PİYÂSÎ (PEYÂMÎ), Yayabaşı-zâde Piyâsî (Peyâmî) Çelebi

(d. ?/? - ö. ?/?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / Başlangıç-15. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Piyâsî mahlaslı bir şairin yer aldığı tek kaynak Tuhfe-i Nâilî’dir (Tuman 2001: 120). Bu eserdeki Piyâsî (Yayabaşı-zâde Piyâsî Çelebi) maddesi Sicill-i Osmânî kaynak gösterilerek yazılmıştır. Yazarın verdiği bilgiye göre ilmiyede mülâzım olan Piyâsî Çelebi, Sultân II. Bâyezîd devri şairlerindendir. Diğer biyografik eserlerde bulunmayan bu mahlas muhtemelen Sicill-i Osmânî’deki (Mehmed Süreyyâ 1311: 41) Peyâmî mahlasının Nâil Tuman tarafından sehven Piyâsî şeklinde okunmasından kaynaklanmıştır. Nitekim Sicill-i Osmânî'nin eski yazılı baskısında Peyâmî mahlaslı başka bir şair görünmemekte ve yeni harfli basımında ise aynı madde Peyâmî şeklinde verilmektedir (Mehmed Süreyyâ 1311: 41-42; Akbayar vd. 1996: 1333). Ayrıca Hasan Çelebi Tezkiresi’nde (Kutluk 1989: 229), şair hakkında diğer kaynaklarda (Şemseddîn Sâmî 1306: 1573; Tuman 2001: 120) verilen bilgilerle örtüşen ve kendisinden Yayabaşı-zâde Peyâmî olarak söz edilen bir şair mevcuttur. Ancak Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü’nün “Peyâmî” maddesinde bu hususa dair herhangi bir bilgi bulunmamaktadır (bk. Kaplan 2013). Bunların yanı sıra kaynaklarda Piyâsî (Peyâmî)’nin hangi dönemde yaşadığı konusu tartışmalıdır. Mehmed Süreyyâ (1311: 41), şairin Sultân II. Bâyezîd; Şemseddîn Sâmî (1306: 1573), muhtemelen Hasan Çelebi’nin “hâlen tarîk-ı ilme sâlik olmış” (Kutluk 1989: 229) ifadesine bakarak tezkirenin sunulduğu III. Murâd devri şairi olduğunu belirtmiştir. Nâil Tuman (2001: 120) ise, Piyâsî ve Peyâmî’yi ayrı şairler saydığı için Piyâsî’yi II. Bâyezîd, Peyâmî’yi III. Murâd dönemi şairi olarak göstermiştir. Bunlardan hareketle şairin mahlasının doğrusunun Piyâsî değil Peyâmî olması gerektiği, büyük ihtimalle kaynakların aynı şairden söz ettiği ileri sürülebilir. Ancak II. Bâyezîd zamanında yaşadığına dair bilgiyi kesin biçimde yanlış saymak için elde bir veri bulunmadığından onun, adı geçen iki padişahtan hangisinin döneminde hayatta olduğunu kesin şekilde belirlemek mümkün görünmemektedir. Piyâsî (Peyâmî)’nin eseri yoktur.

Kaynakça

Akbayar, Nuri, S. A. Kahraman (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmânî. C. 4. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Kaplan, Yunus (2013). “Peyâmî”. TEİS. http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=1040 [erişim tarihi: 20.10.2014].

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1989). Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. C. 1. Ankara: TTK Yay.

Mehmed Süreyyâ (1311). Sicill-i Osmânî. C. 2. Dersaâdet.

Şemseddîn Sâmî (1306). Kâmûsu’l-A’lâm. C. 2. İstanbul.

Tuman, Mehmet Nâil (2001). Tuhfe-i Nâilî - Divân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I. hzl. C. Kurnaz; M. Tatcı. Ankara: Bizim Büro Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. AHMET TANYILDIZ
Yayın Tarihi: 27.10.2014

Eserlerinden Örnekler

Beyt

Zerreveş ser-geştelik mihründe ey meh kâmumuz

Yirde gökde gün yüzün şevkıyla yok ârâmumuz

Tuman, Mehmet Nâil (2001). Tuhfe-i Nâilî - Divân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I. hzl. C. Kurnaz; M. Tatcı. Ankara: Bizim Büro Yay. 120.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1GINÂYÎ, Gınâyî Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Durak, Aslıd. 21 Eylül 1955 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Süheyla Acard. 27 Ekim 1958 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4GINÂYÎ, Gınâyî Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Durak, Aslıd. 21 Eylül 1955 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Süheyla Acard. 27 Ekim 1958 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7GINÂYÎ, Gınâyî Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Durak, Aslıd. 21 Eylül 1955 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Süheyla Acard. 27 Ekim 1958 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10GINÂYÎ, Gınâyî Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Durak, Aslıd. 21 Eylül 1955 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Süheyla Acard. 27 Ekim 1958 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13GINÂYÎ, Gınâyî Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14Durak, Aslıd. 21 Eylül 1955 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15Süheyla Acard. 27 Ekim 1958 - ö. ?Madde AdıGörüntüle