SÂGARÎ, Kazzâz Ali

(d. ?/? - ö. 1523/24/930)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Edirne’de doğan Sâgarî’nin asıl adı Beyânî’ye (Eyduran 2008: 81) göre Mustafa, diğer kaynaklara göre Ali’dir. Önceleri ipekçilik yaptığı için “Kazzâz Ali” sanıyla meşhur olmuştur. Âşık Çelebi, lakabının Sarı Asma olduğunu belirtir (Kılıç 2010: 937). İçkiye olan aşırı düşkünlüğünden dolayı Sâgarî mahlasını kullandı. Yaşadığı dönemde dükkânı ve evi, şairlerin uğrak yeriydi. Tabiatı hezele yatkın olan şair, musiki ve tambur çalma konusunda büyük hüner sahibiydi. Bekâr bir şekilde doksan yıl civarında uzun bir hayat süren Sâgarî, Fatih Sultan Mehmet, İkinci Bayezid, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman dönemlerini görmüştür. 930/1523-24 yılında (Tuman 2001: 403) Edirne’de ölmüş ve buraya gömülmüştür.

Ölmeden önce kendi mezarını hazırlatmış, etrafına badem ve şeftali ağaçları diktirerek mezar taşına yazılması için aşağıdaki meşhur kıt’ayı söylemiştir:

Anuñ içün mezârum üstinde

Ben bu eşcârı böyle vaz’ itdüm

Ki gören sormadın bile hâlüm

Bu cihân içre n’eyledüm n’itdüm

Bir boyı serv ü gözi bâdâmuñ

Şeftâlûsına toymadum gitdüm 

Sâgarî, alfabetik sıraya göre tertip edilmiş hicivlerden oluşan mürettep Dîvân sahibidir (Eyduran 2009: 365). Latîfî, Sâgarî’nin daha çok Necâtî’nin gazellerini değiştirip hicve dönüştürdüğünü yani nakiza yaptığını söyler (Canım 2000: 293). Bugün için Dîvân’ının herhangi bir nüshası elde olmayan Sâgarî’nin, çeşitli şiir mecmualarında birçok şiirine rastlamak mümkündür.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1998). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî (Yâhud Tezkîre-i Meşâhir-i Osmânî). C. 5.  İstanbul: KB-Tarih Vakfı Ortak Yay.

Canım, Rıdvan (1995). Edirne Şairleri. Ankara: Akçağ Yay.

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü'ş-Şu'arâ ve Tabsıratü'n-Nuzamâ. Ankara: AKM Yay.

Eyduran, Aysun S. (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkîretü’ş-Şu’arâ. Ankara: KTB. Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83502/beyani----tezkiretus-suara.html [Erişim Tarihi 10.10.2013].

Eyduran, Aysun S. (hzl.) (2009). Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Tezkîretü’ş-Şu’arâ, Tenkitli Metin B. Ankara: KTB. Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html [Erişim Tarihi 10.10.2013].

İpekten, Halûk (vd.) (1998), Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: Akçağ Yay.

Kaf-zâde Fâ’izî, Zübdetü’l-Eş’âr. Millet Kütüphanesi Ali Emiri Manzum 1325, vr. 55a.

Kazancıgil, Ratip (hzl.) (1996). Abdurrahman Hıbrî, Enîsü’l-Müsâmirîn, Edirne Tarihi, 1360-1650. İstanbul: Türk Kütüphaneciler Derneği Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ-İnceleme-Metin. C. 2. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Mecmû’a-i Eş’âr. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Muallim Cevdet Koleksiyonu 479, vr. 41a-b.

Riyâzî. Riyâzu’ş-Şu’arâ. Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu, 06 Hk 1275. vr. 57b.

Sehî (1325). Tezkire-i Sehî. İstanbul.

Şemseddin Sâmî (1314). Kâmûsu’l-Âlâm. C. 4. İstanbul: Mihran Matbaası.

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 18.11.2013

Eserlerinden Örnekler

GAZEL

Yârüme ‘arz itmege kim varsa ben dîvâneyi

Göricek benden beter Mecnûn olur cânâneyi

Âşinâñ olup beni yâd eyleye diyü saña

Dostum kan aglarum gördükçe her peykâneyi

Pâreler kendin hasedden dilberâ lîkin göñül

Her kaçan zülf-i perîşânuñda görsek şâneyi

Gün gibi eyvân-ı çarh olsun saña yir yir makâm

Ben gedâlar gibi miskin eyleyen vîrâneyi

Sâgarî deryâ-yı âteşde semender sandılar

Nâr-ı ‘aşk içre görenler bu dil-i vîrâneyi

Mecmû’a-i Eş’âr. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Muallim Cevdet Koleksiyonu 479, vr. 41a-b.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1LEBÎB, Ahmed Lebîb Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2SEVDAYÎ, Ahmed Çelebid. ? - ö. 1590Doğum YeriGörüntüle
3KADRÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4LEBÎB, Ahmed Lebîb Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5SEVDAYÎ, Ahmed Çelebid. ? - ö. 1590Doğum YılıGörüntüle
6KADRÎd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7LEBÎB, Ahmed Lebîb Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8SEVDAYÎ, Ahmed Çelebid. ? - ö. 1590Ölüm YılıGörüntüle
9KADRÎd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10LEBÎB, Ahmed Lebîb Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11SEVDAYÎ, Ahmed Çelebid. ? - ö. 1590Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12KADRÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13LEBÎB, Ahmed Lebîb Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14SEVDAYÎ, Ahmed Çelebid. ? - ö. 1590Madde AdıGörüntüle
15KADRÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle