MUHÎTÎ

(d. ?/? - ö. 1599/1600/1008)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Ahmed’dir. Rodoslu'dur. Medrese eğitimini tamamlayıp Bostan Efendi’den mülazım olduktan sonra Şam, İstanbul ve Edirne’de naiplik yaptı. Lala Mustafa Paşa’nın serdarlığı zamanında Edirne kadılığına getirildi. Paşa’nın İran seferi sırasında ordu kadılığı yaptı. Kınalı-zâde Hasan Çelebi’nin “Hâlâ orada kadı” olduğunu söylediğine göre tezkiresini yazdığı 1585 tarihinde bu görevde idi. Şam kadısı iken emeki oldu ve 1008’de (1599/1600) İstanbul’da öldü. Mesnevi’deki Pîr-i Çengi hikâyesine yenilerini ekleyerek şeyhleri anlatan müfteilün müfteilün fâilün kalıbında bir mesnevi yazmıştır. Tezkirelerde söz konusu mesneviden alıntı beyitler yer almakta, fakat eserin ismi zikredilmemektedir. Bugün için meçhul olan bu ilginç mesneviye dair bütün bilgilerimiz tezkirelerde yer alan beyitlerle sınırlıdır. Hasan Çelebi, sayısız şiiri olduğunu kaydetmektedir. Nazire mecmualarında bazı şiirlerine rastlanmaktadır.
 

Kaynakça

 

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. C. 4. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Derin, Fahri Ç. Ve Vahit Çabuk (hzl.) (1985). Hâfız Hüseyin Ayvansarayî, Mecmû’a-i Tevârîh. İstanbul: İÜEF Yay.

İstanbul Kütüphaneleri Türkçe Yazma Divanlar Kataloğu (tarihsiz). C. 2. İstanbul: Maarif Vekaleti Yay. 522.

Kaf-zâde Fâizî. Zübdetü’l-Eş’âr. Milli Kütüphane, Yz. A. 679, vr. 101a.

Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf.

Köksal, M. Fatih (2006). “Muhîtî”. Türk Dünyası Edebiyatçılar Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. C. 6. Ankara: AKM Yay. 413.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1978). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: TTK Yay.

“Muhîtî” (1986). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. C. 6. İstanbul: Dergâh Yay. 431.

Müstakîm-zâde Süleymân Sa’deddîn. Mecelletü’n-nisâb fi’n-neseb ve’l-künâ ve’l-elkâb. Süleymaniye Kütüphanesi, Hâlet Ef. Nu. 628, vr. 387a.

Rızâ (1316). Tezkire-i Rızâ. İstanbul: İkdâm Matbaası.

Riyâzî. Riyâzü’ş-Şu’arâ. Süleymaniye Kütüphanesi, Es’ad Ef. Nu. 3871, vr. 97b.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83502/beyani----tezkiretus-suara.html [erişim tarihi: 20.03.2013]

Tataroğlu, Abdullah (1995). Muhîtî - Hayatı, Eserleri, Edebî Kişiliği ve Divanının Tenkitli Metni. Yüksek Lisans Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 13.01.2014

Eserlerinden Örnekler

 GAZEL

 Pâdşâh-ı ışkam eşkümdür sipâh u haşmetüm

 Şu’lesidür âhumuñ başumda tâc-ı izzetüm

 Ben kalender meşrebem sâfî dilem âyînevâr

 Pes ne gam olsa tarîkinde adûdan hil’atüm

 Nâle-i şeb-gîrüm işidüp uyanmış hâbdan

 Bahtum el virüp yine uyandı şem’-i devletüm

 Gonçeveş pîrâhenini zâhid eylerdi kabâ

 Ger sabâ ile irişse aña bûy-ı hâletüm

 Tâb-ı mihre sâyebânumdur Muhîtî ebr-i âh

 Sâyesinde kimsenüñ bir zerre yokdur minnetüm  (Köksal 2012, s.1637)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1VELÎ, Veliyüddin Efendid. ? - ö. Kasım/Aralık 1655Doğum YeriGörüntüle
2Hakan Gündayd. 29 Mayıs 1976 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3İzmirli, Yüceld. 01 Temmuz 1946 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4VELÎ, Veliyüddin Efendid. ? - ö. Kasım/Aralık 1655Doğum YılıGörüntüle
5Hakan Gündayd. 29 Mayıs 1976 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6İzmirli, Yüceld. 01 Temmuz 1946 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7VELÎ, Veliyüddin Efendid. ? - ö. Kasım/Aralık 1655Ölüm YılıGörüntüle
8Hakan Gündayd. 29 Mayıs 1976 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9İzmirli, Yüceld. 01 Temmuz 1946 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10VELÎ, Veliyüddin Efendid. ? - ö. Kasım/Aralık 1655MeslekGörüntüle
11Hakan Gündayd. 29 Mayıs 1976 - ö. ?MeslekGörüntüle
12İzmirli, Yüceld. 01 Temmuz 1946 - ö. ?MeslekGörüntüle
13VELÎ, Veliyüddin Efendid. ? - ö. Kasım/Aralık 1655Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Hakan Gündayd. 29 Mayıs 1976 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15İzmirli, Yüceld. 01 Temmuz 1946 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16VELÎ, Veliyüddin Efendid. ? - ö. Kasım/Aralık 1655Madde AdıGörüntüle
17Hakan Gündayd. 29 Mayıs 1976 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18İzmirli, Yüceld. 01 Temmuz 1946 - ö. ?Madde AdıGörüntüle