SABÎH, Ahmed Efendi

(d. ?/? - ö. 1783/1198)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul Kumkapı’da doğdu. Asıl adı Ahmed'dir. Hacı Hüseyin adında birinin oğludur. Annesinin adı Nefîse'dir. İki kardeşi ve bir yeğeni vardır. Biraderi Abdullâh Efendi müneccimbaşı ve müderristir. Sabîh, onun yardımlarıyla iyi bir tahsil gördü. Arapça ve Farsça öğrendi. Nakşibendî şeyhi Tokatlı Muhammed Emîn Efendi’ye intisap etti. Yine kardeşi Abdullâh Efendi'nin yardımlarıyla, Sultan III. Mustafa tarafından Galata Gümrüğü kâtipliğine sonra da aynı yerin baş kâtipliği görevine getirildi. Bu görevde iken 1198/1789 senesinde vefat etti. Mezarı Üsküdar’dadır. Vefatına Müstakim-zâde şu tarihi düşürdü:

Üsküdara defn olundukda didim târihini

Ruhun âbâd ide Mevlâ rahmetu’llahi aleyh

Sabîh’in mürettep Dîvân’ı vardır.

1. Dîvân: Dîvân'ın dör nüshası vardır: İstanbul Üniversitesi Ktb. T. 271, T.2837, T.312; Topkapı Sarayı Müzesi, Emanet Ktb. T.1628. Dîvân’da 366 gazel (11 gazel Farsça) 15 kaside, 170 tarih kıtası, 2 terkib-i bent, 1 terci-i bent, 9 lügaz, 18 beyit, 2 tezkere sureti, 3 kıta mevcuttur. Dîvân'ın tenkitli metni doktora tezi olarak hazırlanmıştır (Özdingiş 1998).

Sabîh, şiir ve inşa erbabı arsında asrının şöhretli isimlerinden biridir. Müstakîmzâde, Dîvân'ına yazdığı mukaddimede, onu fasih ve beliğ şiirleri olan divan sahibi bir şair olarak niteler. Sabîh, kaside ve tarihleriyle dikkat çekmiş, Nâbî ve bazı şairlere nazireler yazmıştır. Dili ağırdır, gazelleri ve özellikle tarih kıtaları ise daha sadedir. Klasik manzumları ustalıkla kullanır ayrıca orijinal mazmun bulmakta da mahirdir. Hikemî tarzı benimseyen şair, Nâbî etkisinde kalmış, aşk sevgi, güzellik, dinî ve felsefi konularda şiirler söylemiştir.

Kaynakça

Ârif Hikmet. Tezkiretü’ş- Şu’arâ. Ali Emiri Ef. Millet Ktp. No.41. vr.31.

Bursalı Mehmed Tahir Efendi (1333). Osmanlı Müellifleri. C. II. İstanbul. 286.

İstanbul Kütüphaneleri Türkçe Yazma Divanlar Kataloğu (1947). İstanbul: Milli Eğitim Bas. 850. 

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî.  C.3. İstanbul. 311.

Müstakîm-zâde. Mecelletü’n- Nisâb. Süleymaniye Ktp. Halet Ef. T.623. 

Özdingiş,Vicdan (1998). Sabîh Hayatı, Eserleri, Edebi Kişiliği ve Divanının Tenkildi Metni. Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.

Râmiz Hüseyin. Âdâb-ı Zurefâ. Millet Kütüphanesi. Ali Emiri Ef. No. 762. vr.107-109.

Şefkat.  Tezkire-i Şefkat. İstanbul Üniversitesi Ktp.Ty.3916. vr. 237.

Şemseddîn Sâmî (1311). Kamûsu’l-Alâm. C. IV. İstanbul. 2938

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ VİCDAN ÖZDİNGİŞ
Yayın Tarihi: 12.07.2013

Eserlerinden Örnekler

DÎVÂN

Gazel

Görmedüm bir bâde sâkî la’l-i nâbundan lezîz

Tatmadum şîrîn meze telh-i ıtâbundan lezîz

Eyle ey pâlûde-ten çîn-i cebînün bî- dirîg

Türş-rû olman bana şîrîn cevâbundan lezîz

Böyle olmazdı tegâfülden nigâhun şûh-ı ter

Nîş-i gamzen olmasa nûşîn hâbundan lezîz

Yûsuf azâbü’l-beyân-ı Mısr-ı dil olsak dahı

Kand-i lutfun bilmezüz şehd-i azâbundan lezîz

Bezm-i âteş-tâb aşkunda gönül püryân iken

Sahn-ı âlemde muhâl olmak kebâbundan lezîz

Bezm-i kevni câm-veş devr-i müdâm itse Sabîh

Neşve görmez sâkiyâ ta’m-ı şarâbından lezi

Özdingiş,Vicdan (1998). Sabîh Hayatı, Eserleri, Edebi Kişiliği ve Divanının Tenkildi Metni. Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi. 844


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KERÎMÎ, ŞEYHÜLHAREM-ZÂDE ABDULKERİM EFENDİd. ? - ö. 1634-35Doğum YeriGörüntüle
2Ziyad Ebüzziyad. 06 Eylül 1911 - ö. 26 Mayıs 1994Doğum YeriGörüntüle
3AVRAM NAOM/İBRAHİM NOMd. 1878 - ö. 30.11.1947Doğum YeriGörüntüle
4KERÎMÎ, ŞEYHÜLHAREM-ZÂDE ABDULKERİM EFENDİd. ? - ö. 1634-35Doğum YılıGörüntüle
5Ziyad Ebüzziyad. 06 Eylül 1911 - ö. 26 Mayıs 1994Doğum YılıGörüntüle
6AVRAM NAOM/İBRAHİM NOMd. 1878 - ö. 30.11.1947Doğum YılıGörüntüle
7KERÎMÎ, ŞEYHÜLHAREM-ZÂDE ABDULKERİM EFENDİd. ? - ö. 1634-35Ölüm YılıGörüntüle
8Ziyad Ebüzziyad. 06 Eylül 1911 - ö. 26 Mayıs 1994Ölüm YılıGörüntüle
9AVRAM NAOM/İBRAHİM NOMd. 1878 - ö. 30.11.1947Ölüm YılıGörüntüle
10KERÎMÎ, ŞEYHÜLHAREM-ZÂDE ABDULKERİM EFENDİd. ? - ö. 1634-35MeslekGörüntüle
11Ziyad Ebüzziyad. 06 Eylül 1911 - ö. 26 Mayıs 1994MeslekGörüntüle
12AVRAM NAOM/İBRAHİM NOMd. 1878 - ö. 30.11.1947MeslekGörüntüle
13KERÎMÎ, ŞEYHÜLHAREM-ZÂDE ABDULKERİM EFENDİd. ? - ö. 1634-35Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Ziyad Ebüzziyad. 06 Eylül 1911 - ö. 26 Mayıs 1994Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15AVRAM NAOM/İBRAHİM NOMd. 1878 - ö. 30.11.1947Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KERÎMÎ, ŞEYHÜLHAREM-ZÂDE ABDULKERİM EFENDİd. ? - ö. 1634-35Madde AdıGörüntüle
17Ziyad Ebüzziyad. 06 Eylül 1911 - ö. 26 Mayıs 1994Madde AdıGörüntüle
18AVRAM NAOM/İBRAHİM NOMd. 1878 - ö. 30.11.1947Madde AdıGörüntüle