Elvan Pektaş Deniz

(d. 1962 / ö. -)
Yazar
(Çocuk Edebiyatı / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul'da doğdu. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni bitirdi. Bir süre turizm alanında çalıştıktan sonra tümüyle yazma işiyle uğraştı. İlk kitabı Guguklu Saat isimli çocuk kitabıyla 1988'de Yaşar Nabi Nayır Çocuk Edebiyatı Ödülü'nü aldı. Aynı Yıl Yağmur Ormanı adlı masal kitabı yayımlandı.Televizyon için çocuk programı senaryoları ağırlıklı olarak da kukla ve animasyon senaryoları yazdı. Susam Sokağı animasyon senaryoları bunlar arasındadır. 1991 yılında yayımlanan Kuşlara Masallar adlı öykü kitabından sonra uzun bir süre yazma hayatına ara verdi. Bugay Yapım'ın yazar kadrosuna katılarak Bizimkiler dizisi başta olmak üzere bu yapım şirketinin hazırladığı çeşitli televizyon dizileri ve televizyon filmlerinin yazımında yer aldı. 2006 yılından itibaren birkaç yıllığına televizyon senaryoları ile çocuk yazınına geri döndü. Uzun bir aradan sonra 2018 yılında son kitabı Gönderen: Mustafa Kemal adlı mektup türündeki kitabı kaleme aldı. Pektaş Deniz evli ve iki çocuk annesidir.

İnsana ait pek çok duyguya çocuk kitaplarında yer veren Pektaş Deniz, kurgularında özellikle yalnızlık, arkadaşlık, dostluk, yılgınlığa düşmeme, azim ve çalışma gibi temalara yer vermektedir. Kitaplarında kişi-kişi çatışması üzerinden şekillenen iletiler bazen de kişi toplum çatışması üzerinden verilmektedir. Eserlerdeki çatışmalar ise genel olarak problemle yüzleşen karakterler tarafından çözülmektedir. Bu durum, kitap karakterleriyle özdeşim kuracak çocuk okurların günlük hayatta karşılaştıkları problemleri kendileri çözebilmesi açısından olumlu bir detaydır.

İncelenen eserlerde hayvan karakterlerin önemli bir yeri vardır. Genellikle dost canlısı özellikleriyle verilen karakterler insanlara dostluğun, vefanın, fedakârlığın ne demek olduğunu pek çok kez hatırlatır. Kitaplarında olumlu karakterlerin diğer temsilcileri ise çocuklardır. Daima hisleriyle ve değerbilirlikleri ile sivrilen çocuklar, eserlerin genelinde olumsuz bir görüntü vermezler ancak çocukluktan yetişkinliğe adım attıkları zaman yaşama sevinçlerini ve çocukken duydukları heyecanı kaybederler. Modern dünyanın sarmalına düşerek hatıralara ve geçmişe saygı göstermezler. Daima değişim ve eskiyenin yerine yenisi koyma düşüncesiyle hareket ederler.

İletileri açısından da dikkat çeken eserlerde alt planda sürekli hayatın getirdiği zorluklarla mücadele ve mevcut duruma uyum sağlama fikri hâkimdir. Bu açıdan eserlerde azim ve mücadele ile ilgili iletiler ön plandadır. Çocuk karakterlere satır aralarında yılgınlığa düşmemeyi ve zorlukları üstesinden gelmeyi öğütleyen bu iletiler, modern zamana ait olan insanın yeterliklerini vurgulaması bakımından önemlidir.

Pektaş çocuğun ilgi ve ihtiyaçlarını bilmesi ve buna yönelik yaratımlarda bulunması yönüyle de öne çıkan bir yazardır. Eserlerinde insana ait özellikleri hayvanlara aktararak yaşça küçük çocuk okurların duygularını eğitir. Özellikle sosyalleşmenin başladığı ilk dönemlerde arkadaşlık, dostluk ve vefa duygusunun nasıl olması gerektiği ile ilgili önemli kesitler sunar.

Genellikle kurgusal nitelikli kitaplar kaleme alan yazar diğer yazdıklarından farklı olarak mektup türünde de bir eser kaleme alır. Çocuk edebiyatı kapsamında mektup türüne çok fazla yer verilmemesi ve kitabın bu türün imkânlarından faydalanılarak yazılması kitabı özgün kılar. Atatürk’ü anlatması yönüyle de ilgi çekici olan bu eser, Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkmasından İzmir’in kurtuluşuna kadarki serüvenini samimi bir anlatımla dile getirir. Kitapta Atatürk’ün siyasi ve askerî kişiliğine dair özelliklere yer verilir. Ancak kitabın asıl orijinal ve farklı tarafı Atatürk’ün insani yönüne dair pek çok ipucu vermesi, Atatürk’ü bir devlet adamı ve komutan olmanın dışında insan olarak okurun karşısına çıkarmasıdır. Öyle ki eserde Atatürk annesini özler, onun için meraklanır, hastalanır, iç buruklukları yaşar. Bütün bu olumlu özelliklere karşın kitapta padişah ve Osmanlı Devleti yöneticilerinin sunulma biçimi ise bir eksiklik olarak değerlendirilebilir.

Eserlerinde dil açısından son derece duru bir anlatım benimseyen Pektaş Deniz, hedef kitlesinin özelliklerini göz önünde bulundurarak çok uzun cümleler kurmaktan kaçınır. Dili güzel kullanmak adına Türkçenin pek çok imkânından faydalanır. Eğitici olmak için edebiyattan taviz vermez.

Kaynakça

16 Mart 2019 tarihinde yazar ile yapılan görüşme.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZHAN YILMAZ
Yayın Tarihi: 22.07.2019
Güncelleme Tarihi: 20.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Yağmur OrmanıKırmızı Fare / İstanbul1988Masal
Kuşlara MasallarYapı Kredi Yayınları / İstanbul1993Masal
Guguklu SaatForm Kitap / İstanbul2017Hikâye
Gönderen: Mustafa KemalForm Kitap / İstanbul2018Mektup

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ALİ, Hekimoğlu Ali Paşad. 4 Haziran 1689 - ö. 14 Ağustos 1758Doğum YeriGörüntüle
2Burhan Cahit Morkayad. 1892 - ö. 20 Ocak 1949Doğum YeriGörüntüle
3HAYRÎ, Hayrullah Hayrî Efendid. ? - ö. 1722-23Doğum YeriGörüntüle
4TANER CANd. 1962 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5HESEN ABDALLId. 1962 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Cemal Şakard. 02 Şubat 1962 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Ali Işıkd. 05 Ekim 1979 - ö. ?MeslekGörüntüle
8Sebahattin Yaşard. 02 Ocak 1961 - ö. ?MeslekGörüntüle
9Burhanettin S. Akbaşd. 14 Haziran 1965 - ö. ?MeslekGörüntüle
10Erdal Çakıcıoğlud. 08 Şubat 1952 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Önder Yetişend. 10 Ağustos 1985 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Nehir Aydın Gökdumand. 19 Nisan 1969 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Deniz Şahind. 15 Mart 1978 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14Elvan Çubukçud. 1969 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15Özge Deniz Özkerd. 02.05.1981 - ö. ?Madde AdıGörüntüle