Onay, Ahmet Talat

Tal\'at
(d. 1885 / ö. 22 Eylül 1956)
Şair, yazar, siyasetçi.
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Çankırı’nın Perdedar Mahallesi’nde dünyaya gelmiştir. Babası Hafız Numan Efendi, annesi Afife Hanım’dır. On üç yaşındayken 1897 yılında babası vefat etmiştir. İlk tahsilini babasından yapmış, üç yılda Kur’an-ı Kerîm’i ezberlemiştir. İdâdinin orta kısmını Çankırı’da okuyan (29 Temmuz 1905) Ahmet Talat, Kastamonu İdâdisi’ne devam etmiş (1905-1907) ve son sınıfın dört ayını Ankara’da okuyarak mezun olmuştur (15 Temmuz 1907). 1907 yılında Dârulfünün Edebiyat Şubesine kaydını yaptırmış ve 19 Kasım 1910’da buradan mezun olmuştur (Kurnaz 1999:3-6). Dârulfününu bitirince Ankara Dârulmuallimin Rüştiyesi edebiyat öğretmenliğine tayin olmuştur. Ancak Sultânî mektepleri edebiyat öğretmenliği sınavına girerek başarılı olduğundan, görevine başlamadan 1910 yılında Kastamonu Sultanîsi edebiyat öğretmenliğine atanmıştır. 15 Ocak 1914 tarihinde vazifesi olmayan işlere müdahale ettiği gerekçesiyle görevinden alınmıştır. Belli bir zaman sonra bakanlıkça suçsuz bulunularak görevine iade edilmiştir. 1920 yılında Zonguldak Milli Eğitim Müdürü olarak atanana kadar çeşitli yerlerde edebiyat öğretmenliği yapmıştır. 1922 yılında Ankara Milli Eğitim Müdürlüğü’ne getirilmiştir. 1923 yılında kendi isteğiyle Bolu Milli Eğitim Müdürlüğü’ne dönmüş ve 12 Ağustos 1923’te Çankırı milletvekili seçilene kadar görevine devam etmiştir. Bundan sonra iki dönem Çankırı’dan üç dönem de Giresun’dan milletvekili seçilmiştir. 22 Eylül 1956 tarihinde kalp yetmezliğinden vefat etmiştir. Cebeci Mezarlığına defnedilmiştir (Kurnaz 1999: 9-20).

Ahmet Talat, çok eser vermiş bir sanatçıdır. Şiire çocukluk çağlarında başlayan Ahmet Talat’ın ilk şiiri babasının ölümü üzerine yazdığı mersiyedir. Onun şiirlerinde gür sesli bir söyleyiş görülür. Çocukluk yaşlarında başlayan hece ile yazma eğilimi sonra da devam etmiştir. Hece vezninin yanında aruz vezni ile de başarılı şiirler kaleme almıştır. Şiirlerinin büyük çoğunluğunu gazeller ve koşmalar meydana getirir. Bunun yanı sıra kaside, mesnevi, kıt’a, şarkı, tahmis, terbi’, tuyuğ, divan, semâi, tecnis, ayaklı koşma, musammat koşma, sone gibi nazım şekilleri ile de yazmıştır (Kurnaz 1996: 13-6). Mersiye, fahriye, şathiye, varsağı, kalenderi, devriye, nefes gibi nazım türlerini de kullanmıştır (Kurnaz 1999:38).

Ahmet Talat Onay’ın şiirlerinin konuları aşk, ayrılık, ölüm, tabiat, tasavvuf ve hamâsetten oluşmaktadır. Bunun yanında günlük, siyâsî konular da şiirlerinde yer almıştır. Tabiat tasvirlerinde oldukça başarılıdır. Ölüm konusu çocukları ve yakınları için yazdığı mersiyelerde göze çarpmaktadır. Bazen felsefî, hikemî söyleyişlere rastlanır. Milli meselelerde çok duyarlılık gösterir. Şiirlerinde tenkit unsuru da önemli bir yer tutar. Çocuk şiirleri de yazmıştır. Halk edebiyatı, Divan edebiyatı tarzında ve yeni tarzda da şiirler yazan başarılı bir şairdir (Kurnaz 2000: 26-9).Ahmet Talat, çeşitli konularda makaleler yazmıştır. Makalelerinde genel olarak edebiyat, dil ve memleket meselelerinden bahsetmektedir (Kurnaz 2000:35). Divan ve Halk edebiyatı alanında önemli araştırma inceleme eserlerine de imza atmıştır.

Kaynakça

Onay, Ahmet Talat (1996).Türk Şiirlerinin Vezni. Haz. Cemal Kurnaz. Ankara: Akçağ Yay.

Kurnaz, Cemal (1999). Ahmet Talat Onay, Hayatı, Eserleri. Ankara: MEB. Yay.

Onay, Ahmet Talat Onay (2000). Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar ve İzahı. Haz. Cemal Kurnaz. Ankara: Akçağ Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH SONA
Yayın Tarihi: 13.09.2018

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Bolu Livâsı Salnâmesi- / Bolu1925Biyografi
Âşık Derdli, Hayatı ve Divanı- / Bolu1928Araştırma
Çankırı Şairleri I- / Çankırı1931Biyografi
Çankırı Şairleri II- / Çankırı1933Biyografi
Âşık Tokatlı Nuri- / Çankırı1933İnceleme
Bir Bilgicin Tenkidini Tenkid- / Çankırı1937Eleştiri
Dâsitân-ı Ahmet HarâmîTDK.Yay. / İstanbul1946Mesnevi
Sarı ÇiğdemlerMEB. Yay. / İstanbul1993Şiir
Halk Şiirlerinin Şekil ve Nev'iAkçağ / Ankara1996Araştırma
Türk Şiirlerinin VezniAkçağ / Ankara1996Araştırma
Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar ve İzahıAkçağ / Ankara2000İnceleme
Milli Mücadele YazılarıMEB.Yay. / İstanbul2004Fıkra

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Telli, Ahmetd. 1946 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2EFKÂRÎYÂ, Çankırılıd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3DURMAZÎ, Bilal Durmazd. 1942 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4İZZET, Ali İzzet Özbekd. 1885 - ö. 1969Doğum YılıGörüntüle
5Akçam, Halil İbrahimd. 1885 - ö. 5 Eylül 1956Doğum YılıGörüntüle
6SEYFİ, Seyfeddin Gökçed. 1885 - ö. 27.10.1969Doğum YılıGörüntüle
7ZÜLÂLÎ, Yusuf Köktend. 1873 - ö. 18.12.1956Ölüm YılıGörüntüle
8Samed Vurgund. 21 Mart 1906 - ö. 27 Mayıs 1956Ölüm YılıGörüntüle
9EYUP SAMSAKd. 1908 - ö. 1956Ölüm YılıGörüntüle
10Namık Ekrem (AYANZADE)d. 1878 - ö. 1917MeslekGörüntüle
11Cemil Meriçd. 12 Aralık 1916 - ö. 13 Haziran 1987MeslekGörüntüle
12Ömür Kurtd. 23 Nisan 1982 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Yalçın, Hüseyin Cahitd. 1875 - ö. 18 Ekim 1957Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Ozansoy, Faik Alid. 1876 - ö. 1 Ekim 1950Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Hunc, Hayriye Melekd. 1896 - ö. 25 Ekim 1963Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Dural, Ahmetd. 1933 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Ahmet Naci İpekd. 01 Temmuz 1930 - ö. -Madde AdıGörüntüle
18LUTFÎ, Ahmet Lutfi Efendid. ? - ö. 1712Madde AdıGörüntüle