SÂMÎ, Mustafa Sâmî Bey

(d. ?/? - ö. 1645-46/1055)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul'da doğdu. Asıl adı Mustafa'dır. Kılıç Ali Paşa tarafından öldürülen bir denizcinin oğlu olan Sâmî, babasının ölümü üzerine saraya alınmış ve eğitimini tamamlayarak sipahi olmuştur. Öte yandan kimya (simya) ile meşgul olmuş, bu yolda yüklü miktarda para harcadıktan sonra, onun boşuna bir uğraş olduğunu anlayarak simyadan vazgeçmiş ve bu hevese kapılanları uyarmak için de bir kitap yazmıştır. Sâmî, 1055/1645-46 yılında vefat etmiştir. Biyografik kaynaklar mürettep bir Dîvân'ı olduğunu kaydetmelerine rağmen söz konusu eser bugün için elde değildir. 

Riyâzî, Sâmî'nin 10 yıl kadar sarayda bulunduğunu ve bu esnada kendini geliştirerek benzersiz bir şair olduğunu yazar. Ayrıca Sâmî, babasını öldüren Kılıç Ali Paşa hakkında bir hiciv yazarak babasınını intikamını almıştır. (Riyazî :80b-81a)

Kaynakça

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Âsâr Li-Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: AKM Yay.

Abdulkadiroğlu, Abdülkerim (1988). Beliğ İsmail Güldeste-i Riyâz-ı İrfân ve Vefeyât-ı Dânişverân-ı Nâdiredân (Tıpkıbasım) Ankara:Anıl Matbaacılık. 

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay.

Coşkun, Ali Osman (hzl.) (1985). Seyrekzâde Mehmet Âsım. Zeyl-i Zübdetül-Eş'âr. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

İpekten, Halûk, M. İsen, R.Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kayabaşı, Bekir (hzl.) (1997). Kafzâde Fâizî’nin Zübdetü’l-Eş’âr’ı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Riyazî. Riyazü'ş-şu'arâ. Nuruosmaniye Kütüphanesi. Nu: 3205. vr. 80b-81a

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fuzalâ”. C. 3. İstanbul: Çağrı Yay. 171.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 19.03.2014

Eserlerinden Örnekler

Libâsı n'eyler olunca tenâsüb-i azâ

Yirinde dil-berün esbâb-ı hüsni ser-tâ-pâ

***

Sâmiyâ 'âlemi süzdüm gördüm

Bulmadum la'li gibi bâde-i nâb

***

Dün itdi pîr-i mugân duhter-i rezi ikrâr

Yine fakîre anun va'de-i kerîmesi var

(Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Âsâr Li-Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: AKM Yay. 143)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Kalkandelen, Nurettind. 1902 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Akmen, Üstünd. 2 Temmuz 1943 - ö. 30 Ekim 2015Doğum YeriGörüntüle
3VASFÎ/BERKÎ, Şeyh Ali Vasfîd. 1851 - ö. 1910Doğum YeriGörüntüle
4Kalkandelen, Nurettind. 1902 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Akmen, Üstünd. 2 Temmuz 1943 - ö. 30 Ekim 2015Doğum YılıGörüntüle
6VASFÎ/BERKÎ, Şeyh Ali Vasfîd. 1851 - ö. 1910Doğum YılıGörüntüle
7Kalkandelen, Nurettind. 1902 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Akmen, Üstünd. 2 Temmuz 1943 - ö. 30 Ekim 2015Ölüm YılıGörüntüle
9VASFÎ/BERKÎ, Şeyh Ali Vasfîd. 1851 - ö. 1910Ölüm YılıGörüntüle
10Kalkandelen, Nurettind. 1902 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Akmen, Üstünd. 2 Temmuz 1943 - ö. 30 Ekim 2015MeslekGörüntüle
12VASFÎ/BERKÎ, Şeyh Ali Vasfîd. 1851 - ö. 1910MeslekGörüntüle
13Kalkandelen, Nurettind. 1902 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Akmen, Üstünd. 2 Temmuz 1943 - ö. 30 Ekim 2015Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15VASFÎ/BERKÎ, Şeyh Ali Vasfîd. 1851 - ö. 1910Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Kalkandelen, Nurettind. 1902 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Akmen, Üstünd. 2 Temmuz 1943 - ö. 30 Ekim 2015Madde AdıGörüntüle
18VASFÎ/BERKÎ, Şeyh Ali Vasfîd. 1851 - ö. 1910Madde AdıGörüntüle