. 1 Ağustos 2017Doğum YeriGörüntüle
3MEHMED ABDURRAHMÂN, İzmirlid. ? - ö. 19. yy.Doğum YeriGörüntüle
4Refik Ahmet Sevengild. 1903 - ö. 13 Eylül 1970Doğum YılıGörüntüle
5Zeki Ömer Defned. 1903 - ö. 2 Aralık 1992Doğum YılıGörüntüle
6Hasan Rasim Usd. 1903 - ö. 6 Temmuz 1967Doğum YılıGörüntüle
7ELİMERDANLI, Necefd. 1905 - ö. 1947Ölüm YılıGörüntüle
8Tepeyran, Ebubekir Hazımd. 1864 - ö. 5 Haziran 1947Ölüm YılıGörüntüle
9GAZİZADE/MOLLA BOZO, Mehmet Alid. 1883 - ö. 1947Ölüm YılıGörüntüle
10Tural, Ahmetd. 1942 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Denizer, Ümitd. 25 Şubat 1948 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Şeref Bilseld. 25 Şubat 1972 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Ali Akçekend. 17 Şubat 1964 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Hatemi, H. Hüsrevd. 12 Aralık 1938 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Abdullah Ziya Kozanoğlud. 16 Ocak 1906 - ö. 29 Mart 1966Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16LÜTFÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17LÜTFÎ EFENDİd. ? - ö. 1739-40Madde AdıGörüntüle
18LUTFÎ, Lutfî Sâlih Efendi, Selaniklid. ? - ö. 1888Madde AdıGörüntüle