SÂMÎ, Mustafa Sâmî Bey

(d. ?/? - ö. 1645-46/1055)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul'da doğdu. Asıl adı Mustafa'dır. Kılıç Ali Paşa tarafından öldürülen bir denizcinin oğlu olan Sâmî, babasının ölümü üzerine saraya alınmış ve eğitimini tamamlayarak sipahi olmuştur. Öte yandan kimya (simya) ile meşgul olmuş, bu yolda yüklü miktarda para harcadıktan sonra, onun boşuna bir uğraş olduğunu anlayarak simyadan vazgeçmiş ve bu hevese kapılanları uyarmak için de bir kitap yazmıştır. Sâmî, 1055/1645-46 yılında vefat etmiştir. Biyografik kaynaklar mürettep bir Dîvân'ı olduğunu kaydetmelerine rağmen söz konusu eser bugün için elde değildir. 

Riyâzî, Sâmî'nin 10 yıl kadar sarayda bulunduğunu ve bu esnada kendini geliştirerek benzersiz bir şair olduğunu yazar. Ayrıca Sâmî, babasını öldüren Kılıç Ali Paşa hakkında bir hiciv yazarak babasınını intikamını almıştır. (Riyazî :80b-81a)

Kaynakça

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Âsâr Li-Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: AKM Yay.

Abdulkadiroğlu, Abdülkerim (1988). Beliğ İsmail Güldeste-i Riyâz-ı İrfân ve Vefeyât-ı Dânişverân-ı Nâdiredân (Tıpkıbasım) Ankara:Anıl Matbaacılık. 

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay.

Coşkun, Ali Osman (hzl.) (1985). Seyrekzâde Mehmet Âsım. Zeyl-i Zübdetül-Eş'âr. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

İpekten, Halûk, M. İsen, R.Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kayabaşı, Bekir (hzl.) (1997). Kafzâde Fâizî’nin Zübdetü’l-Eş’âr’ı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Riyazî. Riyazü'ş-şu'arâ. Nuruosmaniye Kütüphanesi. Nu: 3205. vr. 80b-81a

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fuzalâ”. C. 3. İstanbul: Çağrı Yay. 171.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 19.03.2014

Eserlerinden Örnekler

Libâsı n'eyler olunca tenâsüb-i azâ

Yirinde dil-berün esbâb-ı hüsni ser-tâ-pâ

***

Sâmiyâ 'âlemi süzdüm gördüm

Bulmadum la'li gibi bâde-i nâb

***

Dün itdi pîr-i mugân duhter-i rezi ikrâr

Yine fakîre anun va'de-i kerîmesi var

(Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Âsâr Li-Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: AKM Yay. 143)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Uğur Yüceld. 26 Mayıs 1957 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Ercan, Enverd. 21 Ocak 1958 - ö. 22 Ocak 2018Doğum YeriGörüntüle
3Hatice Üzgüld. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Uğur Yüceld. 26 Mayıs 1957 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Ercan, Enverd. 21 Ocak 1958 - ö. 22 Ocak 2018Doğum YılıGörüntüle
6Hatice Üzgüld. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Uğur Yüceld. 26 Mayıs 1957 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Ercan, Enverd. 21 Ocak 1958 - ö. 22 Ocak 2018Ölüm YılıGörüntüle
9Hatice Üzgüld. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Uğur Yüceld. 26 Mayıs 1957 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Ercan, Enverd. 21 Ocak 1958 - ö. 22 Ocak 2018MeslekGörüntüle
12Hatice Üzgüld. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13Uğur Yüceld. 26 Mayıs 1957 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Ercan, Enverd. 21 Ocak 1958 - ö. 22 Ocak 2018Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Hatice Üzgüld. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Uğur Yüceld. 26 Mayıs 1957 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Ercan, Enverd. 21 Ocak 1958 - ö. 22 Ocak 2018Madde AdıGörüntüle
18Hatice Üzgüld. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle