RÂŞİD, Ahmed Râşid Efendi

(d. 1785/1200 - ö. 1856/1272)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Seyyid Ahmed Râşid Efendi’dir. Aslen Diyarbakırlıdır. 1200/1785 tarihinde Diyarbakır’da doğdu. Ailesi Diyarbakır’ın seçkin ailelerindendir. Eğitimine Diyarbakır’da başladı, daha sonra Musul ve Bağdat’a giderek oradaki âlimlerden ders aldı. Musul ve Bağdat’ta eğitimini tamamlayan Ahmed Râşid Efendi, memleketi Diyarbakır’a döndü ve oranın saygın âlimlerinden biri olarak şöhret kazandı. Es'ad Muhlis Paşa tarafından çok sevilen Ahmed Râşid, Paşa’nın Kürdistan (Diyarbakır) valiliği sırasında bir müddet valinin kitapçılık ve devriye mollası hizmetinde bulundu. Bu süre içerisinde ilim neşriyle alakadar oldu. Es'ad Muhlis Paşa’nın vefatından sonra Diyarbakır’dan hiç ayrılmayan Ahmet Râşid, 1272/1855-6’da Diyarbakır’da vefat etti. Vefatı tarihinin Sicill-i Osmânî’de 1270/1853-54 gösterilmesi yanlıştır. Mezarı Diyarbakır’da Dağ Kapısı haricindedir. Vefatı için yakın arkadaşı Şeyh-zâde Osman Nûrî Paşa şu tarih beytini kaleme almıştır (Yılmaztürk 1999, 436, 437): "Göçdü bu dâr-ı fenâdan Nûrî târîhin dedim/Rûh-ı Ahmed Râşid oldu bülbül-i âdn-i kirâm (1272)".

Ahmed Râşid Efendi’nin bazı Arap şairlerinin ve kendisinin Arapça şiirlerini topladığı Sünûhât adlı bir eseri vardır. Eserinde şiirlerdeki en güzel ve en güç yerler için Arapça şerh ve açıklamalar eklemiştir. Bu esere Bağdat müftüsü Âlûsî-zâde Mahmûd Şihâbeddîn tarafından bir takriz yazılmıştır. Ayrıca Ahmed Râşid Efendi’nin eski şairlere birçok naziresi ile zamanı şairleriyle karşılıklı söylediği şiirleri bulunmaktadır.

Kaynakça

Baştuğ, İbrahim (hzl.) (2002). İbnü’l-Emin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şâirleri. C. IV. Ankara: AKM Yay.

Çiftçi, Ömer (hzl.) (yty.). Fatîn Davud, Hâtimetü’l-Eş’âr (Fatîn Tezkiresi). http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10736,metinpdf.pdf?0 [Erişim tarihi: 04.08.2014]

Süreyya, Mehmed (1311). Sicill-i Osmânî. C. IV. İstanbul: Matbaa-i Âmîre.

Yılmaztürk, Hasan (1999). Esâmî-i Şu’arâ-yı Âmid’in Tenkitli Metni. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Fatih Üniversitesi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİT BİLTEKİN
Yayın Tarihi: 01.09.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Dil sadefdir mahzen-i lü’lü’ değildir yâ nedir

Bu cihetden her sözüm inci değildir yâ nedir

 

Savb-ı maksuda seferden men’ ider dil reh-revin

Pây-bend-i gönlümüz gîsû değildir yâ nedir

 

Hecr ile keşkül-be-dest itdim seyâhat ihtiyâr

Kârımız şimden girü ya hû değildir yâ nedir

 

Deşte düşmüşdür firâk-ı Leyli’den Mecnûn gibi

Hem-nişîni âşıkın âhû değildir yâ nedir

 

Şol hilâl ebrûların fikriyle incelmiş midir

Râşidin bak cismi zârı mû değildir yâ nedir

Çiftçi, Ömer (hzl.) (yty.). Fatîn Davud, Hâtimetü’l-Eş’âr (Fatîn Tezkiresi). http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10736,metinpdf.pdf?0 [Erişim tarihi: 04.08.2014]. 157-158.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1FÂHİM, AHMED, Molla Ahmed Fâhim Efedid. ? - ö. 1705Doğum YeriGörüntüle
2EYÜP, Eyüp Deded. 1860 - ö. 1934Doğum YeriGörüntüle
3EMÎRÎ, Seyyid Mehmed Emîrî Çelebid. 1625-26 - ö. 29 Nisan 1725Doğum YeriGörüntüle
4AZİZ, Geredeli Şeyh Halil Halvetîd. 1785 - ö. 1843Doğum YılıGörüntüle
5ŞEVKÎ, Muhammed Şerîf, Kettekorganîd. 1785 - ö. 1861Doğum YılıGörüntüle
6KÜRŞADÎ, Süleymand. 1785-1786? - ö. 1839-1840?Doğum YılıGörüntüle
7HASAN, Erkiletlid. 1771 - ö. 1856Ölüm YılıGörüntüle
8PİNHANÎd. ? - ö. 1856Ölüm YılıGörüntüle
9ŞEFÎK, Recâî-zâde İbrâhîmd. 1808 - ö. 1856Ölüm YılıGörüntüle
10SIRRÎ, Sırrî Paşad. 1802-03 - ö. 1853-54’ten sonraMeslekGörüntüle
11Şefik, Abdurrahman Şefik Paşad. ? - ö. 1688-89MeslekGörüntüle
12AHMED, Pȋrȃhe Ahmed Paşad. ? - ö. 1756-57MeslekGörüntüle
13MUHLİS, Yûsuf Muhlis Paşad. 1783 - ö. 1843Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14TEVFÎK, Mehmed Tevfîk, Çaylak Tevfîk, Çopur Tevfîk, Mehmed Tevfîk-i Dehlevîd. 1843 - ö. 1892-93Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HAYRET, Mehmed Hayret Efendid. ? - ö. 1826-27Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ŞEVKET, Muhammed Sa'îd Ağad. 1767'den önce - ö. 1825Madde AdıGörüntüle
17FEHMÎ, Mustafâ Mazlûm Fehmî Paşad. 1812 - ö. 1861Madde AdıGörüntüle
18RÂŞİD, Şeyh Ahmed Râşid Efendi, Tırnovalıd. 1799 - ö. 1866Madde AdıGörüntüle