SABRÎ, Eyüb Sabrî, Merzifonlu

(d. 1259/1843 - ö. 1283/1866)
divan ve halk şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Eyüb Sabrî’dir. 1259/1843 yılında Merzifon’da doğdu. Babası Hacı Hâfız Hasan Efendi’dir. Sâdibey-zâde diye bilinen eski ve köklü bir ailedendir. Soyu 15. yüzyılın ünlü mutasavvıf ve mürşitlerinden Şeyh Abdürrahîm Nizâmeddîn’e dayanır. Çocukluğunda ve gençliğinde Merzifon ve Amasya medreselerinde ilim tahsil etti. Devrinin tedris usulüne göre Arapça ve Farsçayı mükemmel derecede öğrendi. Amasya’da medfun bulunan Şeyh İsmâil Sirâceddîn-i Şirvânî’ye intisap ederek ondan şiir ve edebiyat öğrendi. Yine Şeyh İsmâil’den icazet aldı. Küçük yaşlardan itibaren şiirle meşgul oldu. 23 yaşında iken bir divan meydana getirdi. Henüz 24 yaşında iken 1283/1866 yılında vefat etti. Mezarı, Merzifon’da Şeyh Abdurrahîm-i Rûmî’nin kabri civarındadır.

Şairin bilinen tek eseri Dîvân'ıdır. 1309/1893 yılında Bayram-zâde Yusuf Sıdkî Hoca tarafından Sabrî’nin şiirleri bir divan hâlinde toplanmıştır. Dört nüshası tespit edilen Dîvân'ın metni yayımlanmıştır (Bilgin 1992). Dîvân'ın tenkitli metninde 1 kaside, 10 kıt’a, 1 müstezad, 34 gazel, 2 müseddes, 1 müsebba, 24 müfred, 1 semai, 1 müseddes semai, 11 kalenderi, 28 koşma ve 1 satranç bulunmaktadır.

Eyüb Sabrî’nin hayatındaki en önemli merhalelerden biri de Amasya mutasarrıflığı esnasında Ziya Paşa’yla tanışması ve onunla yakın dostluk kurmasıdır. Bu dostluk, şairin edebî kişiliği üzerinde büyük bir tesir yapmıştır. Şairin etkisinde kaldığı bir diğer isim de Tokatlı meşhur halk şairi Nûrî’dir (Aşkun 1937: 14-15: Bilgin 1992: 6-7). Sabrî, sadece divan edebiyatı geleneğine bağlı kalmamış; halk şiirinde de kendini ispatlamış bir şairdir. Aruzla söylediği şiirlerinde mazmunları ve edebî sanatları kolaylıkla kullanmakla beraber, duygu ve düşünceyi ön planda tutmuştur. Hece vezniyle yazdığı şiirlerinde de aynı keyfiyeti görmek mümkündür. Şiirlerinde yer yer mahallî unsurlara, darbımesellere ve halk tabirlerine rastlanır. Eyüb Sabrî, genç yaşta ölmesine rağmen fikirlerindeki samimiyet ve üslubundaki çekicilik ile müstesna bir şairdir. 

Kaynakça

Aşkun, Vehbi Cem (1937). Merzifon Şairleri. Merzifon: Utku Basımevi.

Bilgin, Orhan (1992). Merzifon’lu İki Şair (Eyüb Sabrî-Hıfzî). İstanbul: Enderun Kitabevi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. HAKAN YEKBAŞ
Yayın Tarihi: 27.11.2014
Güncelleme Tarihi: 01.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Men ki ser-gerdân-ı aşkım hîç kârım kalmadı

Ayb kılman dostum elde ihtiyârım kalmadı

Şîşe-i takvâmı kırmıştır melâmet taşları

Rind-i rüsvâyım benim nâmûs u ârım kalmadı

Kays-veş sahrâ-yı firkatte tavattun eyleyip

Vahşet-i nâs eyledim bir gam-güsârım kalmadı

Zulmet-i hicrândayım ben subh u şâmım bir benim

Mihr-i vuslattan cüdâ oldum nehârım kalmadı

Sarf-ı efkâr eylemem dünyâ gezend ü sûduna

İştigâl-i aşkdan özge fikârım kalmadı

Geldi bir kez yanıma vâh berk-veş geçdi hemân

Neyleyim kûşemde bir şeb nâzlı yârım kalmadı

Hasta-ı hicrânınım olsun begim vaslın devâ

Rahm kıl başın içün Sabrî karârım kalmadı

(Bilgin, Orhan (1992). Merzifon’lu İki Şair (Eyüb Sabrî-Hıfzî). İstanbul: Enderun Kitabevi. 20, 74.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SENÂYÎ, Senâyî Çelebid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2RÛMÎ, Sarı Dânişmend-zâde Şeyh Abdurrahîm Nizâmeddîn Efendid. 1384-1389 ? - ö. 1459-1465 ?Doğum YeriGörüntüle
3ALİ DİVANÎ, Ali Kiziroğlud. 01.02.1951 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ESİRÎ, Mehmetd. 1843 - ö. 1913Doğum YılıGörüntüle
5MAHBÛB EFENDİd. 1843 - ö. 1898Doğum YılıGörüntüle
6TEVFÎK, Mehmed Tevfîk, Çaylak Tevfîk, Çopur Tevfîk, Mehmed Tevfîk-i Dehlevîd. 1843 - ö. 1892-93Doğum YılıGörüntüle
7SAFVET, Mustafa Safvet Efendid. 1795 - ö. 1866-67Ölüm YılıGörüntüle
8RÂŞİD, Şeyh Ahmed Râşid Efendi, Tırnovalıd. 1799 - ö. 1866Ölüm YılıGörüntüle
9SA’DÎ, Îsâ-zâde Seyyid Mehmed Sa’deddînd. 1803 - ö. 4 Ekim 1866Ölüm YılıGörüntüle
10ES'AD, Fahrî-zâde Es'ad Efendid. ? - ö. 1881Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11BAHRÎ, Köprüvî Yûsuf Bahrî bin Mehmedd. 1750 - ö. 1829Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12ÇAVUŞ-ZÂDE, Hâcı Hâlid Fâhir Efendid. 1806-1807 - ö. 1847\'den sonraAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13CÂNÎ, Ordubâdîd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14NA’ÎM/MUKÎM, İsmâil Efendid. d. ? - ö. 1694Madde AdıGörüntüle
15MUSTAFA, Mustafa Efendi, Seyrek-zâde Hafızd. ? - ö. 1696Madde AdıGörüntüle