Muhtar Magavin

(d. 1940 / ö. ?)
Yazar, Edebiyat Bilimci
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Türkiye Dışı)

Semey şehrinin Şubartav ilçesinde doğdu. Babası köy öğretmenidir. 1962’de Kazak Memlekettik Üniversitesinin Filoloji Fakültesini bitirdi. 1965 yılında da aynı üniversitede Kazak edebiyatı alanında doktorasını tamamladı. 1965’ten itibaren eserlerini yazmaya başladı. Kazak Adebiyeti gazetesinde bölüm başkanlığı, 1967-1971 yılları arasında “Jazuvşı” yayınevinde baş editör yardımcısı, Kazak Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti İlim Akademisinin M. Avezov Edebiyat ve Sanat Enstitüsü’nde üstat ilim adamı olarak çalıştı. 1977’de KPSS üyesi, Kazakistan Yazarlar Birliği üyesi, Yazarlar Birliği Nesir Sovyeti’nin başkanı oldu. Moskova’da Gorki Edebiyat Enstitüsünde Kazak folkloru ve Kazak edebiyatı tarihi dersleri verdi. 1983-1984 yıllarında serbest olarak edebî işlerle meşgul olurken, 1984-1986 yıllarında “Jazuvşı” yayınevinin baş editörlüğünü yaptı.

1988 yılından beri de Juldız dergisinin baş editörlüğünü yapmaktadır. Magavin, Lenin’in doğumunun 100. yılı münasebetiyle “Üstün Hizmet Madalyası” ile ödüllendirildi (1970). Yazar, Alasapıran adlı iki ciltlik romanı için Kazak Sovyet Cumhuriyeti’nin “Abay Ödülü”nü (1984) aldı. Bunun yanı sıra Türkiye’de Uluslararası Türk Dünyası Hizmet Ödülü’ne de layık görüldü (TÜRKSAV tarafından 1998 yılında verilmiştir.) (Sovettik Kazakstan Jazuvşıları 1987: 378-379; Toğısbayev-Sujikova 2009: 218). Yazar hakkında Türkiye’de monografik çalışma da yapıldı (İbragim 2011).

Eserleri, 1959’dan itibaren yayımlanmaya başlanmıştır. 1960’lı yıllarda daha çok edebiyat araştırmacısı olarak dikkat çekmiştir. Daha sonrasında edebi nesre yönelmiştir. İlk eseri Keşkurum (1964) Juldız dergisinde yayımlanmıştır. İkinci Dünya Savaşına kadar huzur içindeki köy ve şehir hayatı, günümüz aydınları, öğrencilerin hayatı ve halkların dostluğu konularında yazılmış olan Akşa Kar (1969), Bir Atanın Balaları, Kıyandağı Kıstav (1977), Kök Kepter (1979) adlı hikâye ve romanları yayımlanmıştır. 1972’de ise gençler hakkında yazdığı Kök Munar romanı basılmıştır (Koç-İşina-Korganbekov 2007: 695). Alasapıran (Alasapıran I/1981, Alasapıran II/1983) adlı ünlü romanı 16. yüzyıl sonu ile 17. yüzyıl başında Kazak Ordası ile Rusya arasında gelişen ilişkilerin tarihini ele alır. Romanda Orazmuhamed’in hayatı etrafında, onun duygu ve düşünceleriyle bağlantılı olarak Rus-Kazak ilişkileri ve Rusya gerçeği ortaya konulur. Rusya’da Çar hizmetinde bulunan Kazak Sultanı Orazmuhamed aracılığıyla Kazak yurdundan Rusya’ya, Rusya’dan da Kazak yurduna ilk defa elçiler gidip gelir. Yazar, Alasapıran’da Rus ve Kazaklar arasındaki ilişkilerin çok eskilere dayandığını, ancak bu ilişkilerin çok çetin ve zorlu bir tarihi olduğunu göstermek istemiştir (Kınacı 2016: 213-215).

Yazarın Şakan Şeri (1993) romanında ise totaliter sistemin insanları oyuncak olarak görmesi ve dönemin trajedisi anlatılmıştır.

Kobız Sarını (1968) inceleme eseri XV-XVIII. asırlardaki Kazak şiiri hakkında kaleme alınmıştır. Bu edebi incelemede Kazak hanlığı döneminde yaşayan şair ve ozanların eserleri incelenmiştir (Koç-İşina-Korganbekov 2007: 696).

Magavin’in pek çok eseri Rusçaya ve yabancı dillere çevrilmiştir.

Kaynakça

İbragim, D. (2011). Muhtar Mağawin Hayatı, Şahsiyeti, Hikâyeleri. Ankara: Tiydem Yayıncılık.

Kınacı, Cemile (2016). Kazak Edebiyatında İmaj ve Kimlik. Ankara: Bengü Yay.

Koç, K.-İşina, A.-Korganbekov, B. (2007). Kazak Edebiyatı 2 (Sovyet Dönemi ve Bağımsızlıktan Sonraki Kazak Edebiyatı). İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık.

Sovettik Kazakstan Jazuvşıları (1987). Almatı: Jazuvşı.

Toğısbayev, B.-Sujikova, A. (2009). Tarihi Tulgalar. Almatı: Almatı Kitapbaspası.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. CEMİLE KINACI
Yayın Tarihi: 19.06.2018
Güncelleme Tarihi: 08.11.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Keşkurım? / ?1964Hikâye
Kobız SarınıMektep / Almatı1968İnceleme
AkşakarJazuvşı / Almatı1969Hikâye
Tazının ÖlimiAtamura / Almatı1969Hikâye
Kök MunarRarited / Almatı1972Roman
Bir Atanın BalalarıJazuvşı / Almatı1974Hikâye
Kıyındağı KıstavJalın / Almatı1977Hikâye
Kök KepterJalın / Almatı1979Hikâye
Alasapıran IJazuvşı / Almatı1981Roman
Alasapıran IIJazuvşı / Almatı1983Roman
Şakan ŞeriJazuvşı / Almatı1993Roman

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Abay,İ.Kunanbayevd. 1845 - ö. 06 Temmuz 1904Doğum YeriGörüntüle
2Kerim Tinçurind. 15 Eylül 1887 - ö. 15 Kasım 1938Doğum YeriGörüntüle
3Sami Ayhand. 1929 - ö. 19 Mart 1982Doğum YeriGörüntüle
4HACI, Yusuf Çetind. 1940 - ö. 2008Doğum YılıGörüntüle
5Fikret Demirağd. 10 Ocak 1940 - ö. 28 Kasım 2010Doğum YılıGörüntüle
6Haluk Akerd. 13 Haziran 1940 - ö. 20 Mart 2018Doğum YılıGörüntüle
7Annaguli Nurmemmetd. 25 Mayıs 1959 - ö. ?MeslekGörüntüle
8Münevver Ayaşlıd. 1906 - ö. 20 Ağustos 1999MeslekGörüntüle
9Nevzat Çelikd. 1960 - ö. ?MeslekGörüntüle
10Hesenbey Melikzade Zerdâbjd. 1842 - ö. 25 Kasım 1907Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Ömer Faik Numanzaded. 1872 - ö. 1937Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Kasım Tınıstanovd. 1901 - ö. 6 Kasım 1938Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13MUHTAR ALİYEVd. 1936 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14MUHTAR KURBANPURd. 1921 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15MUHTÂR, Halîl Paşa-zâde Vâhidü\'l-ayn Ahmed Muhtâr Beyd. ? - ö. 19. yy.Madde AdıGörüntüle