RIFKÎ, Bahâüddinzâde Efendi

(d. ?/? - ö. 1665/1075)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Kayseri’de doğdu. Şairin asıl adı konusunda ihtilaf vardır. Mucîb, Rıfkî’nin asıl adının "Ahmed Çelebi" olduğunu söylerken Beliğ’e göre "Bahâüddinzâde es-Seyyid Abdülmecid"dir. Bahâüddinzâde Efendi olarak tanındı. Kayseri âlimlerinden gerekli ilimleri tahsil ettikten sonra İstanbul’a gelerek mülâzım oldu. Kırk akçe medreseden mazul iken 1043 Ramazanı’nda /Mart 1634 Edirne’de Alemüddin Medresesi hâricinde görev aldı. Daha sonra kadılığa başladı. Anadolu’da bir kaç yerde kadılık yaptıktan sonra 1057 Şa’bânı’nda /Eylül 1647 Şerhî Mehmed Efendi’nin yerine memleketi olan Kayseri kadılığına atandı. Bu görevi, 1058 Recebi’ne /Temmuz 1648 kadar devam etti. 1062 Şa’bân /Temmuz 1652 ayında eski görevine atandı. 1064 Muharremi’nde /Kasım 1653) Manisa pâyesi ile Çirmen kadılığı arpalık olarak verildi. 1066 Zilka’desinde /Ağustos 1656 Manisa kadılığıyla görevlendirildi. 1067 Rebi’ülevvelinde /Aralık 1656 bu görevden azledildi, ancak itirâzı üzerine aynı göreve iade olundu. 1071 Saferi’nde /Ekim 1660 ise Diyarbakır kadılığı verildi. 1075 Muharremi’nde /Temmuz 1664 ikinci defa Çirmen kadılığı arpalık olarak ihsan olundu. Bu görevde iken 1075 Şevvali’nde /Nisan 1665 öldü. Kaynaklarda ilmi, faziletiyle meşhur, selim huylu, temiz yaradılışlı, dindar biri olduğu ifade edilmektedir. Mucîb, “şi’r ü inşâ ile ser ü kârı vardır” demekle yetinirken şair hakkında bilgi veren tezkire sahipleri sanatı hakkında yorum yapmamışlardır. Belîğ’in tezkiresine aldığı şiirler için “divanından müntehâbdır” demesinden bir Dîvân’ı olduğu anlaşılmaktadır. Ancak bahis konusu divanın bir nüshasına rastlanmamıştır.

Kaynakça

Abdülkadiroğlu, Abdülkerim (hzl.) (1985). İsmail Belîğ  Nuhbetü’l-Âsâr lî Zeyl-i Zübdetü’l-Eş’âr. Ankara: Gazi Üniversitesi Yay. 169.

Coşkun, Ali Osman (hzl.) (1985). Seyrekzâde Mehmed Âsım. Zeyl-i Zübdetü’l-Eş’âr. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi 73.

Köksal, M. Fatih (1998). Kayserili Divan Şairleri. Kayseri: Geçit Yay. 71-73.

Köksal, M. Fatih (2007). “Rıfkî”. Türk Dünyası Edebiyatçılar Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. C. 7. Ankara: AKM. Yay. 342.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatcı (2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî - Dîvân Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.1. Ankara: Bizim Büro Yay.1501.

Mehmed Süreyyâ (1311). Sicill-i Osmanî. C.3. İstanbul: Matbaa-i Âmire. 401.

Mucîb. Tezkiretü’ş-Şu’arâ. İstanbul Üniversitesi Ktp. TY 3913. vr. 8b.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. (1990). “Rıfkî”. C.7. İstanbul: Dergâh Yay. 326.

Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fudalâ. C.3. İstanbul: Çağrı Yay. 315.  

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 30.11.2013

Eserlerinden Örnekler

İzârı üzre göñül hatt-ı müşk-fâm ister

Fezâ-yı Rûm’da gûyâ sevâd-ı Şâm ister

Zuhûr-ı hatt-ı izârın recâ ider göñlüm

O şeb-pere gibi kim nûrı kor zulâm ister (Abdülkadiroğlu 1985: 169)

Mahabbetden eser yok âşık-ı zâr oldugum kaldı

Esîr-i gamze-i ser-mest ü hûn-hâr oldugum kaldı (Mucîb vr. 8b)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HASAN, Kayserilid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2KADRÎd. ? - ö. 1604Doğum YeriGörüntüle
3MEYDANÎ, İdris Eroğlud. 03.03.1942 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4HASAN, Kayserilid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5KADRÎd. ? - ö. 1604Doğum YılıGörüntüle
6MEYDANÎ, İdris Eroğlud. 03.03.1942 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7HASAN, Kayserilid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8KADRÎd. ? - ö. 1604Ölüm YılıGörüntüle
9MEYDANÎ, İdris Eroğlud. 03.03.1942 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10HASAN, Kayserilid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11KADRÎd. ? - ö. 1604MeslekGörüntüle
12MEYDANÎ, İdris Eroğlud. 03.03.1942 - ö. ?MeslekGörüntüle
13HASAN, Kayserilid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14KADRÎd. ? - ö. 1604Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15MEYDANÎ, İdris Eroğlud. 03.03.1942 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HASAN, Kayserilid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17KADRÎd. ? - ö. 1604Madde AdıGörüntüle
18MEYDANÎ, İdris Eroğlud. 03.03.1942 - ö. ?Madde AdıGörüntüle