RÂŞİD, Köse Sefer-zâde Hacı Râşid Efendi

(d. 1270/1854 - ö. 1326/1908)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1270/1854 yılında Harput’ta doğdu. Harputlu Köse Mehmed oğullarından Dikici Ahmed Ağa’nın oğludur. İlk tahsilinden sonra, İbrahim Paşa Medresesine kaydoldu. Beyzade Hacı Ali Efendi’den ders aldı. Gençliğinde oldukça hareketli, nüktedan ve zeki biri olarak tanındı. Hacı Râşid Efendi, 1888 tarihinde Beyzade ile birlikte hacca gitti. Arapçayı ve dinî ilimleri iyi bilen Râşid Efendi, bu arada Farsça hocası Hafız Mehmed Efendi’den Farsça dersleri alarak kısa sürede Farsçayı öğrendi, Fars edebiyatını tanıdı. Hicaz’dan döndükten sonra, Mamuretü’l-Aziz Askerî Rüştiyesinde Farsça hocası olarak göreve başladı. Uzun süre kaldığı bu görev sırasında şiirle uğraştı. Şiirlerinin çoğu bu dönemin ürünlerdir. 1326/1908 yılında Harput’ta vefat etti.

Âlim, hattat ve şair olan Hacı Râşid Efendi divan ve halk şiiri tarzında manzumeler yazmıştır. Birçok kaside, mersiye, tahmis ve gazel yazmış ancak bunlar bir divanda toplanmadığı ve yayımlanmadığı için zamanla kaybolup girmiştir. Harputlu şairler Rahmî ve Hacı Hayrî Bey’den etkilendiği görülür. Rahmî ve Hacı Hayrî Bey’in nazire yazdıkları olaydı redifli gazele Hacı Râşid Efendi de nazire yazmıştır. "Mahzûn" redifli gazeli saba makamında bestelenmiştir.

Kaynakça

Onur, Naci (2010). Elazığlı Güftekârlar. Elazığ: Elazığ Belediyesi Kültür Yay.

Onur, Naci (2013). Harputlu Divan Şairleri. Elazığ: Manas Yay.

Sunguroğlu, İshak (2013). Harput Yollarında. C.I. İstanbul: İşaret Yay.

Küçük, Sabahattin (1992). “19. Yüzyıl Fırat Havzası Divan Şairleri”. Fırat Havzası Folklor ve Etnografya Sempozyumu (24-27 Ekim 1985). Elazığ: Fırat Üniversitesi.

Yapıcı, Süleyman (2013). Harput Bir Havza Kültürünün Manevi Hüviyeti, Âlim-Müellif ve Mutasavvıfları. C.I. Ankara: Sistem Ofset.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BAHİR SELÇUK
Yayın Tarihi: 19.07.2014
Güncelleme Tarihi: 30.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Dıraht-ı gül çemen âb ü hevâ mahzûn ben mahzûn
Harîf-i hem-dem-i ehl-i safâ mahzûn ben mahzûn

 

Felekde ebr ü bârân-ı gam-ı eşkim yeter sâkî
Şebâne bâdedir şimdi revâ mahzûn ben mahzûn

 

Beyân-ı kıssâ-yı ‘aşka benim hem-dem sana ey ney
Derûnumda olan âh ü sadâ mahzûn ben mahzûn

 

Alınmaz nükhet-i gîsûların pür-pîç-i tâbından
Bu şeb tâ subha dek gezdik sabâ mahzûn ben mahzûn

 

Ten-i bîmârda tîğ-ı kazâdan yâreler var kim
Devâsından tabîb-i cân-fezâ mahzûn ben mahzûn

 

Çekildim bezmden cânâ hele tenhâlara göçdüm
Şikeste hâtırımdan âşinâ mahzûn ben mahzûn

 

Tegâfül etme dil-sûz-ı seher feryâd ü zârımdan
Meded Râşid gibi dest-i duâ mahzûn ben mahzûn

(Sunguroğlu, İshak (2013). Harput Yollarında. C.I. İstanbul: İşaret Yay. 97.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1LEBÎB, İbrâhim Lebîbd. 1839 - ö. 1902Doğum YeriGörüntüle
2RİF'AT, Rif'at Deded. 1810? - ö. 1880?Doğum YeriGörüntüle
3NAHÎFÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4FİRAKÎ, Cennetoğlu Abdullahd. 1854 - ö. 1939Doğum YılıGörüntüle
5ZİYÂ, Yûsuf Ziyâd. 1854 - ö. 1918Doğum YılıGörüntüle
6VELİ EHMED OĞLUd. 1854 - ö. 1929Doğum YılıGörüntüle
7BÂDÎ, RÂCİH, Ahmedd. 1839 - ö. 1908Ölüm YılıGörüntüle
8EMÎN PAŞA, Seyyid Mehmed Emîn Paşa, Ebu'l-Kemâld. 1837 - ö. 1908Ölüm YılıGörüntüle
9İFŞAÎ, Eşrefd. 1843 - ö. 1908Ölüm YılıGörüntüle
10MECBÛR / VEFDÎd. 1856 - ö. 1919MeslekGörüntüle
11HÜMÂYÎ, Mehmed Emîn Beyd. 1862 - ö. 1884MeslekGörüntüle
12MOLLANEPESd. 1810 - ö. 1862MeslekGörüntüle
13HİLMÎ, Mehmed Emînd. 1831 - ö. 1884Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÂLİM, Müderris-zâde Mehmed Âlim Efendid. 1802 - ö. 1881Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15GÜLPERÎ HANIMd. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ÂRİF, Beytülmâlemîni-zâde Mehmedd. ? - ö. 1677-78Madde AdıGörüntüle
17ÜNSÎ, Abdüllatifd. ? - ö. 8 aralık 1664Madde AdıGörüntüle
18TURÂBÎ, Yanbolulu Alid. 1786 - ö. 1868Madde AdıGörüntüle