SÂNİYE, Fatma Sâniye Hanım

(d. 1836/1251-52 - ö. 1905/1322-23)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1251-52/1836 yılında Trabzon’da doğdu, Trabzonlu Kâtipzâde Emîn Efendi’nin ve Trabzonlu Müezzinzâde ailesinden Mollâ Kadın’ın kızıdır. 24 yaşında Tuzcuzâde Sırrı Efendi ile evlendi. Rize’ye gitti. Fatma Sâniye Hanım, ilk tahsilini babasının bizzat ilgi ve yardımı ile yaptı. Divan şiirine duyduğu ilgi, pek çok divan şairinin divanlarını okumasını, ezberlemesini sağladı. Divan şiiri zevki bu şekilde temellenen Fatma Sâniye Hanım Trabzonlu bir kısım şairlerle de dostluğunu sürdürdü, onlarla kültür alış verişinde bulundu. Trabzonlu Şair Hâfız Zühtî, Hulûsî ve Bayburtlu Zihnî onun bu şekilde irtibatta bulunduğu şairler arasında yer alırlar. Hatta birbirlerine pek çok nazireler yazmışlardır. Halk şiirine de yakın ilgi duyan Fatma Sâniye Hanım, halk şairlerinin pek çoğunun şiirlerini ezbere bilirdi. Sâniye Hanım’ın gerek halk, gerek divan şiirine olan ilgisi, gerekse hafıza kuvveti hakkında bilgi veren Murat Uraz, bu konuda şunları söylüyor: ... hafızası o kadar kuvvetli imiş ki, İhsan Hamamîoğlu’nun söylediğine göre büyük oğlu İhsan Efendi ile akrabasından bir zat üç gün devamlı olarak kendisinden yazdıkları halde her vezinde bir çok şiir söylemiş ve bir dediğini bir daha tekrar etmemişti (Uraz 1941: 82). Sâniye Hanım, divan tertip edecek kadar şiiri bulunmasına rağmen bir divan tertip edemeden 1322-23/1905 senesinde Trabzon’da vefat eder.

Sâniye Hanım divan geleneğine bağlı kalmış, eserlerini divan şiiri geleneği içerisinde vermiş, hem hece ile hem de aruz vezni ile şiirler söylemiştir. Halk şiiri tarzında şiirlerinden divan ve semai tarzında ve elli kadar hece vezni ile manzumeden oluşan defteri, Sürmene’de Rüsûmat memuru olarak bulunan oğlunun evinde çıkan bir yangında yanmıştır.

Kaynakça

Alkan, Serhan İspirli (2007). Kadın Divan Şairleri ve Geleneğin Uzantısı Kadın Divan Şairleri. Erzurum: Salkımsöğüt Yay.

Kızıltan, Mübeccel (1994).“Divan Özelliklerine Uyarak Şiir Yazan Kadın Şairler”. Sombahar. Ocak-Nisan. (21-22): 104-162.

Uraz, Murat (1941). Resimli Kadın Şair ve Muharrirlerimiz. C. 1. İstanbul.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 29.12.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Her gören hâl-i perîşânımı ağlar şimdi

Dest-i firkatte felek bağrımı dağlar şimdi

Ben hemân kûşe-i vahdetde enîsim gamdır

Eşk-i dîdemde Değirmendere çağlar şimdi

Bir zaman tûti gibi bülbülü idim dehrin

Gül-şen-i dilde yuva eyledi zağlar şimdi

Bürüdü derd ü elem tutdu girîbânımdan

Çâr etrafımı gam leşgeri bağlar şimdi

Hûrşîd Abâd gibi bir vatanı terk etmiş

Derd-mend Sâniye’nin meskeni dağlar şimdi

Alkan, Serhan İspirli (2007). Kadın Divan Şairleri ve Geleneğin Uzantısı Kadın Divan Şairleri. Erzurum: Salkımsöğüt Yay. 149.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ÖMER KAYAOĞLUd. 1916 - ö. 2001Doğum YeriGörüntüle
2MUSTAFA NİHAT MALKOÇd. 01.06.1970 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Eyüboğlu, Miktatd. 1957 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ÂCİZ, Ali Akberd. 1836 - ö. 1899Doğum YılıGörüntüle
5FAKÎR, Hacı Ağad. 1836-37 - ö. 1889Doğum YılıGörüntüle
6Ali Haydard. 1836 - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
7RÛHÎ, Abdülkerim Ruhi Efendid. 1840 - ö. 1905?Ölüm YılıGörüntüle
8TIFLÎd. 1849 - ö. 1905Ölüm YılıGörüntüle
9Tevfik Nevzatd. 1864 - ö. Mayıs 1905Ölüm YılıGörüntüle
10CÂNİFd. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11ESRÂR, Enderunlud. ? - ö. 1843Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12ŞÂKİR, Beypazarlı Mehmedd. 1848? - ö. 1918Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13SEZÂYÎ, Yahyâ Sezâyî Efendid. 1816 - ö. 1877Madde AdıGörüntüle
14SÂLİK, Abdullâh Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15HEYRÂN, Heyrân Hanımd. ? - ö. 1850-1860 arasıMadde AdıGörüntüle