RÂŞİD, Köse Sefer-zâde Hacı Râşid Efendi

(d. 1854/1270 - ö. 1908/1326)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1270/1854 yılında Harput’ta doğdu. Harputlu Köse Mehmed oğullarından Dikici Ahmed Ağa’nın oğludur. İlk tahsilinden sonra, İbrahim Paşa Medresesine kaydoldu. Beyzade Hacı Ali Efendi’den ders aldı. Gençliğinde oldukça hareketli, nüktedan ve zeki biri olarak tanındı. Hacı Râşid Efendi, 1888 tarihinde Beyzade ile birlikte hacca gitti. Arapçayı ve dinî ilimleri iyi bilen Râşid Efendi, bu arada Farsça hocası Hafız Mehmed Efendi’den Farsça dersleri alarak kısa sürede Farsçayı öğrendi, Fars edebiyatını tanıdı. Hicaz’dan döndükten sonra, Mamuretü’l-Aziz Askerî Rüştiyesinde Farsça hocası olarak göreve başladı. Uzun süre kaldığı bu görev sırasında şiirle uğraştı. Şiirlerinin çoğu bu dönemin ürünlerdir. 1326/1908 yılında Harput’ta vefat etti.

Âlim, hattat ve şair olan Hacı Râşid Efendi divan ve halk şiiri tarzında manzumeler yazmıştır. Birçok kaside, mersiye, tahmis ve gazel yazmış ancak bunlar bir divanda toplanmadığı ve yayımlanmadığı için zamanla kaybolup girmiştir. Harputlu şairler Rahmî ve Hacı Hayrî Bey’den etkilendiği görülür. Rahmî ve Hacı Hayrî Bey’in nazire yazdıkları olaydı redifli gazele Hacı Râşid Efendi de nazire yazmıştır. "Mahzûn" redifli gazeli saba makamında bestelenmiştir.

Kaynakça

Onur, Naci (2010). Elazığlı Güftekârlar. Elazığ: Elazığ Belediyesi Kültür Yay.

Onur, Naci (2013). Harputlu Divan Şairleri. Elazığ: Manas Yay.

Sunguroğlu, İshak (2013). Harput Yollarında. C.I. İstanbul: İşaret Yay.

Küçük, Sabahattin (1992). “19. Yüzyıl Fırat Havzası Divan Şairleri”. Fırat Havzası Folklor ve Etnografya Sempozyumu (24-27 Ekim 1985). Elazığ: Fırat Üniversitesi.

Yapıcı, Süleyman (2013). Harput Bir Havza Kültürünün Manevi Hüviyeti, Âlim-Müellif ve Mutasavvıfları. C.I. Ankara: Sistem Ofset.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BAHİR SELÇUK
Yayın Tarihi: 19.07.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Dıraht-ı gül çemen âb ü hevâ mahzûn ben mahzûn
Harîf-i hem-dem-i ehl-i safâ mahzûn ben mahzûn

Felekde ebr ü bârân-ı gam-ı eşkim yeter sâkî
Şebâne bâdedir şimdi revâ mahzûn ben mahzûn

Beyân-ı kıssâ-yı ‘aşka benim hem-dem sana ey ney
Derûnumda olan âh ü sadâ mahzûn ben mahzûn

Alınmaz nükhet-i gîsûların pür-pîç-i tâbından
Bu şeb tâ subha dek gezdik sabâ mahzûn ben mahzûn

Ten-i bîmârda tîğ-ı kazâdan yâreler var kim
Devâsından tabîb-i cân-fezâ mahzûn ben mahzûn

Çekildim bezmden cânâ hele tenhâlara göçdüm
Şikeste hâtırımdan âşinâ mahzûn ben mahzûn

Tegâfül etme dil-sûz-ı seher feryâd ü zârımdan
Meded Râşid gibi dest-i duâ mahzûn ben mahzûn

Sunguroğlu, İshak (2013). Harput Yollarında. C.I. İstanbul: İşaret Yay. 97.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1RAHMÎ, Harputlu Hoca Rahmî Efendid. 1802 - ö. 1884Doğum YeriGörüntüle
2ŞÜKRÎ, Yûsuf Şükrîd. ? - ö. 1876Doğum YeriGörüntüle
3RİF'AT, Rif'at Deded. 1810? - ö. 1880?Doğum YeriGörüntüle
4FİRAKÎ, Cennetoğlu Abdullahd. 1854 - ö. 1939Doğum YılıGörüntüle
5FERDÎ, Rasimd. 1854 - ö. 1907?-1909?Doğum YılıGörüntüle
6Zühdi Mehmed (TAYYİPZADE)d. 1854 - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
7HİLMİ (HİLMİ DEDE), Mehmed Ali Hilmi Dedebabad. 1842 - ö. 1908Ölüm YılıGörüntüle
8FAHRİd. ? - ö. 1908Ölüm YılıGörüntüle
9ZEMİNÎd. 1838 - ö. 1908Ölüm YılıGörüntüle
10FERDÎ, Ahmed Ferîd Efendid. 1866-67 - ö. 1910MeslekGörüntüle
11ZAİFÎ, Akbaba İmamı Şeyh Mehmed Zaîfî Efendid. ? - ö. 1703-04MeslekGörüntüle
12NEVVÂB, Mir Möhsünd. 1833 - ö. 1919MeslekGörüntüle
13RÂCÎ, Hüseyin Râcî Efendi, Karinabadlıd. ? - ö. 1901Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ATÂ, Şânî-zâde Mehmed Atâ'ullâh Efendid. ? - ö. 1826Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15AZMÎ, Hüseyin Azmî Deded. 1815 - ö. 1892Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16RÂZÎ, Paydarzâde/Haydarzâde Mehmed Râzî Efendid. ? - ö. 1693-94Madde AdıGörüntüle
17MEHMED, Şeyh Mehmed Dede (Memiş Efendi)d. ? - ö. Haziran-Temmuz 1724Madde AdıGörüntüle
18ADLÎ, Sultan Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmedd. 3 Aralık 1447 - ö. 26 Mayıs 1512Madde AdıGörüntüle