RÛMÎ, Sarı Dânişmend-zâde Şeyh Abdurrahîm Nizâmeddîn Efendi

(d. 1384-1389 ?/786-791 ? - ö. 1459-1465 ?/864-869 ?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / Başlangıç-15. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Abdurrahîm Nizâmeddîn’dir. Sarı Dânişmend-zâde olarak da bilinmektedir. 786-791/1384-89 tarihleri arasında doğduğu tahmin edilmektedir. Teberrük-zâde soyundan gelmektedir. Merzifonlu Sarı Dânişmend Azîz Efendi’nin oğludur. Çelebi Sultân Mehmed devri şeyhlerindendir. Çelebi Sultân Mehmed Medresesi’nde okumuştur. Menkıbelere göre Rûmî, gençliğinde Fâtih’in hocası Akşemseddîn ile tanışmış ve birlikte mürşit aramıştır. 1421 tarihinde Mısır’a gidip Zeyniyye tarikatı piri Şeyh Zeyneddîn Hâfî’nin sohbetlerine katılarak ona bağlanmış, şeyhiyle birlikte önce hacca daha sonra Horasan’a gitmiştir. Seyr ü sülûkunu tamamlayıp 1428 yılında icazet aldıktan sonra Merzifon’a dönmüştür. Bu ayrılış için Zeyneddîn Hâfî’nin “Bir aşk kütügin yakduk/ Diyâr-ı Rûm’a atduk” dediği rivayet edilmiştir (Cunbur 2002: 84). Sultân II. Murâd ona 1431-32 senesinde günlük beş akçe bağlamış, 1441-42’de bunu üç akçe artırmıştır. Muhtemelen 864-869/1459-65 tarihleri arasında vefat etmiştir. Mezarı Merzifon’dadır.

Hadâiku’ş-Şakâik’ta Rûmî’nin eserleri olarak Vesâyâ-yı Kudsiyye ve Menhecü’r-Reşâd’ın adları verilmiştir (Özcan 1989: 89). Ancak Cunbur (2002: 84), sözü geçen kitapların onun şeyhine ait olduğunu, kendisinin de Merzifon’a döndükten sonra bunları Türkçeye çevirmiş olabileceğini belirtmiştir. Osmânlı Müellifleri’nde ise sanatçının, İrşâdü’l-Enâm, Aşk-nâme ve Dîvânçe-i İlâhiyyât’ı yazdığına ve tasavvufa ait fikirlerini İrşâdü’l-Enâm’da, şiirlerini de Aşk-nâme’de topladığına değinilmiştir (Bursalı Mehmed Tâhir 1333: 111). Bu eserlerin adları hepsinin tasavvufî nitelik taşıdığını düşündürmekteyse de kaynaklarda konuyla ilgili başka bilgi yoktur ve Rûmî’nin edebi kişiliğine dair de bir değerlendirme yapılmamıştır.

Kaynakça

Bursalı Mehmed Tâhir (1333). Osmânlı Müellifleri. C. I. İstanbul.

Cunbur, Müjgân (2002). “Rûmî”. Türk Dünyası ve Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 1. Ankara: AKM Yay. 84.

Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Mehmed Mecdî Efendi, Hadâiku’ş-Şakâik (Şakâiku’n-Nu’mâniye ve Zeyilleri). C. 1. İstanbul: Çağrı Yay.

Tuman, Mehmet Nâil (2001). Tuhfe-i Nâilî - Divân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I. hzl. C. Kurnaz; M. Tatcı. Ankara: Bizim Büro Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. VOLKAN KARAGÖZLÜ
Yayın Tarihi: 15.01.2014

Eserlerinden Örnekler

Beyt

Tevbe yâ Rabb hatâ yolına gitdüklerüme

Bilüp itdüklerüme bilmeyüp itdüklerüme

Bursalı Mehmed Tâhir (1333). Osmânlı Müellifleri. C. I. İstanbul. 111.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Danişmend, İsmail Hamid. 1889 - ö. 12 Nisan 1967Doğum YeriGörüntüle
2ESEDÎ/RÜSVAÎ, Ali Cem Akbulutd. 19.05.1978 - ö. -Doğum YeriGörüntüle
3SİYÂBÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Danişmend, İsmail Hamid. 1889 - ö. 12 Nisan 1967Doğum YılıGörüntüle
5ESEDÎ/RÜSVAÎ, Ali Cem Akbulutd. 19.05.1978 - ö. -Doğum YılıGörüntüle
6SİYÂBÎd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Danişmend, İsmail Hamid. 1889 - ö. 12 Nisan 1967Ölüm YılıGörüntüle
8ESEDÎ/RÜSVAÎ, Ali Cem Akbulutd. 19.05.1978 - ö. -Ölüm YılıGörüntüle
9SİYÂBÎd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Danişmend, İsmail Hamid. 1889 - ö. 12 Nisan 1967MeslekGörüntüle
11ESEDÎ/RÜSVAÎ, Ali Cem Akbulutd. 19.05.1978 - ö. -MeslekGörüntüle
12SİYÂBÎd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13Danişmend, İsmail Hamid. 1889 - ö. 12 Nisan 1967Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ESEDÎ/RÜSVAÎ, Ali Cem Akbulutd. 19.05.1978 - ö. -Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SİYÂBÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Danişmend, İsmail Hamid. 1889 - ö. 12 Nisan 1967Madde AdıGörüntüle
17ESEDÎ/RÜSVAÎ, Ali Cem Akbulutd. 19.05.1978 - ö. -Madde AdıGörüntüle
18SİYÂBÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle