Osman Zeki Yüksel Serdengeçti

Kopdagel, Serdengeçti
(d. 15 Mayıs 1917 / ö. 10 Kasım 1983)
Gazeteci, Siyasetçi, Şair
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Antalya'nın Akseki ilçesinde doğdu. Asıl adı Osman Zeki Yüksel'dir. Akseki Müftüsü Hacı Ahmet Salim Efendi ile Emine Hanım'ın dört oğlundan üçüncüsü olan şair, ilkokulu Akseki'de, ortaokulu yatılı olarak Antalya'da okumuştur. Ankara Atatürk Lisesini bitiren şair 1940'ta Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümüne kaydolmuştur. Sabahattin Ali'yi tokatlaması ve 3 Mayıs 1944 olaylarına katılması hasebiyle dört ay hapis ve 66 TL para cezasına çarptırılmıştır. Bu karar Yargıtay tarafından bozulmuş ve 31 Mart 1945'te beraat etmiştir. Fakültenin son sınıfındayken Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel tarafından okuldan uzaklaştırılmıştır. Kendi çıkardığı Bağrıyanık adlı mizahi gazetede Hasan Ali Yücel'e yazdığı "Yüksek Vekâletin Alçak Vekiline" dilekçesi yüzünden tutuklanmış ve bir sayı çıkan gazetesi kapatılmıştır. 1947-1962 yılları arasında sık sık tutuklandığı için sadece 33 sayı çıkarabildiği Serdengeçti dergisini yönetmiştir. 1956 yılında halasının kızı İsmet Hanım'la evlenmiştir. 1965 yılında Adalet Partisi'nden milletvekili seçilmiştir. Alparslan Türkeş'in Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi ve Necmettin Erbakan'ın Milli Selamet Partisi'ne girmiş ama bu partilerden de istifa etmiştir. 1974 yılında Parkinson hastalığına yakalanan şair, 10 Kasım 1983'te Ankara'da vefat etmiştir. Hacı Bayram-ı Veli Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Cebeci Asri Mezarlığı'na defnedilmiştir.

İslami gelenekten yetişen şair; Mevlana, Yunus Emre ve Mehmet Akif'ten çok etkilenmiştir. Mevlana ve Mehmet Akif biyografileri vardır. Çıkardığı Serdengeçti dergisi ve Bağrıyanık gazetesi iktidar aleyhine yazdığı yazılar nedeniyle kapatılmıştır. Mabetsiz Şehir ve Gülünç Hakikatler adlı düzyazıları yüzünden kovuşturmaya uğramıştır. Müslüman Türk Çocuğunun Şiir Kitabı adlı antolojisi bulunan şairin Buhran ve Kara Kitap adlı dönemin Ankara'sını anlatan basılmamış iki romanı vardır. Hem Türkçülüğü hem de İslam'ı savunan şair "Tanrı Dağı kadar Türk, Hira Dağı kadar Müslümanız!" diyerek fikrini ortaya sermiştir. Nükteli yanını şiirlerine de yansıtan şair için Ayasofya, içinde kanayan bir yaradır. Bütün şiirlerini Türklüğün Perişan Hali adlı kitabında toplayan sanatçının Akdeniz Hilalindir ve Bu Duygular Benim Değil Bizimdir adlı iki şiir kitabı daha vardır. Bu Millet Neden Ağlar adlı kitabı Türklüğün Perişan Hali adlı kitabının yeni baskısıdır. Cumhuriyet Ankara'sını anlattığı Bir Nesli Nasıl Mahvettiler adlı romanı forma halinde basılan ilk romanımızdır. Bir dava adamı olarak ömrü boyunca yazıları yüzünden hapis yatan ama duruşunu hiçbir zaman bozmayan sanatçı eserleriyle özellikle Milli Şef dönemi CHP yönetimini eleştirmiştir.

Kaynakça

Balcıoğlu, Abdürrahim (2016). Osman Yüksel Serdengeçti. İstanbul: Mihrabad Yayınları.

Kurnaz, Cemal (2012). Deli Rüzgâr. Ankara: Kurgan Edebiyat.

Öznur, Hakkı (2002). Osman Yüksel Serdengeçti. İstanbul: Alternatif Yayınları.

Yılmaz, Rasih (2001). Toros Yüzlü Adam. İstanbul: Timaş Yayınları.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: YAHYA ÖZKÖK
Yayın Tarihi: 07.10.2017

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Mabetsiz ŞehirSerdengeçti Neşriyat / Ankara1949Deneme
Bir Nesli Nasıl MahvettilerSerdengeçti Neşriyatı / İstanbul1950Makale
Bu Millet Neden Ağlar: Türklüğün Perişan HaliSerdengeçti Neşriyatı / Ankara1952Makale
Gülünç HakikatlerSerdengeçti Neşriyatı / Ankara1957Fıkra
Mevlana ve Mehmed AkifSerdengeçti Neşriyatı / Ankara1958İnceleme
Ayasofya DavasıSerdengeçti Neşriyatı / Ankara1959Makale
Müslüman Türk Çocuğunun Şiir KitabıSerdengeçti Neşriyatı / Ankara1960Derleme
Kanlı BalkanlarKamer Yayınları / İstanbul1992Makale
Akdeniz HilalindirTEV Yayınları / İstanbul1992Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Demirtaş, Metind. 17 Mart 1938 - ö. 27 Eylül 2014Doğum YeriGörüntüle
2Selçuk Küpçükd. 05 Kasım 1971 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3MUSTAFA ERDOĞANd. 1929 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4AHMET DURSUN DEMİRCİd. 1917 - ö. 1977Doğum YılıGörüntüle
5FAKİR ETHEM/ETEM, Ethem Bakırd. 1916-1917 - ö. 1983Doğum YılıGörüntüle
6Külebi, Cahitd. 10 Ocak 1917 - ö. 20 Haziran 1997Doğum YılıGörüntüle
7Günçe, Ergind. 12 Şubat 1938 - ö. 16 Ocak 1983Ölüm YılıGörüntüle
8İLYAS DOĞANd. 1902 - ö. 1983Ölüm YılıGörüntüle
9HACI TAŞANd. 07.03.1930 - ö. 11.03.1983Ölüm YılıGörüntüle
10Sarıalioğlu, Kenand. 22 Kasım 1946 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Kemal Abdullad. 4 Aralık 1950 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Gençosmanoğlu, Mehmet Nurid. 1897 - ö. 1976MeslekGörüntüle
13Ümit Körekend. 1978 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Nisa Leylad. 15 Nisan 1972 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Ali Kemal Akard. 01 Mart 1969 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ZEKÎ, Refîk Efendi-zâde Mehmed Zekî Deded. 1821 - ö. 1882-83Madde AdıGörüntüle
17OSMAN SELÂHADDÎN DEDEd. 1820 - ö. 1886Madde AdıGörüntüle
18FETHÎ/ALÎ, Osmân Bey-zâde Fethî Mehmed Alî Efendid. 1804-5 - ö. 1857Madde AdıGörüntüle