SÂNÎ/SEYYİDÂ, Seyyid Mehmed Seyyidâ Efendi

(d. ?/? - ö. 1809/1244)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Mehmed'dir. Viranşehir’de doğdu. Kardeşi Hayri Efendi zamanın reisü’l-küttâblarından olup, Mehmed Efendi kardeşi gibi devlet ricaline dâhil olmadı. Medrese eğitimi gören şair, önce Dîvân-ı Hümâyûn kaleminde bulundu, daha sonraysa müderrislik yaptı. Cemaziyelevvel 1222/Temmuz 1807’de görevle Tarsus’a gitti. Buradan döndükten bir müddet sonra 1224/1809’da İstanbul’da vefat etti. Eyüb’e defnolundu.

Bazı kaynaklarda mahlası “Seydâ” şeklinde kaydedilen ve “nâtuk, hoş-sohbet, şair” vasıflarıyla anılan Mehmed Efendi (Mehmed Süreyyâ: III/132), Seyyidâ ve Sânî mahlaslarıyla şiirler yazmıştır. Şairin bir divanına şimdiye kadar tesadüf edilmemiştir. Şefkat ve Silahdârzâde tezkirelerinde iki gazeli kaydedilen Mehmed Efendi'nin Milli Kütüphane'de bulunan bir mecmuaada üç şiiri mevcuttur. Bu şiirlerde tarih manzûmesi yazdığı da görülmektedir. Muvakkitzâde Pertev’e yazdığı nazîrede ondan “Cenâb-ı Pertev-i şîrîn-edâya peyrev olmak güç” şeklinde bahsetmesi bu şairi takdir ettiğinin ve tesirinde olduğunun bir göstergesidir. Pertev’in “seyyid” olması da bu mahlası kullanan şair için dikkat çekicidir.

Kaynakça

Aktan, Ali, A. Yuvalı, M. Hülâgü (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ Sicill-i Osmanî Yahud Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniyye. C. III. İstanbul: Sebil Yayınevi. 132.

Bektaş, Ekrem (2007). Muvakkitzâde Pertev Dîvânı. Malatya. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10630,muvakkitzade-pertevpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 01.04.2014].

Mecmû‛a-i Eş‛âr. Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu. Nu. 891. vr. 23a, 24b.

Önder, Murat (2006). Şefkat ve Tezkire-i Şu‛arâsı. Yüksek Lisans Tezi. Afyon: Afyon Kocatepe Üniversitesi. 147-49.

Silahdârzâde Mehmed Emin. Tezkire-i Şu‛arâ. Millet Kütüphanesi. Ali Emirî Efendi. Tarih. Nu. 795. vr. 38a-b.

Tuman, Mehmed Nâil (2001). Tuhfe-i Nâilî. C. 1. Ankara: Bizim Büro Yay. 462.

Türk Dünyası Ortak Edebiyatı Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi (2007). “Seyyidâ”. C. 7. Ankara: AKM Yay. 592.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MÜJGâN ÇAKIR
Yayın Tarihi: 15.04.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

mefâ‛îlün mefâ‛îlün mefâ‛îlün mefâ‛îlün

Verâ-yı revzen-i kâşânede bir mâh-tal‛at var

Ki mihr-i âlem-ârâda dinilse kâbiliyyet var

Miyân-ı cilve-gâh-ı nâzda bir serv-kâmet var

İder dil ârzû-yı vuslatun ammâ kıyâmet var

Bize ragbet mi ey şûh-ı vefâ-düşmen bu vâdîler

Ki zîrâ her mesîründe rakîb ile refâkat var

Mücerrebdür cihânda nîk ü bedde hep mükâfâtı

Revâc-ı hüsne magrûr olma ferdâ-yı kıyâmet var

İzârun cedvel-i hattunla buldı revnak-ı tâze

Ne hikmetdür cebînünde senün bir başka hey’et var

Tesellî-i derûna bir nigâh-ı nâz kâfîdür

Hevâ-yı vasla düşmem Seyyidâ bende kanâ‛at var

Cenâb-ı Pertev-i şîrîn-edâya peyrev olmak güç

Ki güftâr-ı şeker-bârında âsâr-ı halâvet var

Silahdârzâde Mehmed Emin. Tezkire-i Şu‛arâ. Millet Kütüphanesi. Ali Emirî Bölümü. Tarih. Nu. 795. vr. 38b.

Tarih Manzûmesi

fâ‛ilâtün fâ‛ilâtün fâ‛ilâtün fâ‛ilün

Kâdirî dervîş hüsn-i hulk hoş bir nev-civân

Eyledi dâr-ı fenâdan Hû diyüp azm-i cinân

Âşinâ ahbâbı cümle oldılar mâtem-zede

Mâder ü vâlid akârib itdiler âh u figân

İrişüp tîr-i ecel çün oldı mat‛ûnen şehîd

Dâ’imâ rûhına rahmet eyle Rabb-i müste‛ân

Gûşına irdükde anun çün hitâb-ı irci‛î

Cân u dilden emr-i Hakk’a eyledi teslîm-i cân

Geldi bâ-tevfîk-i Bârî Seyyidâ târîh ana

Rûh-ı pâki Mustafâ’nun bula cennetde mekân

Mecmû‛a-i Eş‛âr. Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu. Nu. 891. vr. 24b.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Visâlî, Ahmedd. ? - ö. 1768/1769Doğum YeriGörüntüle
2FEDAİ, Cuma Arand. 1944 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914Doğum YeriGörüntüle
4Visâlî, Ahmedd. ? - ö. 1768/1769Doğum YılıGörüntüle
5FEDAİ, Cuma Arand. 1944 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
7Visâlî, Ahmedd. ? - ö. 1768/1769Ölüm YılıGörüntüle
8FEDAİ, Cuma Arand. 1944 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914Ölüm YılıGörüntüle
10Visâlî, Ahmedd. ? - ö. 1768/1769MeslekGörüntüle
11FEDAİ, Cuma Arand. 1944 - ö. ?MeslekGörüntüle
12AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914MeslekGörüntüle
13Visâlî, Ahmedd. ? - ö. 1768/1769Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14FEDAİ, Cuma Arand. 1944 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Visâlî, Ahmedd. ? - ö. 1768/1769Madde AdıGörüntüle
17FEDAİ, Cuma Arand. 1944 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914Madde AdıGörüntüle