MURTAZA

(d. 1865/1281 - ö. 1917/1332)
âşık
(Âşık / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Murtaza olan âşık, şiirlerinde de adını mahlas olarak kullanmıştır. H. 1281/M. 1865 yılında Kayseri’ye bağlı Pınarbaşı ilçesinin Büyük Karamanlı köyünde doğmuştur. Fahri Bilge derlemeleri sayesinde haberdar olunan Âşık Murtaza, Afşarların Hallı Uşağı kabilesine mensuptur. Bu kabileye bağlı Dallı Oğulları’ndan Mehmed’in oğludur. Ümmidir. Ailesine ve mesleğine dair kesin bilgiler bulunmamaktadır. Fahri Bilge’ye ait defterde “orta boylu, sarışın, etine dolgun, kır sakallı, hoş sohbet, meclis-ârâ” bir zat olarak tanıtılan Âşık Murtaza, köyünde 25 Kanun-ı Evvel 1332 [7 Ocak 1917]’de vefat etmiştir (Çapraz 2008: 63, 181-182).

Âşık Murtaza’nın Fahri Bilge’ye ait defterde bir adet türkülü-hikâyesi bulunmaktadır (Çapraz 2008: 181-182). Türkülü-hikâyede, bir çeşit yabani ördek olan ‘ankıt’ kuşu konu edilmiştir. Türkülü hikâyede, konar-göçer Türkmen yaşamının da izleri görülmektedir. Ayrıca türkülü-hikâyeye bakarak Âşık Murtaza’nın göçerevli Türkmen yaşamına bağlı olarak sanatını icra ettiğini ve diyar diyar dolaşmış gezgin bir aşiret âşığı olduğu söylenebilir.

Âşık Murtaza’ya ait türkülü-hikâye, 11’li hece ölçüsüyle ve koşma nazım şekliyle tertip edilmiştir. Türkülü-hikâyede Afşarların ağız özelliklerine özgü söyleyişler vardır. Metinden anlaşıldığı kadarıyla Âşık Murtaza, sade, içten ve duygulu bir anlatıma sahiptir.

Kaynakça

Çapraz, Erhan (2008). Fahri Bilge Defterleri Işığında Kayseri ve Yöresi Halk Şairleri. Kayseri: Laçin Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ERHAN ÇAPRAZ
Yayın Tarihi: 22.12.2014

Eserlerinden Örnekler

Koşma

Ağca Deniz’in kenarında yüksek tutarsın

Ben bilirim sen sılaya katarsın

Göle konmuş garip garip ötersin

Derin mi yuka mı gölünüz ankıt

Beni gördün cigalini düzersin

Çıtbırından bile hile sezersin

Ne deyi böyle yalınız gezersin

Eşinden m(i)’ayrıldın boz kulağ ankıt

Ankıt yumurtada yavru bellersin

Sesi kanarya zilifini yaslarsın

Göle konmuş kanadını ıslarsın

Derin mi yuka mı gölünüz ankıt

Yüreğil Çölünden emendin geldin

Yürüdün yollara bellere kondun

Bahara ne kaldı deyi sual sordun

Dillerin bir kelâm söylesin ankıt

Der Murtaza’m gelir geçersin

Her gölden bir su içersin

Vakit gelir yüksek uçarsın

Daha yolların kar yatıyor ankıt

Çapraz, Erhan (2008). Fahri Bilge Defterleri Işığında Kayseri ve Yöresi Halk Şairleri. Kayseri: Laçin Yay., 181-182.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ASLAN GAYSERİLİM, H. Recep Çalkanerd. 1947 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Ahmet Durand. 1974 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Çağlıkasap, Mehmetd. 1945 - ö. 3 Ocak 2017Doğum YeriGörüntüle
4GİRYÂNÎ, Seyitd. 1865 - ö. 1929Doğum YılıGörüntüle
5SITKI PERVÂNE/SIDKÎ BABA, Zeynel Abidind. 1865 - ö. 1928Doğum YılıGörüntüle
6SEFİLÎ/HABİLÎ/LÜTFÎ, Habil Öztürkd. 1865? - ö. 1935Doğum YılıGörüntüle
7BAHÂEDDÎN MEHMED, İstanbullud. 1845 - ö. 1917Ölüm YılıGörüntüle
8Süleyman Nesipd. 1866 - ö. 1917Ölüm YılıGörüntüle
9SALİHA ABLAd. ? - ö. 1917/1918Ölüm YılıGörüntüle
10HACİK KIZ, Haticed. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11SIDKId. 1858 - ö. 1914Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12RUŞENÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13GAVVÂSÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14KARABULUTd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15ABDÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle