SAFÎ

(d. ?/? - ö. 1485/86/890)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / Başlangıç-15. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Bursalıdır. Sehî Bey’in bildirdiğine göre üstat bir nakkaş olan Safî padişahın da takdirini kazanmış iyi bir şairdi. Sık sık II. Murâd’ın sohbetlerinde bulunmasını kıskanan bazı şairlerin “yazdıkları şeyler küfürdür” isnadıyla hapse atılmış, devrin kazaskeri Molla Veliyyüddîn adına bir kaside yazıp gönderince hapisten kurtulmuştur. Ancak zindan hayatının ağır gelmesi sonucu, 890/1485-86’da hapisten çıktıktan birkaç gün sonra ölmüştür. Mezarı Edirne’dir. Latîfî “ayyâş u kallâş” dediği Safî’nin şiirlerini yalın ve renksiz bulurken Sehî, hem kaside, hem gazellerinin güzel ve Dîvân’ının halk arasında meşhur olduğunu ifade etmektedir. Nazire mecmualarında görülebileceği gibi şairin çok sayıda zemin şiirine devrinin ve 16. yüzyılın en büyük şairleri onlarca nazire söylemişlerdir. Başta Ahmed Paşa olmak üzere, Zâtî, Hayâlî, Mesîhî, Hayretî, Muhibbî, Âhî, Lâmi’î, Harîmî, Şem’î gibi büyük şairlerin şiirlerine nazire söylemeleri, onun hem kendi döneminde hem de sonraki asırda tanındığını ve beğenildiğini ortaya koymaktadır. 15. ve 16. yüzyıllarda yazılan bütün nazire mecmualarında şiirlerinin bulunması, devrinin meşhur bir şairi olduğu hususunda Sehî’nin görüşündeki isabeti teyit edici mahiyettedir. Safî’nin, Ömer b. Mezîd’in Mecmû’atü’n-Nezâ’ir’inde 7, Eğridirli Hacı Kemâl’in Câmi’u’n-Nezâ’ir’inde 21, Edirneli Nazmî’nin Mecma’un-Nezâ’ir’inde 12 ve Pervâne Bey Mecmû’ası’nda 14 şiiri yer almaktadır.

Kaynakça

Canpolat, Mustafa (hzl.) (1982). Ömer b. Mezîd, Mecmû’atü’n-Nezâ’ir. Ankara: TDK Yay.

Eğridirli Hacı Kemâl. Câmi’u’n-Nezâ’ir. Bayezıd Kütüphanesi. No. 5782. vr. 23a, 35a, 37a…

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı, Ankara: AKM Yay.

Köksal, M. Fatih (2007). “Safî”. Türk Dünyası Edebiyatçılar Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. C. 7. Ankara: AKM Yay. 424.

Köksal, M. Fatih (hzl.) (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf [erişim tarihi: 20.07.2013].

Latîfî (1314). Tezkire-i Latîfî. İstanbul.

Pervâne Bey. Mecmû’a-i Nezâ’ir. Topkapı Sarayı Kütüphanesi. Bağdat. No. 406. vr. 67b, 77a, 190a…

Sehî (1325). Tezkire-i Sehî. İstanbul.

Tuman, Mehmet Nâil (2001). Tuhfe-i Nâilî - Divân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. II. hzl. C. Kurnaz; M. Tatcı. Ankara: Bizim Büro Yay.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1990). C. 7. “Safî”. İstanbul: Dergâh Yay. 414.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 19.09.2013

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Şem’-i dil-sûzam revân oldı gözümden yaşlar

Ben ölürsem gam degül Hak sana virsün yaşlar

Kaşlarun yayın kurup kirpiklerün ki_okın ata

Cânı içün gönlümün derd ehli yasın başlar

Gamzenün okın görüp yolunda yüz döndürsevüz

Hîç emân virme ki senden tîg u bizden başlar

Tâkatüm yokdur rakîbün cevri yükin cekmege

Sensüz ey dil-ber nice bagruma basam başlar

Îsi-i Meryem gibi cân-bahş ola kamu sanem

Ger kalem zülfün ucından baglaya nakkâşlar

Gurresinden her mehün birdür hilâli gerçi kim

Gösterür bir ayda iki hilâl ol kaşlar

Gül yüzün evsâfın eylerken Safî sûsen dimiş

Âferîn anun şehenşâhına hem şâbâşlar

Köksal, M. Fatih (hzl.) (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf [erişim tarihi: 20.07.2013]. 662.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HAYREDDİNZÂDE, Ahmed Hayrî Efendid. ? - ö. 1616Doğum YeriGörüntüle
2REFİ‘Î, Atâzâde Mehmedd. 1584 - ö. 1660Doğum YeriGörüntüle
3EMÎN, Abdülhâdîzâde Seyyid Mehmed Emîn Efendid. ? - ö. 1744-45Doğum YeriGörüntüle
4HAYREDDİNZÂDE, Ahmed Hayrî Efendid. ? - ö. 1616Doğum YılıGörüntüle
5REFİ‘Î, Atâzâde Mehmedd. 1584 - ö. 1660Doğum YılıGörüntüle
6EMÎN, Abdülhâdîzâde Seyyid Mehmed Emîn Efendid. ? - ö. 1744-45Doğum YılıGörüntüle
7HAYREDDİNZÂDE, Ahmed Hayrî Efendid. ? - ö. 1616Ölüm YılıGörüntüle
8REFİ‘Î, Atâzâde Mehmedd. 1584 - ö. 1660Ölüm YılıGörüntüle
9EMÎN, Abdülhâdîzâde Seyyid Mehmed Emîn Efendid. ? - ö. 1744-45Ölüm YılıGörüntüle
10HAYREDDİNZÂDE, Ahmed Hayrî Efendid. ? - ö. 1616MeslekGörüntüle
11REFİ‘Î, Atâzâde Mehmedd. 1584 - ö. 1660MeslekGörüntüle
12EMÎN, Abdülhâdîzâde Seyyid Mehmed Emîn Efendid. ? - ö. 1744-45MeslekGörüntüle
13HAYREDDİNZÂDE, Ahmed Hayrî Efendid. ? - ö. 1616Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14REFİ‘Î, Atâzâde Mehmedd. 1584 - ö. 1660Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15EMÎN, Abdülhâdîzâde Seyyid Mehmed Emîn Efendid. ? - ö. 1744-45Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HAYREDDİNZÂDE, Ahmed Hayrî Efendid. ? - ö. 1616Madde AdıGörüntüle
17REFİ‘Î, Atâzâde Mehmedd. 1584 - ö. 1660Madde AdıGörüntüle
18EMÎN, Abdülhâdîzâde Seyyid Mehmed Emîn Efendid. ? - ö. 1744-45Madde AdıGörüntüle