RÛMÎ, Sarı Dânişmend-zâde Şeyh Abdurrahîm Nizâmeddîn Efendi

(d. 786-791 ?/1384-1389 ? - ö. 864-869 ?/1459-1465 ?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / Başlangıç-15. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Abdurrahîm Nizâmeddîn’dir. Sarı Dânişmend-zâde olarak da bilinmektedir. 786-791/1384-89 tarihleri arasında doğduğu tahmin edilmektedir. Teberrük-zâde soyundan gelmektedir. Merzifonlu Sarı Dânişmend Azîz Efendi’nin oğludur. Çelebi Sultân Mehmed devri şeyhlerindendir. Çelebi Sultân Mehmed Medresesi’nde okumuştur. Menkıbelere göre Rûmî, gençliğinde Fâtih’in hocası Akşemseddîn ile tanışmış ve birlikte mürşit aramıştır. 1421 tarihinde Mısır’a gidip Zeyniyye tarikatı piri Şeyh Zeyneddîn Hâfî’nin sohbetlerine katılarak ona bağlanmış, şeyhiyle birlikte önce hacca daha sonra Horasan’a gitmiştir. Seyr ü sülûkunu tamamlayıp 1428 yılında icazet aldıktan sonra Merzifon’a dönmüştür. Bu ayrılış için Zeyneddîn Hâfî’nin “Bir aşk kütügin yakduk/ Diyâr-ı Rûm’a atduk” dediği rivayet edilmiştir (Cunbur 2002: 84). Sultân II. Murâd ona 1431-32 senesinde günlük beş akçe bağlamış, 1441-42’de bunu üç akçe artırmıştır. Muhtemelen 864-869/1459-65 tarihleri arasında vefat etmiştir. Mezarı Merzifon’dadır.

Hadâiku’ş-Şakâik’ta Rûmî’nin eserleri olarak Vesâyâ-yı Kudsiyye ve Menhecü’r-Reşâd’ın adları verilmiştir (Özcan 1989: 89). Ancak Cunbur (2002: 84), sözü geçen kitapların onun şeyhine ait olduğunu, kendisinin de Merzifon’a döndükten sonra bunları Türkçeye çevirmiş olabileceğini belirtmiştir. Osmânlı Müellifleri’nde ise sanatçının, İrşâdü’l-Enâm, Aşk-nâme ve Dîvânçe-i İlâhiyyât’ı yazdığına ve tasavvufa ait fikirlerini İrşâdü’l-Enâm’da, şiirlerini de Aşk-nâme’de topladığına değinilmiştir (Bursalı Mehmed Tâhir 1333: 111). Bu eserlerin adları hepsinin tasavvufî nitelik taşıdığını düşündürmekteyse de kaynaklarda konuyla ilgili başka bilgi yoktur ve Rûmî’nin edebi kişiliğine dair de bir değerlendirme yapılmamıştır.

Kaynakça

Bursalı Mehmed Tâhir (1333). Osmânlı Müellifleri. C. I. İstanbul.

Cunbur, Müjgân (2002). “Rûmî”. Türk Dünyası ve Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 1. Ankara: AKM Yay. 84.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Mehmed Mecdî Efendi, Hadâiku’ş-Şakâik (Şakâiku’n-Nu’mâniye ve Zeyilleri). C. 1. İstanbul: Çağrı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. VOLKAN KARAGÖZLÜ
Yayın Tarihi: 15.01.2014
Güncelleme Tarihi: 06.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Beyt

Tevbe yâ Rabb hatâ yolına gitdüklerüme

Bilüp itdüklerüme bilmeyüp itdüklerüme

(Bursalı Mehmed Tâhir (1333). Osmânlı Müellifleri. C. I. İstanbul. 111.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SÜNBÜL, Şeyh Yusuf Sünbül Sinan Efendid. ? - ö. 1529Doğum YeriGörüntüle
2HAYÂTÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3SABRÎ, Eyüb Sabrî, Merzifonlud. 1843 - ö. 1866Doğum YeriGörüntüle
4SÜNBÜL, Şeyh Yusuf Sünbül Sinan Efendid. ? - ö. 1529Doğum YılıGörüntüle
5HAYÂTÎd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6SABRÎ, Eyüb Sabrî, Merzifonlud. 1843 - ö. 1866Doğum YılıGörüntüle
7SÜNBÜL, Şeyh Yusuf Sünbül Sinan Efendid. ? - ö. 1529Ölüm YılıGörüntüle
8HAYÂTÎd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9SABRÎ, Eyüb Sabrî, Merzifonlud. 1843 - ö. 1866Ölüm YılıGörüntüle
10SÜNBÜL, Şeyh Yusuf Sünbül Sinan Efendid. ? - ö. 1529MeslekGörüntüle
11HAYÂTÎd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12SABRÎ, Eyüb Sabrî, Merzifonlud. 1843 - ö. 1866MeslekGörüntüle
13SÜNBÜL, Şeyh Yusuf Sünbül Sinan Efendid. ? - ö. 1529Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HAYÂTÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SABRÎ, Eyüb Sabrî, Merzifonlud. 1843 - ö. 1866Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SÜNBÜL, Şeyh Yusuf Sünbül Sinan Efendid. ? - ö. 1529Madde AdıGörüntüle
17HAYÂTÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18SABRÎ, Eyüb Sabrî, Merzifonlud. 1843 - ö. 1866Madde AdıGörüntüle