SÂNİ'Î, Attarzâde Mehmed Sâni'î Çelebi

(d. ?/? - ö. 1585/993)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Attarzâde Mehmed Sâni’î Çelebi, Edirne’de doğdu. Ahdî Tezkiresi’nde madde adı “Sâfî” olarak geçmektedir (Solmaz, 2005: 391). Attarzâde Ahmed Efendi adında birinin oğludur. Tıp eğitimi aldı ve tabiplik yaptı. Tıp bilgisi ve şiirdeki yeteneği ile tanındı. Yüksek makamlar yerine Allah sevgisini kazanmayı tercih etti ve İstanbul Saraçhane yakınında bir dükkan açarak geçimini sağladı. Dükkanı devrin zürefasının mekanı idi. Yiğitbaşı şöhretiyle bilinen bir şeyhe bağlandı ve hayatını bu çizgide yaşadı. Yaşam tarzını bir yakınına “on iki dâne kızıl üzüm ile on iki gün halvete girüp günde birer dâne ile iftâr u kanâ’at eyledüm” cümlesiyle ifade ettiği rivayet edilir (Sungurhan Eyduran, 2008: 104). Daha sonra kimya ilmine merak saldı. 993/1585 yılında bir kimya deneyi sırasında geçirdiği kaza sonucu hayatını kaybetti. Hasan Çelebi, Mehmed Sâni'î Çelebi’nin kendini hekimlikte İbn-i Sina, şairlikte de devrin en büyüğü olarak görerek kendiyle fazlaca övündüğünü nakleder (Sungurhan Eyduran, 2009: 453) . Güzel ahlaklı, marifet erbabı, hikmet ehli biri olarak bilinir, herkes tarafından sevilirdi. Türkçe ve Farsça şiirleri vardır. Şairliği beğenilmiştir. Bâkî’nin çok bilinen aşağıdaki beyti Sâni’î’nin bir beytine naziredir:
 
Sâni’î:
Yûsuf hûb imiş ezel bilürin
Seni ammâ inen güzel bilürin

Bâkî:
Seni Yûsuf’la güzellikde sorarlarsa bana
Yûsuf’ı bilmezüm ammâ seni ra’nâ bilürin (Canım, 2000: 350).

Kaynakça

Aktan, Ali, vd. (hzl) (1995). Mehmed Süreyyâ Sicill-i Osmânî. İstanbul: Sebil Yay.
Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latifî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nüzemâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.
İpekten, Haluk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu, T. Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay.
Kayabaşı, Bekir (1996). Kafzâde Faizî’nin Zübdetü’l-Eş’âr’ı. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Malatya: İnönü Üniversitesi.
Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâilî. Ankara: Bizim Büro Yay.
Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay.
Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-215416/h/giris.pdf (erişim tarihi 11.03.2014)
Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219121/h/girishc.pdf (erişim tarihi 11.03.2014)
Şemseddin Sami (1996). Kamusu’l A’lâm. Ankara: Kaşkar Neşriyat.
 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. HÜSEYİN GÖNEL
Yayın Tarihi: 14.03.2014

Eserlerinden Örnekler

Ne var sen bagrumun başın gözetsen sûfî peymânum
Kişinün dost başına bakar düşmen ayagına

Zeyn olup berg-i semenle hatt-ı reyhânun senün
Bir çukur bostânıdur çâh-ı zenehdânun senün

Üstine ditremese gonçe-i nevrestelerün
Silküp atmazdı sabâ berg-i gül-i gülzârı 

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219121/h/girishc.pdf . s.453.

Sâkî girdâb-ı meyün bezmine bir gül iledür 
Cür’a-i la’lün içün oldı kadeh cerrârı

Bâdâmi çeşm-i dil-bere öykündügün duyar
Kahr ile rûzgâr anı kabdan kaba koyar
 
Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay. s. 391-392.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1TAL'ATÎ, Tal'atî, Mehmed Tal'atî Çelebid. ? - ö. 1686-87Doğum YeriGörüntüle
2ALÎ, Canbazzâde Ali Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3ÂLEMÎ, Mehmed Efendi, Arapzâded. ? - ö. 1717Doğum YeriGörüntüle
4TAL'ATÎ, Tal'atî, Mehmed Tal'atî Çelebid. ? - ö. 1686-87Doğum YılıGörüntüle
5ALÎ, Canbazzâde Ali Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6ÂLEMÎ, Mehmed Efendi, Arapzâded. ? - ö. 1717Doğum YılıGörüntüle
7TAL'ATÎ, Tal'atî, Mehmed Tal'atî Çelebid. ? - ö. 1686-87Ölüm YılıGörüntüle
8ALÎ, Canbazzâde Ali Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9ÂLEMÎ, Mehmed Efendi, Arapzâded. ? - ö. 1717Ölüm YılıGörüntüle
10TAL'ATÎ, Tal'atî, Mehmed Tal'atî Çelebid. ? - ö. 1686-87MeslekGörüntüle
11ALÎ, Canbazzâde Ali Efendid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12ÂLEMÎ, Mehmed Efendi, Arapzâded. ? - ö. 1717MeslekGörüntüle
13TAL'ATÎ, Tal'atî, Mehmed Tal'atî Çelebid. ? - ö. 1686-87Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ALÎ, Canbazzâde Ali Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ÂLEMÎ, Mehmed Efendi, Arapzâded. ? - ö. 1717Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16TAL'ATÎ, Tal'atî, Mehmed Tal'atî Çelebid. ? - ö. 1686-87Madde AdıGörüntüle
17ALÎ, Canbazzâde Ali Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18ÂLEMÎ, Mehmed Efendi, Arapzâded. ? - ö. 1717Madde AdıGörüntüle