RÂŞİD, Ahmed Râşid Efendi

(d. 1200/1785 - ö. 1272/1856)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Seyyid Ahmed Râşid Efendi’dir. Aslen Diyarbakırlıdır. 1200/1785 tarihinde Diyarbakır’da doğdu. Ailesi Diyarbakır’ın seçkin ailelerindendir. Eğitimine Diyarbakır’da başladı, daha sonra Musul ve Bağdat’a giderek oradaki âlimlerden ders aldı. Musul ve Bağdat’ta eğitimini tamamlayan Ahmed Râşid Efendi, memleketi Diyarbakır’a döndü ve oranın saygın âlimlerinden biri olarak şöhret kazandı. Es'ad Muhlis Paşa tarafından çok sevilen Ahmed Râşid, Paşa’nın Kürdistan (Diyarbakır) valiliği sırasında bir müddet valinin kitapçılık ve devriye mollası hizmetinde bulundu. Bu süre içerisinde ilim neşriyle alakadar oldu. Es'ad Muhlis Paşa’nın vefatından sonra Diyarbakır’dan hiç ayrılmayan Ahmet Râşid, 1272/1855-6’da Diyarbakır’da vefat etti. Vefatı tarihinin Sicill-i Osmânî’de 1270/1853-54 gösterilmesi yanlıştır. Mezarı Diyarbakır’da Dağ Kapısı haricindedir. Vefatı için yakın arkadaşı Şeyh-zâde Osman Nûrî Paşa şu tarih beytini kaleme almıştır (Yılmaztürk 1999, 436, 437): "Göçdü bu dâr-ı fenâdan Nûrî târîhin dedim/Rûh-ı Ahmed Râşid oldu bülbül-i âdn-i kirâm (1272)".

Ahmed Râşid Efendi’nin bazı Arap şairlerinin ve kendisinin Arapça şiirlerini topladığı Sünûhât adlı bir eseri vardır. Eserinde şiirlerdeki en güzel ve en güç yerler için Arapça şerh ve açıklamalar eklemiştir. Bu esere Bağdat müftüsü Âlûsî-zâde Mahmûd Şihâbeddîn tarafından bir takriz yazılmıştır. Ayrıca Ahmed Râşid Efendi’nin eski şairlere birçok naziresi ile zamanı şairleriyle karşılıklı söylediği şiirleri bulunmaktadır.

Kaynakça

Baştuğ, İbrahim (hzl.) (2002). İbnü’l-Emin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şâirleri. C. IV. Ankara: AKM Yay.

Çiftçi, Ömer (hzl.) (yty.). Fatîn Davud, Hâtimetü’l-Eş’âr (Fatîn Tezkiresi). http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10736,metinpdf.pdf?0 [Erişim tarihi: 04.08.2014]

Süreyya, Mehmed (1311). Sicill-i Osmânî. C. IV. İstanbul: Matbaa-i Âmîre.

Yılmaztürk, Hasan (1999). Esâmî-i Şu’arâ-yı Âmid’in Tenkitli Metni. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Fatih Üniversitesi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİT BİLTEKİN
Yayın Tarihi: 01.09.2014
Güncelleme Tarihi: 29.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Dil sadefdir mahzen-i lü’lü’ değildir yâ nedir

Bu cihetden her sözüm inci değildir yâ nedir

 

Savb-ı maksuda seferden men’ ider dil reh-revin

Pây-bend-i gönlümüz gîsû değildir yâ nedir

 

Hecr ile keşkül-be-dest itdim seyâhat ihtiyâr

Kârımız şimden girü ya hû değildir yâ nedir

 

Deşte düşmüşdür firâk-ı Leyli’den Mecnûn gibi

Hem-nişîni âşıkın âhû değildir yâ nedir

 

Şol hilâl ebrûların fikriyle incelmiş midir

Râşidin bak cismi zârı mû değildir yâ nedir

(Çiftçi, Ömer (hzl.) (yty.). Fatîn Davud, Hâtimetü’l-Eş’âr (Fatîn Tezkiresi). http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10736,metinpdf.pdf?0 [Erişim tarihi: 04.08.2014]. 157-158.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KUDSÎ, Müftî-zâde Mehmed Efendid. ? - ö. 1786Doğum YeriGörüntüle
2HİLMÎ, Ahmed Muhtar Hilmî Efendid. 1838 - ö. 1903Doğum YeriGörüntüle
3KÂSIMd. ? - ö. 1785Doğum YeriGörüntüle
4NÂTIKÎ, Ahmed Dursund. 1785 - ö. 1863Doğum YılıGörüntüle
5ŞEVKÎ, Muhammed Şerîf, Kettekorganîd. 1785 - ö. 1861Doğum YılıGörüntüle
6AŞKÎ, Mustafad. 1785-1789 - ö. 1871-1877Doğum YılıGörüntüle
7NÛRÎ, Diyarbakırlı Osmân Nûrî Paşad. 1803 - ö. 1856Ölüm YılıGörüntüle
8ŞEFÎK, Recâî-zâde İbrâhîmd. 1808 - ö. 1856Ölüm YılıGörüntüle
9HASAN, Erkiletlid. 1772 - ö. 1856/1857?Ölüm YılıGörüntüle
10SIRRÎ, Sırrî Paşad. 1802-03 - ö. 1853-54’ten sonraMeslekGörüntüle
11Şefik, Abdurrahman Şefik Paşad. ? - ö. 1688-89MeslekGörüntüle
12FEVZÎ, Fevzî Paşad. ? - ö. 1824-25Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13DÜRRÎ, Hasîb Dürrî Efendid. 1848 - ö. 1913Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14TEVFÎK, Mehmed Tevfîk Bey, Babad. 1836 - ö. 1896Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15FİKÂRÎ, Seyyid Mehdî Efendid. ? - ö. 1551Madde AdıGörüntüle
16ÎSÂ, Kırşehirli Îsâd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17KARÂRÎ, Ankaralıd. ? - ö. 1827Madde AdıGörüntüle