SÂBIK/ÂRİF, Kurşuncubaşızâde Koyunyemez Mehmed Ârif Ağa

(d. 1769-70/1183 - ö. 1819/1235)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

"Kurşuncubaşızâde Koyunyemez Mehmed Ârif Ağa"olarak tanınan Ârif, 1183/ 1769-70 yılında İstanbul’un Eyüp semtinde doğdu (Tuman 2001: 615). Babası, padişah kethüdası Halil Ağa’nın maiyetinde çalışan Kethüda Ahmed Efendi’dir. Kurşuncubaşızâde unvanı ise anne tarafından dedesine nispetle kendisine verilmiştir. Künyesindeki "Koyunyemez unvanının niçin verildiğine dair ise kaynaklarda bir bilgi yoktur. Atâ Tarihi’nde ise bu lakap “Koyunyiyen” şeklinde geçmektedir (Tayyarzâde Ahmed Atâ 1293: 359). Enderun'da yetişen Ârif, iyi bir eğitim aldı. 1232/1816-17’de peşkir, miftah ve tülbent ağalığı görevlerinde bulundu. Rebiyülahir 1233/ Şubat 1818’de rikabdar, 1238/ 1822 yılında da çuhadar oldu. Aynı yıl kendisine Şihâbeddin tevliyeti verildi (Akbayar 1996: 308). Rebiülevvel 1235/ Kasım- Aralık 1819’da elli yaşında vefat etti. Şairin ölüm tarihi, Sicill-i Osmânî’de Rebiülevvel 1238/ Kasım- Aralık 1822 (Mehmed Süreyya 1996: 308); Arif Hikmet Tezkiresi’nde ise 1240/1824-25 olarak kaydedilmiştir (Çınarcı 2007: 81). Arif Hikmet ve Mehmed Süreyya, ayrıca şairin gerdek gecesende vefat ettiğini de ilave ederler. Nâil Tuman, söz konusu tarihlerin yanlış olduğunu söyler (Kurnaz ve Tatçı 2001: 615).

Şiirlerinde Ârif mahlasını kullanan Mehmed Ârif Ağa, aynı mahlaslı Tüfenkçibaşı ‘Arif Efendi’yle karıştırıldığı için değişiklik yaparak Sâbık mahlasını tercih etmiştir (Çınarcı 2007:81). Eseri veya eserlerinin varlığı hakkında herhangi bir kayıt yoktur. Tezkirelerde 1 gazel, 2 kıt’a ve 4 müfredi örnek olarak verilmiştir.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyya. Sicill-i Osmanî. C. 1. İstanbul: KB ile Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Ortak Yay.

Çınarcı, M. Nuri (2007). Seyhülislâm Ârif Hikmet Beyin Tezkiretü’ş-Şu’ârâsı ve Transkripsiyonlu Metni. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi. Gaziantep.

Kurnaz, Cemâl - Mustafa Tatcı (2001). Mehmed Nâil Tuman, Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay. 615.

Tayyarzâde Ahmed Atâ (1293). Târîh-i Atâ. C. 5. İstanbul.360.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH AYDIN
Yayın Tarihi: 11.09.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Dil viren dilber-i dânâ-dile dil-gîr olmaz
Sâde efsûn u fesâneyle de teshîr olmaz

Nüh cihân dîdeleri eyledi hâb-âlûde
Çeşm-i mestânesi bir vechile ta’bîr olmaz

Mû-be-mû dikkat idüp bu gice bihzâd-ı hayâl
Çîn-i zülfe didi şeb-bû gibi tasvîr olmaz

Ya ne mümkin bu zebân vasf ide zîbâ ruhını
Bûy-ı gül sûret ile kâbil-i tahrîr olmaz

Yokdur ‘Ârif o hümâ meşrebi sayda tedbîr
Kimsenün dâm-ı hayâlâtına nahçîr olmaz

Tayyarzâde Ahmed Atâ (1293). Târîh-i Atâ. C. 5. İstanbul. 360.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NÜZHET, Hasan Nüzhetd. 1826 - ö. 1890Doğum YeriGörüntüle
2EMÎR, Seyyîd Mehmed Emîr Çelebid. ? - ö. 1625-26Doğum YeriGörüntüle
3YAŞAR ŞADİ BEY, İsmaild. 16.09.1888 - ö. 29.06.1923Doğum YeriGörüntüle
4NÜZHET, Hasan Nüzhetd. 1826 - ö. 1890Doğum YılıGörüntüle
5EMÎR, Seyyîd Mehmed Emîr Çelebid. ? - ö. 1625-26Doğum YılıGörüntüle
6YAŞAR ŞADİ BEY, İsmaild. 16.09.1888 - ö. 29.06.1923Doğum YılıGörüntüle
7NÜZHET, Hasan Nüzhetd. 1826 - ö. 1890Ölüm YılıGörüntüle
8EMÎR, Seyyîd Mehmed Emîr Çelebid. ? - ö. 1625-26Ölüm YılıGörüntüle
9YAŞAR ŞADİ BEY, İsmaild. 16.09.1888 - ö. 29.06.1923Ölüm YılıGörüntüle
10NÜZHET, Hasan Nüzhetd. 1826 - ö. 1890MeslekGörüntüle
11EMÎR, Seyyîd Mehmed Emîr Çelebid. ? - ö. 1625-26MeslekGörüntüle
12YAŞAR ŞADİ BEY, İsmaild. 16.09.1888 - ö. 29.06.1923MeslekGörüntüle
13NÜZHET, Hasan Nüzhetd. 1826 - ö. 1890Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14EMÎR, Seyyîd Mehmed Emîr Çelebid. ? - ö. 1625-26Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15YAŞAR ŞADİ BEY, İsmaild. 16.09.1888 - ö. 29.06.1923Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16NÜZHET, Hasan Nüzhetd. 1826 - ö. 1890Madde AdıGörüntüle
17EMÎR, Seyyîd Mehmed Emîr Çelebid. ? - ö. 1625-26Madde AdıGörüntüle
18YAŞAR ŞADİ BEY, İsmaild. 16.09.1888 - ö. 29.06.1923Madde AdıGörüntüle