RIFKÎ, Bahâüddinzâde Efendi

(d. ?/? - ö. 1665/1075)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Kayseri’de doğdu. Şairin asıl adı konusunda ihtilaf vardır. Mucîb, Rıfkî’nin asıl adının "Ahmed Çelebi" olduğunu söylerken Beliğ’e göre "Bahâüddinzâde es-Seyyid Abdülmecid"dir. Bahâüddinzâde Efendi olarak tanındı. Kayseri âlimlerinden gerekli ilimleri tahsil ettikten sonra İstanbul’a gelerek mülâzım oldu. Kırk akçe medreseden mazul iken 1043 Ramazanı’nda /Mart 1634 Edirne’de Alemüddin Medresesi hâricinde görev aldı. Daha sonra kadılığa başladı. Anadolu’da bir kaç yerde kadılık yaptıktan sonra 1057 Şa’bânı’nda /Eylül 1647 Şerhî Mehmed Efendi’nin yerine memleketi olan Kayseri kadılığına atandı. Bu görevi, 1058 Recebi’ne /Temmuz 1648 kadar devam etti. 1062 Şa’bân /Temmuz 1652 ayında eski görevine atandı. 1064 Muharremi’nde /Kasım 1653) Manisa pâyesi ile Çirmen kadılığı arpalık olarak verildi. 1066 Zilka’desinde /Ağustos 1656 Manisa kadılığıyla görevlendirildi. 1067 Rebi’ülevvelinde /Aralık 1656 bu görevden azledildi, ancak itirâzı üzerine aynı göreve iade olundu. 1071 Saferi’nde /Ekim 1660 ise Diyarbakır kadılığı verildi. 1075 Muharremi’nde /Temmuz 1664 ikinci defa Çirmen kadılığı arpalık olarak ihsan olundu. Bu görevde iken 1075 Şevvali’nde /Nisan 1665 öldü. Kaynaklarda ilmi, faziletiyle meşhur, selim huylu, temiz yaradılışlı, dindar biri olduğu ifade edilmektedir. Mucîb, “şi’r ü inşâ ile ser ü kârı vardır” demekle yetinirken şair hakkında bilgi veren tezkire sahipleri sanatı hakkında yorum yapmamışlardır. Belîğ’in tezkiresine aldığı şiirler için “divanından müntehâbdır” demesinden bir Dîvân’ı olduğu anlaşılmaktadır. Ancak bahis konusu divanın bir nüshasına rastlanmamıştır.

Kaynakça

Abdülkadiroğlu, Abdülkerim (hzl.) (1985). İsmail Belîğ  Nuhbetü’l-Âsâr lî Zeyl-i Zübdetü’l-Eş’âr. Ankara: Gazi Üniversitesi Yay. 169.

Coşkun, Ali Osman (hzl.) (1985). Seyrekzâde Mehmed Âsım. Zeyl-i Zübdetü’l-Eş’âr. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi 73.

Köksal, M. Fatih (1998). Kayserili Divan Şairleri. Kayseri: Geçit Yay. 71-73.

Köksal, M. Fatih (2007). “Rıfkî”. Türk Dünyası Edebiyatçılar Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. C. 7. Ankara: AKM. Yay. 342.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatcı (2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî - Dîvân Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.1. Ankara: Bizim Büro Yay.1501.

Mehmed Süreyyâ (1311). Sicill-i Osmanî. C.3. İstanbul: Matbaa-i Âmire. 401.

Mucîb. Tezkiretü’ş-Şu’arâ. İstanbul Üniversitesi Ktp. TY 3913. vr. 8b.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. (1990). “Rıfkî”. C.7. İstanbul: Dergâh Yay. 326.

Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fudalâ. C.3. İstanbul: Çağrı Yay. 315.  

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 30.11.2013

Eserlerinden Örnekler

İzârı üzre göñül hatt-ı müşk-fâm ister

Fezâ-yı Rûm’da gûyâ sevâd-ı Şâm ister

Zuhûr-ı hatt-ı izârın recâ ider göñlüm

O şeb-pere gibi kim nûrı kor zulâm ister 

(Abdülkadiroğlu, Abdülkerim (hzl.) (1985). İsmail Belîğ  Nuhbetü’l-Âsâr lî Zeyl-i Zübdetü’l-Eş’âr. Ankara: Gazi Üniversitesi Yay. 169)

Mahabbetden eser yok âşık-ı zâr oldugum kaldı

Esîr-i gamze-i ser-mest ü hûn-hâr oldugum kaldı

(Mucîb. Tezkiretü’ş-Şu’arâ. İstanbul Üniversitesi Ktp. TY 3913. vr. 8b.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HADDÂDÎ, Ali Efendid. ? - ö. 1741Doğum YeriGörüntüle
2Gürsel, Koratd. 07 Temmuz 1960 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3HÜZNÎ, İbrahimd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4HADDÂDÎ, Ali Efendid. ? - ö. 1741Doğum YılıGörüntüle
5Gürsel, Koratd. 07 Temmuz 1960 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6HÜZNÎ, İbrahimd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7HADDÂDÎ, Ali Efendid. ? - ö. 1741Ölüm YılıGörüntüle
8Gürsel, Koratd. 07 Temmuz 1960 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9HÜZNÎ, İbrahimd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10HADDÂDÎ, Ali Efendid. ? - ö. 1741MeslekGörüntüle
11Gürsel, Koratd. 07 Temmuz 1960 - ö. ?MeslekGörüntüle
12HÜZNÎ, İbrahimd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13HADDÂDÎ, Ali Efendid. ? - ö. 1741Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Gürsel, Koratd. 07 Temmuz 1960 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HÜZNÎ, İbrahimd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HADDÂDÎ, Ali Efendid. ? - ö. 1741Madde AdıGörüntüle
17Gürsel, Koratd. 07 Temmuz 1960 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18HÜZNÎ, İbrahimd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle