Mutluay, Rauf

Samih Emre, Salih Tepe
(d. 1925 / ö. 14 Mayıs 1995)
Eleştirmen, Deneme Yazarı, Edebiyat Araştırmacısı, Öğretmen
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Eskişehir’de doğan Rauf Mutluay, henüz çocukken annesini kaybetti. İlk ve ortaokulu Kütahya’da bitirdikten sonra, 1939’da İstanbul’a geldi ve 1942 yılında İstanbul Erkek Lisesi'nden mezun oldu. 1946’da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü bitirdi. 1947-1955 arasında, Antalya ve Kastamonu'da öğretmenlik yaptı. Askerliğini yedek subay (1955-1957) olarak tamamlayan yazar, Edirne ve İstanbul’un çeşitli liselerinde edebiyat öğretmenliği yaptı. 1974 yılında emekli olmasıyla birlikte Devlet Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu (Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi 1974-1981), İstanbul Üniversitesi (İktisat Fakültesi) Gazetecilik Enstitüsü (Yüksek Okulu 1979-1981) ve Unkapanı Dershanesi'nde Türk Dili ve Edebiyatı dersleri verdi. İstanbul Arkeoloji Müzesi Kitaplığı’nda çalıştı. Çeşitli yayınevi ve ansiklopedilerin yayın kurullarında da görev alan Rauf Mutluay, bir kalp krizi sonucu İstanbul’da vefat etti.

Rauf Mutluay, yazın yaşamına, 1946 yılında Bir Selam adlı öyküsünün Gün dergisinde yayımlanmasıyla başladı. İstanbul dergisinde “Salih Tepe”, Yön dergisinde “Samih Emre” adıyla yazdı. (Yüksel 1998: 199) 1958'den sonra Dost, Yeditepe, İstanbul, Yorum, Dünya, Kim, Hür, Vatan, Varlık, Türk Dili, Papirüs, Milliyet gibi gazete ve dergilerde kitap tanıtma yazıları, eleştiri, deneme ve öyküleri yayımlandı.

Mutluay'a göre sanatın amacı, sanat ürünleri yoluyla toplumsal hayatta duygu ve düşünce, beğeni ve inanç, ülkü ve coşku birliği yaratarak insanları ortak ölçülerde kaynaştırmaktı. Edebiyatı “hayatı güzelleştirme[nin]” (Mutluay 2018: 16) bir yolu olarak gören Mutluay, gerek araştırma metinlerinde gerekse denemelerinde iyiliğin, doğruluğun ve bilginin yolunu aydınlatmaya çalıştı. “Mutluay, inançlı, dürüst, yaşadığı ile yazdığı arasında şaşmaz paralellik olan bir kuşağın düzgün kişisi” (Hızlan, 2002) olarak edebiyat tarihine sunduğu katkılarla ön plana çıktı.

Rauf Mutluay, Türk edebiyatı için kaynak niteliğindeki eserlerinde ele aldığı konuları, siyasi, edebî ve toplumsal bağlamda değerlendirerek çok yönlü bir bakış açısı geliştirdi. 100 Soruda Türk Edebiyatı (1969), 100 Soruda XIX. Yüzyıl Türk Edebiyatı (1970), 100 Soruda Edebiyat Bilgileri (1972), Türk Halk Şiiri Antolojisi (1972), 100 Soruda Çağdaş Türk Edebiyatı 1908-1972 (1973), 50 Yılın Türk Edebiyatı (1973), Tanzimat’tan Günümüze Türk Şiiri (1973) yazarın araştırmacı kimliğiyle ortaya koyduğu eserleridir.

Romanlarda, hikâyelerde, oyunlarda tanıyıp sevdiği, etkilerinden kendini kurtaramadığı kişileri, kahramanları, 1977 yılında yayımladığı Bende Yaşayanlar’da incelemesi geniş ilgi uyandırdı. Bunları, diyalektik bir görüşle yeni baştan yaşatması, eleştiri edebiyatımıza yeni bir tat getirdi. (Karaalioğlu 1982: 372-373) 1985-1987 yılları arasında yayımlanmış denemeleri, vefatından sonra, 1997 yılında, Yaz Dersleri adıyla basıldı. 1969-1978 yılları arasında Cumhuriyet gazetesinde "Kitaplar" ve "Edebiyat Sohbetleri" adı ile çıkan yazıları ise 2002 yılında Sebiller Su Vermiyor adıyla yayımlandı.

