RÂŞİD, Mehmed Râşid Efendi, İstanbullu

(d. 1218/1803 - ö. 1290/1873)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İstanbul'da 1218/1803 yılının ortalarında doğdu. Asıl adı Mehmed Râşid Efendi'dir. Şiirlerinde Râşid mahlasını kullandı. Gençliğinde üç sene müddetle Mühendishane-i Amire'ye devam etti. Kabiliyeti ve çalışkanlığı sayesinde burada bazı hocalardan ilm-i kitabet ve fenn-i inşayı çok iyi bir şekilde öğrendi. Bazı vezirlerin kitabet hizmetiyle bir süre taşrada bulundu. 1244/1828 senesinde Kâhire'ye gitti. Bir yıl kadar sonra İstanbul'a döndü. Kısa bir müddet damga ve ihtisab kitabeti görevinde bulundu. 1245/1829 yılında Maliye Mektupçusu odasında görev yaptı. 1249/1833 senesinin ortalarında İzmit mütesellimi maiyetinde görevlendirildi. Daha sonra uhdesine Kocaili ve Bolu sancakları eklenen Kapudan-ı Derya Firarî Ahmed Paşa'nın kitabet hizmetine nakledildi. 1252/1836 senesinde padişahın İzmit'i ziyaret ettiği sırada padişahın huzurunda uhdesine hacelik rütbesi verildi. Bir yıl sonra İzmit'teki görevinden ayrılarak İstanbul'a geldi. Önce Tersane-i Amire sergi eminliği görevine getirildi, sonra da rabia rütbesiyle Mektupçu Odası ikinci mümeyyizliği görevi verildi. Birkaç sene sonra sır kâtipliği unvanıyla Sırbistan taraflarına gönderildi. Beş altı ay kadar bu bölgede görev yaptıktan sonra İstanbul'a döndü. Salise rütbesiyle Meclis-i Muhasebe-i Maliye başkitabetine tayin edildi. Çok kısa bir süre sonra bu görevinden istifa etti ve o esnada serasker bulunan Rızâ Paşa'nın divan kitabeti görevine getirildi. Beş sene kadar bu görevini sürdürdü. Rızâ Paşa'nın seraskerlikten ayrılması üzerine bu şekilde Râşid Efendi'nin memuriyeti de sona erdi. Sonra Amasya ve Çorum sancakları uhdesine verilerek görev yerine gitti. Bu görevinde dokuz ay kadar kaldıktan sonra istifa edip İstanbul'a döndü. 1264/1848 senesinde saniye rütbesi ile Der-saadet Ordu-yı Hümayunu muhasebeciliği görevine getirildi. 1266/1850 yılında Trabzon defterdarlığına atandı. Aynı yılın ortalarında bu görevinden ayrılarak İstanbul'a döndü. Fatîn'in, aynı yılın ortalarında İstanbul'a döndüğünü söylemesine rağmen (Fatîn 1271: 117) Sicill-i Osmânî'de Trabzon defterdarlığına devam ettiği ve 1270/1854 senesinde bu görevinden azledilerek İstanbul'a döndüğü kaydedilmektedir (Mehmed Süreyya 1311: 356). Şevval 1271/1855'te Dar-ı Şura üyesi ve daha sonra bina emini oldu. Son görevinden emekli olduktan sonra Zilkade 1290/1873 senesinde İstanbul'da vefat etti.

Şiirine örnek Fatîn Tezkiresi'ndedir.

Kaynakça

Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü'l‑Eş‘âr. İstanbul.

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî. C. II. İstanbul.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 27.11.2014
Güncelleme Tarihi: 30.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

İderdi Gülşen-i Râz'ı nihânî bâğ-bân ezber

Ne hikmetdir duyup ezhâr itmiş râygân ezber

Meger bülbül Gülistân'ın seherde Hâfız'ı olmuş

Anın-çün Şem'î'yi pervâne de eyler şebân ezber

Mutavveldir hadîs-i zülfi ey dil muhtasar kıl kim

Ma'ânî-i bedî'-i hüsnin itsünler beyân ezber

Aceb mi nergisi ezber iderse kâtib-i çeşmin

O bir nâ-dîde inşâdır ki eyler münşiyân ezber

Sana bir hâce bulsunlar okı gör fenn-i târîhi

Niçün Râşid Na'îmâ-veş idersin dâstân ezber

(Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü'l‑Eş‘âr. İstanbul. 116.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Mina Hepsend. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2KÂZIM, Çorlulu-zâde Eyyûbî Kâzım Efendid. ? - ö. 1726-27Doğum YeriGörüntüle
3RÂSİH, Mehmedd. ? - ö. 1768Doğum YeriGörüntüle
4ABDURRAHMAN, Hürüoğlu Abdurrahmand. 1803-1804? - ö. 1853-1855?Doğum YılıGörüntüle
5ABDÎ, Abdi İmamd. 1803 - ö. 1876Doğum YılıGörüntüle
6ÂSIM, Bağdatlıd. 1803 - ö. 1887Doğum YılıGörüntüle
7ZÎVER, Tırnakçı-zâde Mehmed Sa’îdd. 1812 - ö. 1873Ölüm YılıGörüntüle
8MES'ÛDd. 1780? - ö. 1873Ölüm YılıGörüntüle
9REFÂHÎ, Hacı Girayd. 1814-15 - ö. 1873-74Ölüm YılıGörüntüle
10MAHMÛD EFENDİ b. Celâl-zâde Mustafad. ? - ö. 1596\\\\\\\'dan sonraMeslekGörüntüle
11ŞEMSÎ, Candaracı-zâde Muhyiddîn Şemsî, Mehmed Çelebi, Şemsî-i Defterdârd. ? - ö. 1491-92MeslekGörüntüle
12SÂLİH EFENDİd. ? - ö. Ağustos 1761MeslekGörüntüle
13RÂŞİD, Şeyh Ahmed Râşid Efendi, Tırnovalıd. 1799 - ö. 1866Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14NÂCÎ/HULÛSÎ, Hulûsî Nâcî Bey, İstanbullud. 1826 - ö. 1855 ds.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SÂKIB, Seyyid Mehmed Sâkıb Efendid. 1736 - ö. 1852-54Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16DÜRRÎ, Mehmed Efendid. 17.yy - ö. 1687Madde AdıGörüntüle
17NÂKİS, Sâbir Ahun Binni Abdukâdird. 1840 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18KEMTERÎ, Raşid Alid. ? - ö. 1896Madde AdıGörüntüle