OSMAN, Murgullu

(d. 1840/1125 - ö. 1901/1288)
âşık
(Âşık / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Osman olan Murgullu Osman, mahlasını yaşadığı yerden dolayı almış âşıklardan birisidir. Artvin’e bağlı Murgul’un Zansul (Damar) köyünde H. 1225/M. 1840 yılında doğan âşığın ailesi hakkında bilgi yoktur; ancak ilk eğitimini köyündeki medresede aldığı bilinmektedir. Medrese eğitiminin ardından çobanlığa başlayan âşık, küçük yaştan itibaren yaylalarda çobanlık yaparak geçimini sağlamıştır. Murgullu Osman yaylada çobanlık yaptığı bir gün uyurken yanına gelen iki yaşlı adam tarafından uzak bir yerlere götürüldü. Osman’ı çeşitli konularda sınava sokan bu yaşlılar, bir yönü göstererek bundan ötesini yalnız gidebileceğini ve böylelikle sevdiğine ulaşabileceğini söylediler. Uzun bir süre gösterilen yönde yürüyen Osman, İran’a vardı. Akşam karanlığına doğru bir nehre ulaştı. Nehri geçtikten sonra bilmediği bir şehre girdi ve bir dükkânın önünde oturup beklemeye başladı. Bir süre sonra yanına gelip soranlara ise Azat Bey’in kızı Halime’yi aradığını, kendisinin onun elinden bade içtiğini ve sevgilisi olduğunu söyledi. Burada söylediği koşmayı dinleyenler ise Osman’ın âşıklığına karar verdiler. Burada sevgilisiyle evlenen Âşık Osman, bir süre sonra ayrılarak yeniden Murgul’a döndü. H. 1288/M. 1901 tarihinde Murgul’da öldü ve orada toprağa verildi (Özder 1965: 15-16; Gökalp 1988: 53-54).

Artvin âşıklık geleneği içerisinde önemli bir yer tutan ve badeli âşıklardan olan Murgullu Osman son derece sade ve akıcı bir dille âşık, sevgi, din, doğa gibi konularda şiirler söylemiştir. Âşığın etkilendiği isimler ve kendinden sonra onu takip eden âşıklar olup olmadığı konusunda bilgi mevcut değildir (Öksüz 2013: 303).

Kaynakça

Gökalp, Mehmet (1988). Artvin Saz Şairleri. İstanbul: Asır Ajans Yay.

Öksüz, Musa (2013). Artvin Âşıklık Geleneği. Doktora Tezi. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi.

Özder, M. Adil (1965). Doğu İllerimizde Aşık Karşılaşmaları-I. Bursa: Emek Basımevi.

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. TURGAY KABAK
Yayın Tarihi: 30.10.2013

Eserlerinden Örnekler

Olsun

Şu dertli gönlümün vasfın edeyim

Bilmeyen halimden haberdar olsun

Yollar ise bu hâl beni muratsız

Acıyan kabrime türbedar olsun

Zaman abdal kendim uslu gezerim

Uyumam boyuna candan bezerim

Felekten hep böyle şüphe sezerim

Şamar vurup bana hem burdar olsun

Yeniden biriyle girsem fedaya

Korkarım ki o da bakmaz edaya

Şu canım yoluna kalksa fedaya

Ecel devesini kim güder olsun

Gece gündüz çağırırım yâ Mevlâ

Sana hep ayandır şer ile bela

Yetişir inayet işim iy’ola

Hızır İlyas bana kumandar olsun

Gönül mahzun iken diyemem şâzım

Düşmana yâd oldum dostlara nazım

Kırk iki murattan birine razım

Dünyada güldüğüm ol kadar olsun

Osman der aşk veren pirler bardakçı

Halime muvafık bulsam yardakçı

İsterim Mevla’dan derse ortakçı

Kalbi hayır işe hanedar olsun

Öksüz, Musa (2013). Artvin Âşıklık Geleneği. Doktora Tezi. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi. 303.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MURAT, Murat Muratoğlud. 1957 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Şener Aksud. 13 Ağustos 1963 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3DUR ABDAL, Abdullah Yükseld. 1881 - ö. 1946Doğum YeriGörüntüle
4SEYYİDd. 1839-1840 - ö. 1910Doğum YılıGörüntüle
5SÂKİNE HATUN, Sakine Bacıd. 1840 - ö. 1935Doğum YılıGörüntüle
6HİLMÎ, Elmastıraş-zâde Mustafa Hilmîd. 1840 - ö. 1881Doğum YılıGörüntüle
7DELİ İBRAHİMd. 1820 - ö. 1901Ölüm YılıGörüntüle
8İsmail Safad. 1867 - ö. 24 Mart 1901Ölüm YılıGörüntüle
9RÂCÎ, Hüseyin Râcî Efendi, Karinabadlıd. ? - ö. 1901Ölüm YılıGörüntüle
10ÇINARCAN, Abidin Çınard. 1956 - ö. ?MeslekGörüntüle
11EKBER BAHTİYAROĞLUd. 1914 - ö. ?MeslekGörüntüle
12KENAN/KENANî, Kenan Alibekiroğlud. 01.04.1933 - ö. ?MeslekGörüntüle
13VİSALÎ, VEYSELÎ, Veyseld. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14GÜLŞÂNÎ, Ömerd. 1815 - ö. 1883Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SERVET BEYBABA, Ahmed Tevfikd. 1845 - ö. 1895Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16CEVLÂNÎd. 1845 - ö. 1904Madde AdıGörüntüle
17GIYABÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18FERYADÎ, Ferhatd. 1795 - ö. 1900Madde AdıGörüntüle