MUHLİSÎ, Mehmed Muhlis

(d. ?/? - ö. 1687-88/1099)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Muhlisî’nin asıl adı Mehmed Muhlis olup Sarı Ali Paşa’nın (ö. 1085/1674) oğludur. Babası da vezir rütbesiyle defterdar olan Muhlisî, eğitimini tamamlayıp Dîvân-ı Hümâyûn hocalığında bulunduktan sonra 1086/1675-76 yılında Ahmed Paşa’nın yerine defterdar oldu. Bu görevinden dolayı "Defterdar Bey" sanıyla tanındı. Babasının görevi sebebiyle "Defterzâde" olarak da kaynaklara geçen Muhlisî, iki kez yeniçeri kâtibi oldu, yeniçeri kâatipiğinden azledildikten sonra 1088/1677-78'de tekrar yeniçeri kâtipliği görevine getirildi. 1090/1679-80'de Haseki Sultan Kethüdası; 1096/1684-85 yılında başdefterdar oldu ve 1099 /1687-88’de vezaret ile kubbevezirliğine atandı. Himmetzâde Abdullah Efendi, Muhlisî'nin bu görevi için şu tarihi düşürmüştür: "Beg efendim vezîr-i âsafına verdin zîver". Muhlisî, 1099/1687-88’de felç oldu, ardından da vefat etti. (Çapan 2005: 544; Kurnaz vd. 2001: 937; Abdülkadiroğlu 1999: 379; Ekinci 2013: 225). Mezarı, Edirnekapı'da babasının yanındadır. Şairliğinin yanında âlimliği ile de tanınmıştır.

Kaynakça

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Âsâr Li-Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: AKM Yay.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay.

Ekinci, Ramazan (hzl.)(2013). Hâfız Hüseyin Ayvansarayî, Vefeyât-ı Ayvansarayî. İstanbul: Buhara Yay.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Halûk, M. İsen, R.Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fudalâ”. C. 2. İstanbul: Çağrı Yay. 95

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî Yâhud Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniyye. C. 4. İstanbul: Matbaa-i Âmire.188.

Müstakimzade Süleyman Sadeddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb. (Tıpkı Basım).  Ankara: KB Yay. 388.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 17.12.2013

Eserlerinden Örnekler

Merhabâ ey feyz-bahş-i sîne-i erbâb-ı dil

Pertev-i hüsnün nigârâ mihr-i âlem-tâb-ı dil 

(Ekinci, Ramazan (hzl.)(2013). Hâfız Hüseyin Ayvansarayî, Vefeyât-ı Ayvansarayî. İstanbul: Buhara Yay. 225)

Zülf-i yâri pîç ü hâm çekmiş 'izâr-ı safhaya

Resm iderken lerze düşmiş hâmede yok tâb-ı dil 

(İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay.620)