NAZÎF, Mehmed

(d. ?/? - ö. 1849/1265)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbulludur. Enderûn-ı Hümâyûn’da yetişerek Hırka-i Sa‘âdet Ser-halifesi oldu. 1265 Rebiu’l-Evvel/Ocak 1849’da ulâ evveli ile Hazîne-i Hümâyûn kethudalığına atandı. Emâre-i Zafer’in sonunda Aynî tarafından yazılan dokuz beyitlik takrizde yer alan bir beyitte Nazîf’ten Ağa kulu ve çantacı (padişahın saray dışında bulunduğu sırada altınla dolu çantasını taşıyan memur) olarak bahsedilmektedir (Erdoğan 2009: 78). 22 Mayıs 1849 yılında bir yangında Alay Köşkü önüne geldiğinde aniden öldü. Üsküdar’da eski Menzilhane'de gömülüdür.

Eserleri şunlardır:

1. Dîvân: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Taksim Atatürk Kitaplığı Bel. Yz. K. 181. kayıtlıdır. 83 varaktır. Dîvân’ın sonunda 87-95 varaklar arasında Emâre-i Zafer yer almaktadır. Dîvân’da 1 miraciyye, 1 hicret-nâme, 2 na’t, 36 şarkı, çok sayıda tarih ve yaklaşık 43 gazel bulunmaktadır.

2. Emâre-i Zafer: 235 beyitlik bir mesnevidir. Aynî tarafından eserin yazılış yılı olan 1243’ü veren 9 beyitlik bir takriz-tarih yazılmıştır. Emâre-i Zafer’de yeniçeriliğin kaldırılışı 28 başlık altında işlenir. Eser bir tevhidle başlar. Na‘t, dört halife ve Hz. Hasan ile Hüseyin’in övgüsüyle devam eder. Dönemin padişahı II. Mahmûd’un, Şehzâde Abdülmecîd’in ve yeniçeriliğin kaldırılışına katkı sağlayan dönemin bazı isimlerinin övgüsü yapılır. Yeniçerilerin zalimliklerinden bahsedilir. Bu arada yeniçeriliğin kaldırılacağına dair görülen bir rüya nakledilir. Der-Kâ’ide-i Teşekkür başlığı altında Sultân II. Mahmûd’a yaptığı hizmetler için teşekkür edilir. Dua bölümünden sonra Aynî’nin takriziyle eser son bulur. Bilinen iki nüshası vardır: İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi TY. 2474 ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi Taksim Atatürk Kitaplığı Bel. Yz. K. 181.

Kaynakça

Fatîn (1271). Hâtimetü’l-Eş‘âr. İstanbul. 412.

Hülagü, Orhan vd. (1998). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmânî. C. IV. İstanbul: Sebil Yayınevi.

Kurnaz, Cemal, Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nâ’il Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Nazîf Dîvânı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Taksim Atatürk Kitaplığı Bel. Yz. K. 181. v. 1b-83a.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1986). “Nazîf, Mehmed Efendi”. C. 6. İstanbul: Dergah Yay.

Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. (2006). “Nazîf”. C. 6. Ankara: AKM Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MEHTAP ERDOĞAN
Yayın Tarihi: 24.02.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Mâ’il-i gerden ü sîmîn-berinim yok haberin

Ben senin bende-i fermân-berinim yok haberin

Güzel ammâ bu temâyül arada kaçma ne yâ

Âşık-ı sâdık-ı vasf-âverinim yok haberin

Sana âşık olanı olmayanı ben bilirim

Anı benden ara sor defterinim yok haberin

Cevher-i nazmım ayaġ altına hayfâ gidiyor

Vasf-ı hüsnünde sühan-perverinim yok haberin

Nâ-sere akçe gibi sürme Nazîf’i harca

Mâ-hazar ceybde sîm ü zerinim yok haberin

Nazîf Dîvânı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Taksim Atatürk Kitaplığı Bel. Yz. K. 181. v. 75a.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ALİ SALAHATTİNd. 1878 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2AHMED, Üsküdarlıd. 1647-48 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3BESÎM, Sâlih Besîm Efendid. ? - ö. 1826Doğum YeriGörüntüle
4ALİ SALAHATTİNd. 1878 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5AHMED, Üsküdarlıd. 1647-48 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6BESÎM, Sâlih Besîm Efendid. ? - ö. 1826Doğum YılıGörüntüle
7ALİ SALAHATTİNd. 1878 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8AHMED, Üsküdarlıd. 1647-48 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9BESÎM, Sâlih Besîm Efendid. ? - ö. 1826Ölüm YılıGörüntüle
10ALİ SALAHATTİNd. 1878 - ö. ?MeslekGörüntüle
11AHMED, Üsküdarlıd. 1647-48 - ö. ?MeslekGörüntüle
12BESÎM, Sâlih Besîm Efendid. ? - ö. 1826MeslekGörüntüle
13ALİ SALAHATTİNd. 1878 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14AHMED, Üsküdarlıd. 1647-48 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15BESÎM, Sâlih Besîm Efendid. ? - ö. 1826Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ALİ SALAHATTİNd. 1878 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17AHMED, Üsküdarlıd. 1647-48 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18BESÎM, Sâlih Besîm Efendid. ? - ö. 1826Madde AdıGörüntüle