Rauf Mutluay’ın dili, araştırmacı kimliğinin etkisinde kaldığı için sanatsallıktan uzaktır. Çoğunluğu araştırma niteliğindeki eserlerinde, akademik bir üslup geliştirdi. Denemelerinde daha samimi ve kuşatıcı ifadelerle okuyucuya ulaşmaya çalıştı.

Kaynakça

Hızlan, Doğan (2002). “Edebiyatı Sevdiren Öğretmen Mutluay”. Hürriyet. http://www.hurriyet.com.tr/edebiyati-sevdiren-ogretmen-mutluay-111596 [Erişim Tarihi: 07.04.2018]

Karaalioğlu, Seyit Kemal (1982). Resimli Türk Edebiyatçılar Sözlüğü. İstanbul: İnkılâp ve Aka Yayınları.

Mutluay, Rauf (2018). 100 Soruda Türk Edebiyatı. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Yüksel, Turan (1998). Yazarlar ve Şairler Sözlüğü. İstanbul: Cemre Yayıncılık.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MUTLU DEVECİ
Yayın Tarihi: 11.07.2018

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
100 Soruda Türk EdebiyatıGerçek / Ankara1969İnceleme
100 Soruda XIX. Yüzyıl Türk Edebiyatı (Tanzimat ve Servet-i Fünun)Gerçek / Ankara1970Araştırma
Türk Halk Şiiri AntolojisiMilliyet / İstanbul1972Derleme
100 Soruda Edebiyat BilgileriGerçek / Ankara1972İnceleme
100 Soruda Çağdaş Türk Edebiyatı (1908-1972)Gerçek / Ankara1973İnceleme
50 Yılın Türk Edebiyatıİş Bankası / İstanbul1973Araştırma
Tanzimat’tan Günümüze Türk ŞiiriMilliyet / İstanbul1973Derleme
Pas Demiri YiyorSander / İstanbul1974Deneme
Bende Yaşayanlarİş Bankası / İstanbul1977Deneme
Yaz Dersleriİyi Şeyler / İstanbul1997Deneme
Sebiller Su VermiyorYapı Kredi / İstanbul2002Deneme

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SARICAKIZ/İLKİN MANYA, İlkin Manyad. 23.06.1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Gevrek, Ahmet İhsand. 1926 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Levent Şentürkd. 06 Temmuz 1974 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4MEHMET/KAZOĞLU MEHMETd. 1925 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Sabri Tatovd. 1925 - ö. 2010Doğum YılıGörüntüle
6Çınarlı, Mehmetd. 1925 - ö. 19 Ağustos 1999Doğum YılıGörüntüle
7KUL SEMAÎ, Muharrem Oylumd. 1933 - ö. 10.10.1995Ölüm YılıGörüntüle
8ŞANKAYNAĞI, Abdullah Şankaynağıd. 1911 - ö. 16.01.1995Ölüm YılıGörüntüle
9Mülazim Çavuşevd. 1927 - ö. 1995Ölüm YılıGörüntüle
10Çulha, Ahmet Tayyard. 1887 - ö. 04 Nisan 1971MeslekGörüntüle
11Yalçın, Kemald. 05 Eylül 1952 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Belma Aksund. 1 Ocak 1938 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Cahit Sıtkı Tarancıd. 2 Ekim 1910 - ö. 12 Ekim 1956Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Nezihe Meriçd. 28 Şubat 1924 - ö. 18 Ağustos 2009Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Eyüboğlu, İsmet Zekid. 1925 - ö. 12 Kasım 2003Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SÂLİH, Sâlih Şânî Efendid. ? - ö. 1602Madde AdıGörüntüle
17SÂLİHÎ, Sâlih Efendid. ? - ö. 19. yy.Madde AdıGörüntüle
18Hisar, Remziyed. 6 Eylül 1902 - ö. 13 Haziran 1993Madde AdıGörüntüle