SAFİNE, Zeynel Kazancı

?
(d. 1855 / ö. 1942)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Zeynel Kazancı olan âşık, 1855 yılında Malatya'nın Hekimhan ilçesine bağlı Güzelyurt (Cüzüngüt) beldesinde doğmuştur. Babasının adı Osman, annesinin adı Hüsne (Hüsniye)’dir. Büyükbabası ise Molla Halil’dir. Güzelyurt’ta Kazancı veya Hocalar olarak anılan ve seçkin kişileri ile tanınan bir aileden gelmektedir. Kazancılar, Türkiye’nin pek çok yöresinde Evlad-ı Fatihan grubunun bir kolu olarak yayılmış durumdadır. Malatya merkez, Kahramanmaraş, Giresun ve Trabzon en yaygın oldukları illerdir. Osmanlı İmparatorluğu ile Mısır’da Kavalalı Mehmet Ali Paşa arasında uç beyliği de yapmışlardır. Âşığın büyükbabası Molla Halil bu tarihlerde Malatya’dan gelerek Güzelyurt’a yerleşmiştir. (Kazancı ve Yardımcı 1993: 189). Âşık, 1942 yılında Güzelyurt’ta vefat etmiştir (Yardımcı 2015: 95).

Safine; şiirlerinde koşma nazım biçimini kullanmış, destan şeklinde de eserler yazmış, tam ve zengin kafiyeyi tercih etmiştir. Mehmet Yardımcı ve Osman Kazancı, Hekimhan Folkloru ve Hekimhanlı Halk Şairleri (1993) adlı eserlerinde âşıktan bahsetmiş, şiirlerinden örnekler vermişlerdir. Safine bir çırak yetiştirmiştir. Çırağı, aynı zamanda yeğeni olan 1912 doğumlu Sefil Âşık mahlaslı Mustafa Kazancı'dır (Yardımcı 2015: 98). Şiirlerinde sade bir Türkçe kullanmış, zaman zaman mahalli söyleyişlere de yer vermiştir. Toplumsal olayların önemli yer tuttuğu şiirlerinde, yerleşim yerlerinin tasviri, yaşlılık, vatan meseleleri ve kıtlık gibi konuları işlemiştir. Kızlar Destanı, Yol Destanı, Cüzüngüt Destanı ve Geleni Destanı’yla zihinlerde yer edinen âşığın özellikle “Kıtlık Destanı”, 1939 yılındaki büyük kıtlığı anlattığı için aynı zamanda tarihi bir belge niteliğindedir (Yardımcı 2017: 3).

Kaynakça

Kazancı, Osman, Mehmet Yardımcı (1993). Hekimhan Folkloru ve Hekimhanlı Halk Şairleri. Malatya: Açıksöz Yay.

Yardımcı, Mehmet (2015). “Malatya’da Âşıklık Geleneği ve Malatyalı Âşıklar”. Kültür Evreni. 23, s. 77-100.

Yardımcı, Mehmet (2017). “Hekimhan’da Âşıklık Gelenekleri ve Esirî Baba’nın Şiir Dünyası”. Hekimhan Konferansı (21 Nisan 2017), s. 1-21.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FADİME TİKBAŞ APAK
Yayın Tarihi: 26.03.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1San, İlkand. 22 Kasım 1941 - ö. 20 Ekim 2008Doğum YeriGörüntüle
2Sadık Özend. 1934 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Evliyaoğlu, Gökhand. 27 Mayıs 1927 - ö. 21 Ağustos 2011Doğum YeriGörüntüle
4HİCRÂNÎd. 1855-60? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5MAHMÛD ES'AD, Konya Seydişehirlid. 1855 - ö. 1918Doğum YılıGörüntüle
6HAZRET, Muhammedin Ziyauddind. 1855?/1858? - ö. 1924Doğum YılıGörüntüle
7Salahaddin Enis Atabeyoğlud. 1892 - ö. 11 Haziran 1942Ölüm YılıGörüntüle
8Galiesgar Gafurov-Çığtayd. 16 Eylül 1867 - ö. 20 Ağustos 1942Ölüm YılıGörüntüle
9Şerif Kemald. 27 Şubat 1884 - ö. 22 Aralık 1942Ölüm YılıGörüntüle
10AHMET, Ahmet Aktaşd. 1943 - ö. ?MeslekGörüntüle
11RÜŞDÎ, Kayserilid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12CEVİZ ELİd. ? - ö. 1966MeslekGörüntüle
13KURBAN SADIHOVd. 1905 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14AHMET ÇAKARd. 17.05.1989 - ö. 25.08.2018Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15AHMET BODURd. 03.02.1938 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SEFİL ÂŞIK, Mustafa Kazancıd. 1912 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17ŞÂHÎ/ZEYNÎ, Ak Mahmud Efendizâde Zeynel Abidin Seyyid Mehmed Efendid. 1667-68 - ö. 1750-51Madde AdıGörüntüle
18ZEYNEL ABİDİN SÖNMEZd. 05.10.1970 - ö. ?Madde AdıGörüntüle