Şaban Özüdoğru

(d. 1963 / ö. -)
Hikâyeci, öğretmen
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Çorum'un Osmancık İlçesinin Kargı köyünde doğdu. İlkokulu köyünde, ortaokulu ilçesinde, liseyi Çorum’da okudu. 1986’da Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünden mezun oldu. Yurdun çeşitli yerlerinde öğretmenlik yaptı. 1986’da Erzincan’ın İliç ilçesinde başladığı öğretmenliğine 1989-1992 yılları arasında Mersin-Gülnar’da devam etti. 1992-2003 arasında Ankara’da öğretmenlik yapan Özüdoğru, 1992-1994 yılları arasında Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eski Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalında yüksek lisansa devam etti. 1994-1995 yıllarında görevlendirildiği MEB Film Radyo ve Televizyonla Eğitim Dairesi Başkanlığında, radyolar için eğitim amaçlı dramalar yazdı. 2003’ten itibaren Milli Eğitim Bakanlığının muhtelif birimlerinde görev yaptı.

İlk hikâyeleri 2001-2003 arasında Türk Dili’nde yayımlanan Özüdoğru, Dergâh, Türk Edebiyatı ve Millî Eğitim dergilerinde de yazdı. Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim dergisinde hikâye, deneme, inceleme ve çeşitli mülakatları yer aldı. Ayrıca Cemil Kavukçu’nun hikâyeleri üzerine yaptığı inceleme Adam Öykü dergisinde yayımlandı. 2003’ten bu yana Millî Eğitim Bakanlığı Yayımlar Dairesi Başkanlığı bünyesinde çıkarılan ve hakemli akademik bir yayın olan Millî Eğitim dergisinin editörlüğünü yürütmektedir. Ders kitabı da bulunan Şaban Özüdoğru, Ankara’da yaşamaktadır. Evli ve üç çocuk babasıdır.

Şaban Özüdoğru, ilk kitabı Gül Manzaralı Pencereler’de okura erdemli, güzel ahlaka sahip bireyler olmanın iletilerini vermektedir. Genellikle aile içindeki gel-gitli ilişkilerin odağa alındığı metinlerde merhamet, kul hakkı, iyi niyet, doğruluk, azim, vefa, okumanın önemi vs. kişisel maceralar çerçevesinde anlatılmış gibi görünse de bireyin olgunlaşmasında oldukça önemli işlevler icra eden evrensel değerler olarak okunmaya olanak tanır. Yazarın ilk kitabındaki hikâyelerin ayırt edici özelliklerinden biri de anlattığı insanların bireysel maceralarının yaşamın gerçekliği ile kurduğu samimi temastır. Gül Manzaralı Pencereler’de köylülerin yokluk ve yoksulluk içindeki yaşantıları, şehre zorunlu gidiş, okuma iştiyakı ile köyden ayrılan gençler, köyde örselenen, bireyliğini kazanma gayretiyle şehre giden insanlar anlatılmıştır.

Yazarın ikinci kitabı Hüzünlü Anlar Durağı'nda, ilk kitabında öne çıkan sosylolojik arka plan, yerini "hüzün"e bırakmıştır. Hüzün, "bu hikâyelerde kurguyu ve dilin kullanımını belirleyen, duygu olmuştur. Yazar, hikâyelerinde hayatlarının bir yönü itibarıyla mutlu olamamış, birtakım acı tesadüflerin önüne geçememiş kişileri seçmek suretiyle 'hüzün' duygusunun insan hayatındaki çok yönlü ve çeşitli tezahürlerini ortaya koymak istemiştir” (Nemutlu, 2006: 23). Yazarın çocukluk anıları ve tanıklıklarını hikâyelerin kurgulanmasında hareket noktası olarak seçmesi bu kitapta da göze çarpar. Hüzünlü Anlar Durağı’nda, çoğunlukla hüznün kaynağını teşkil eden bir realite olarak “ölüm” temasının yanı sıra kırgınlıklar ve güceniklikler de hikâyelerdeki hüznü doğurmaktadır.

Özüdoğru, hikâyelerinde genellikle “ben-anlatıcı”yı tercih etmiştir. Yazarın kullandığı dil ve üslup anlatılan maceraların içeriğine uygun bir sadelik ve içtenlik taşır. Öykülerin geneline hâkim olan anlatım tutumu da yine anlatılan kesimin dil düzeyine yaklaştırılmış, yerel söyleyişlere yer verilmiş, olaylar tepeden değil içeriden anlatılmıştır.

Kaynakça

Eraslan, Sibel (2006). “Hüzünlü Anlar Durağı”, Dergâh, C. 17, S. 194, s. 3-4.

Nemutlu, Özlem (2006). “Hüzünlü Anlar Durağı”, Dergâh, C.17, S. 193, s. 23.

Özüdoğru, Şaban (2009). Anton Çehov’dan Seçme Hikâyeler, Ankara: MEB Yayınları.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MACİT BALIK
Yayın Tarihi: 05.04.2018
Güncelleme Tarihi: 12.11.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Gül Manzaralı PencerelerMuştu / İstanbul2004Hikâye
Hüzünlü Anlar DurağıÖtüken / İstanbul2005Hikâye
Anton Çehov'dan Seçme HikâyelerMEB Yayınları / Ankara2009Hikâye

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1EBUSSUUD EFENDİ, Hâce Çelebid. 1490 - ö. 1574Doğum YeriGörüntüle
2Necati Aykand. 1955 - ö. 21 Şubat 2003Doğum YeriGörüntüle
3SORSAVUŞ, Ali Rıza Öztürkd. 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4FETULLAHİ VELİHANİd. 1963 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Enver Topaloğlud. 26 Şubat 1963 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Saliha Yadigard. 30 Temmuz 1963 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7İbrahim Dizmand. 15 Ekim 1961 - ö. ?MeslekGörüntüle
8İbrahim Yıldırımd. 23 Şubat 1950 - ö. ?MeslekGörüntüle
9Rauf Mutluayd. 1925 - ö. 14 Mayıs 1995MeslekGörüntüle
10Arzu Bahard. 22 Mayıs 1972 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Haşim Şahind. 9 Şubat 1952 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Rıza Tekin Uğureld. 14 Ocak 1944 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13ŞABAN AYANd. 1950 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14ŞİFÂÎ, Ahmed Şaban Şifâî Efendid. ? - ö. 1704-05Madde AdıGörüntüle
15Dânişî, Şa‘bân bin Mustafad. ö. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle