Mahmut Şevket Özdönmez

Gavsi
(d. 13 Temmuz 1873 / ö. 1954)
Şair, öğretmen, bestekar, müzikolog ve neyzen
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Gavsi mahlasını kullanan Mahmut Şevket, Edirne’de doğdu. Babası şair Hasan Daniş Bey’i üç yaşında kaybetti. Edirne Askeri İdadisi ve İstanbul’da Mülkiye’den sonra, Babıseraskeri’de levazım memuru oldu. Yenikapı Mevlevihanesi'nde Hilmi Dede'den ney öğrendi (1886) (İbnülemin 1970: 261). Genç yaşta evlendi. Meşrutiyetin ilanı ile 1908'de Harbiye Nezareti kurulduğu zaman kadro dışı kalarak emekliye ayrıldı. Mehmet Emin (Yurdakul) ve Rıza Tevfik’in Türk Ocağı'ndaki konferanslarına katıldı. 1922’den sonra serneyzen Rauf Yekta ile 1925'e kadar Yenikapı Mevlevihanesi’nde neyzenlik yaptı (Kaya 2012: 311). 1931'de Yavrular Yurdu’nu kurdu. 1938'de “Özdönmez” soyadını aldı. Okullarda öğretmenlik dışında müzik derneklerinde ney dersleri verdi. 1943’te Eminönü Halkevi’nde yapılan Matbuat Büyükleri Jübilesinde adı kayıtlıdır (Anonim 1953: s. 3 ve 8). Özdönmez, 1954'te 81 yaşında öldü, Edirnekapı mezarlığına defnedildi.

İlk şiir kitabı Bahâr-ı Hevesim’i 1891’de, aynı adı taşıyan ikinci ve üçüncü şiir kitabı Gülzar-ı Şebab'ı 1894’de, eşi öldükten sonra dördüncü kitabı Manzum Tarih-i Enbiya'yı 1895’te, bir yıl sonra da babasının hayatını yayımladı. 1909-1912 yılları arasında Beyanülhak’ta şiirleri; 1914 yılında Peyam-ı Sabah gazetesinde “edebiyat-ı musiki” başlıklı yazıları (Uslu 2011: 103-125); Donanma Mecmuası’nda (sy. 116/67, 1915) musikide usul ve Peyam-ı Edebi’de (1919-1920) eleştiri yazıları yayımlandı (Kahraman 2010). 1951’den sonra İslamın Nuru dergisinde birkaç şiiri görülür. Bazıları Muallim Naci’nin şiirlerine nazire olan şiirleri genellikle başarılı bulunur (Birdal 2013). Özdönmez’in biri Çanakkale Marşı olan 26 saz, 12 söz eseri olan toplam 38 bestesi tespit edilebilmiştir.

Kaynakça

Anonim (1953). Basın Hayatında 50 Yıl. İstanbul: Vakit Matbaası.

Başara, Erol (2010). “Danişzade’nin Musikimiz ve Taksimlerle İlgili Bir Makalesi”, CÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, S. 14/1. 125-131.

Birdal, Tuğba (2013). “Son Dönem Osmanli Şâirlerinden Dânişmendzâde Şevket Gavsî ve Muallim Nâci’ye Nazîreleri”, Türk Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi. S.1. 198-211

Bostancı, Kahraman (2010). Peyam-ı Edebi’de Edebi Tenkit, İstanbul: Kesit yay.

Ergun, S. Nushet (1943). Türk Musikisi Antolojisi., C. II, İstanbul: Rıza Coşkun matb.

Haskan, M. Nermi (2004). Eyuplü Musikişinaslar (haz. M. Güntekin), İstanbul: Eyüp Belediyesi yay.

Işık, İhsan (2006). Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar Kültür Adamları Ansiklopedisi, Ankara: Elvan yay.

İbnülemin (1970). Son Asır Türk Şairleri, İstanbul: Dergah yay.

Karataş, Ahmet (2013). "Türk-i̇slam Kültür Ve Edebi̇yatinda Kısas-ı Enbi̇ya Türü", Diyanet İlmi Dergi. Cilt: 49, Sayı: 3, s. 113-126 (121 /kısas-ı enbiya manzum-)

Kaya, Bayram Ali (2012). Tekke Kapısı, İstanbul: Zeytinburnu Belediye yay. s. 311

Özalp, Nazmi (2000). Türk Musikisi Tarihi, İstanbul: MEB yayını.

Rona, Mustafa (ts). 50 Yıllık Türk Musikisi, İstanbul: Türkiye yay.

Süleymaniye Kütüphanesi, Revnakoğlu Arşivi, Şevket Gavsi dosyası no.176

Uslu, Recep (2011). “Neyzen Mahmut Şevket Özdönmez ve Türk Musikisi Görüşleri”, Eyüp Sultan Sempozyumu XI. İstanbul: Eyüp Belediyesi yay. 103-125.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. RECEP USLU
Yayın Tarihi: 07.03.2019
Güncelleme Tarihi: 20.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Bahar-ı Hevesimİstepan matb. / İstanbul1308/1891Şiir
Gülzar-ı Şebabİstepan matb. / İstanbul1312/1894Şiir
Şair Daniş BeyYuvanak Panayotidis matb. / İstanbul1312/1894Araştırma
Manzum Tarih-i Enbiyaİstepan matb / İstanbul1313/1895Şiir
Müntahabat-ı Farisiyyeİstepan matb / İstanbul1313/1895Derleme

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KÂMÎ, Edirnelid. ? - ö. 1579Doğum YeriGörüntüle
2ÂŞIK AHMEDd. ? - ö. 1439-40’tan sonra ?Doğum YeriGörüntüle
3TAL'ATÎ, Mehmed Tal'atî Çelebid. ? - ö. 1686-87Doğum YeriGörüntüle
4Ali Şadid. 1873 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Mehmet Akif Ersoyd. Kasım/Aralık 1873 - ö. 27 Aralık 1936Doğum YılıGörüntüle
6İBRAHİM ARTARd. 1873 - ö. 1948Doğum YılıGörüntüle
7İKRAMÎ (ÇERÇİ/KARACAOĞLAN), Mehmet Gündoğand. 1896 - ö. 1954Ölüm YılıGörüntüle
8SEYFİ KILIÇd. 1864 - ö. 1954Ölüm YılıGörüntüle
9MEHMED İLHAMÎd. 1901 - ö. 1954Ölüm YılıGörüntüle
10Mehmet Ali Taşçıd. 1952 - ö. 10 Haziran 1985MeslekGörüntüle
11Bahtiyar Asland. 15 Nisan 1971 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Azer Yarand. 13 Ekim 1949 - ö. 3 Ekim 2005MeslekGörüntüle
13Ruhi Naci Sağdıçd. 1895 - ö. 1958Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Cenap Şahabettind. 2 Nisan 1871 - ö. 13 Şubat 1934Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Server R. İskitd. 8 Nisan 1894 - ö. 18 Nisan 1975Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16DERTLİ MAHMUT/MAHMUT, Mahmut Anıland. 1933 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Ahmet Hidayet Reeld. 1895 - ö. 1971Madde AdıGörüntüle
18HARRANÎ, Mahmut Akayd. 20.03.1964 - ö. ?Madde AdıGörüntüle