PENAH

(d. 1876 / ö. 1921)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Azeri)

20. yüzyıl âşıklarından olan Penah’ın doğum yeri ile ilgili kaynaklarda çeşitli bilgiler bulunmaktadır. Bazı kaynaklar onun 1876’da Şamhor bölgesinin Say-sülü köyünde doğduğu hakkında bilgi verirken (Sakaoğlu vd.1986: 190) bazı kaynaklar da âşığın yine aynı tarihi göstermek suretiyle Şamhor kasabasının Seyfelli köyünde dünyaya geldiğini belirtmektedir (www.azerbaycanedebiyati.com). Her iki kaynaktan da anlaşıldığına göre Penah, 1876’da Şamhor civarında doğmuştur. Küçük yaşlarında âşıklık sanatına ilgi duymaya başlayan Penah daha sonra Şemkirli Âşık Hüseyin’in oğlu Çoban’a çırak olmuştur. Çoban’a çırak olduktan sonra, âşıklık sanatını öğrenmiş (Sakaoğlu vd.1986: 190) ve âşıklık sanatına olan yeteneği sayesinde beş yıl gibi kısa bir sürede usta âşık olup (www.azerbaycanedebiyati.com) Azerbaycan’ın güçlü bir âşığı olarak kendisini kabul ettirmiştir. 1921 yılında vefat etmiştir (Sakaoğlu vd.1986: 190).

Âşığın, halk şiirinin koşma, geraylı ve tecnis gibi şekillerinin yanında klasik şekilde de yazmış olduğu muhammesleri vardır. Penah bu muhammeslerde oldukça başarılıdır. Âşığın sanat dünyasında tabiat ve sevgili gibi değişmez konular vardır, fakat o, içtimaî konularda da şiirler söylemiş ve bu yönüyle büyük bir ün kazanmıştır. Halk âşığının zaman zaman Anadolu Türk şiiri ile de ilgilendiği görülmektedir. Anadolu sahasında daha değişik olarak söylenen “Teklik” redifli koşması, onun Anadolu Türk şiirini bildiğini göstermesi bakımından önemlidir. Penah’ın şiirlerinde yer yer namertlerden, soysuzlardan, iki yüzlülerden şikâyet ettiği de görülmektedir.

Şiirlerinde edebi sanatları çok büyük bir ustalıkla kullanması bu halk âşığının sanat gücünü gösteren başka bir özelliktir (Sakaoğlu vd. 1986: 190). 20. yüzyılda yaşamış iki tane Penah isimli halk âşığı bulunmaktadır. Bu iki ismin benzerliği âşıkların karıştırılmasına sebep olmaktadır. Adı geçen diğer âşık, 1926 yılında Salyon’da doğmuş ve 1979’da vefat etmiştir. Ayrıca genellikle şiirlerinde memleket sevgisini anlatmış, siyasi konularda şiirler yazmıştır. Yani bu yönleriyle Şamhor’lu Âşık Penah’tan ayrılmaktadır (Sakaoğlu vd. 1986: 190).

Kaynakça

Axundov, Ehliman, Abbaslı İsrafil, Hüseyn İsmalıyov (2005). Azerbaycan Aşıq Şiirinden Seçmeler II. Bakü: Şerq-Qerb.

http://www.azerbaycanedebiyati.com/index.php/sayfa/detay/asik_penah_seyfelli [Erişim Tarihi: 25.08.2018].

Sakaoğlu, Saim, A. Berat Alptekin, Esma Şimşek (1986). Azerbaycan Âşıkları ve Halk Şairleri II. İstanbul: Halk Kültürü Yay.

Sakaoğlu, Saim, A. Berat Alptekin, Esma Şimşek, Vilayet Muharoğlu (1993). "Âşıq Penah". Başlangıçtan Günümüze Kadar Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi (Nesir-Nazım) Azerbaycan Türk Edebiyatı. Akt. Rıdvan Öztürk, Ali Duymaz. C. 3. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. 88-89.

Telli Saz Ustadları (1964). Bakü: yyy.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSNA KAVAKLIÇEŞME
Yayın Tarihi: 20.11.2018
Güncelleme Tarihi: 02.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ALİ RIZA TAÇLId. 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2KAPKIN, Mustafa Kapkınd. 1944 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3SÜLEYMANCIK, Süleyman Kuruoğlud. 1864 - ö. 07.02.1937Doğum YeriGörüntüle
4Ziya Gökalpd. 23 Mart 1876 - ö. 25 Ekim 1924Doğum YılıGörüntüle
5NİHANÎ, Hasankaleli Saatçi Nihanid. 1876 (?) - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6GÂLİB, Çivici-zâded. 1876 - ö. 1906Doğum YılıGörüntüle
7FATMA KAMİLE HANIMd. 1839 - ö. 1921Ölüm YılıGörüntüle
8KÂŞİF, Hafız Mehmed Kâşif Efendid. 1863 - ö. 1921Ölüm YılıGörüntüle
9Emin Hakid. 16 Ekim 1889 - ö. 1 Nisan 1921Ölüm YılıGörüntüle
10KEREM BEKİROĞLU NAMAZOVd. 1956 - ö. ?MeslekGörüntüle
11MIRIK, Fatmad. 1870 - ö. 1940MeslekGörüntüle
12KARAÇIOĞLU, İbrahim (Karaçıoğlu) Eliyevd. 1873 - ö. ?MeslekGörüntüle
13YUNİS HÜSEYN OĞLU HASANOVd. 1932 - ö. 1989Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ELİHAN MURAD OĞLUd. 1898 - ö. 1982Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15MESİM ŞAMİLOVd. 1959 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MURAD KÖVREK, Murad Sarıyevd. 1952 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17ŞAH HAYDARİ KERRAR, Haydar Birgörd. 18.06.1954 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18KAPKIN, Mustafa Kapkınd. 1944 - ö. ?Madde AdıGörüntüle