SÂ’İLÎ, Mehmed Efendi

(d. ?/? - ö. 1553/960)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Mehmed olan Sâ’ilî Yenişehirli’dir. İlim ve marifet öğrenmeye hevesli, tasavvufla meşgul ve çok çalışkan biridir. Halvetîlik tarikatına mensuptur. Sâ’ilî Efendi, kitaplara öylesine düşkündür ki, nesi var nesi yok sürekli kitaplara yatırır, ne yapar eder kitap alabilmek için bir şekilde para bulurdu. Karamânî isimli, yaptığı kötü işlerle bilinen bir şeyhin yanındayken yapılan teftişte sûfîler hakkında konuşup onlara saldırmış fakat sonradan dönemin şeyhü’l-islamı olan Ebu’s-suûd Efendi’nin yanına gidip kendini affettirmiştir. Lakin bu mesele Sâ’ilî üzerinde derin yaralar bırakmış ve olanları zihninden atamadığı için kısa süre sonra aklî dengesini kaybetmiştir. Bunun üzerine Sâ’ilî dârü’ş-şifâ’ya yatırılmış ve orada zincire vurulmuştur. Kullandığı ilaçlar fayda vermemiş, tabiplerin uğraşlarına rağmen kısa bir süre sonra vefat etmiştir (960/1553). Âşık Çelebi’nin naklettiğine göre; kâtipler zümresinden ve dönemin bilginlerinden Şirâzî isimli yakın arkadaşı, ölümünden bir gün önce Dârü’ş-şifâ’ya Sâ’ilî’yi ziyarete gitmiş ve onu bu hale nasıl düştüğü konusunda azarlarlarken “be dîvâne” dediğinde Sâ’ilî, “Beni küçümseyerek deli deme, asıl deli sensin çünkü aklın vardır.” mânâsına gelen Dîvâne mehân merâ be-hârî / Dîvâne tuyî ki akl dârî beytiyle cevap vermiştir (Kılıç 2010: 942). 

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâirü'ş-şuarâ. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Öztürk, Ali (2003). XVI. Yüzyıl Halvetî Şiirinde Din ve Tasavvuf, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi SBE.

Öztürk, Ali (2005). Halvetiyye Tarikatına Mensup XVI. Yüzyıl Divan Şairleri Üzerine Bir İnceleme, Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi, S. 15.

Sungurhan-Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi,Tezkiretü'ş-Şu’arâ http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10739,tsmetinbpdf.pdf?0

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. KADRİ HÜSNÜ YILMAZ
Yayın Tarihi: 23.02.2014

Eserlerinden Örnekler

Katre katre sînem üzre eşk sanma ey püser

Âteş-i hicrân ile sînem kabardı ser-te-ser (Kılıç 2010: 942).


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1EMÎN, Bakkal İsmail Paşazâde Emin Beyd. ? - ö. 1794-95Doğum YeriGörüntüle
2NÂKID, İbrahim Efendid. d. ? - ö. ö. 1715Doğum YeriGörüntüle
3İBRAHİM, Seyyid İbrahim Efendid. ? - ö. 1780Doğum YeriGörüntüle
4EMÎN, Bakkal İsmail Paşazâde Emin Beyd. ? - ö. 1794-95Doğum YılıGörüntüle
5NÂKID, İbrahim Efendid. d. ? - ö. ö. 1715Doğum YılıGörüntüle
6İBRAHİM, Seyyid İbrahim Efendid. ? - ö. 1780Doğum YılıGörüntüle
7EMÎN, Bakkal İsmail Paşazâde Emin Beyd. ? - ö. 1794-95Ölüm YılıGörüntüle
8NÂKID, İbrahim Efendid. d. ? - ö. ö. 1715Ölüm YılıGörüntüle
9İBRAHİM, Seyyid İbrahim Efendid. ? - ö. 1780Ölüm YılıGörüntüle
10EMÎN, Bakkal İsmail Paşazâde Emin Beyd. ? - ö. 1794-95Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11NÂKID, İbrahim Efendid. d. ? - ö. ö. 1715Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12İBRAHİM, Seyyid İbrahim Efendid. ? - ö. 1780Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13EMÎN, Bakkal İsmail Paşazâde Emin Beyd. ? - ö. 1794-95Madde AdıGörüntüle
14NÂKID, İbrahim Efendid. d. ? - ö. ö. 1715Madde AdıGörüntüle
15İBRAHİM, Seyyid İbrahim Efendid. ? - ö. 1780Madde AdıGörüntüle