SÂNİYE, Fatma Sâniye Hanım

(d. 1251-52/1836 - ö. 1322-23/1905)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1251-52/1836 yılında Trabzon’da doğdu, Trabzonlu Kâtip-zâde Emîn Efendi’nin ve Trabzonlu Müezzin-zâde ailesinden Mollâ Kadın’ın kızıdır. 24 yaşında Tuzcu-zâde Sırrı Efendi ile evlendi. Rize’ye gitti. Fatma Sâniye Hanım, ilk tahsilini babasının bizzat ilgi ve yardımı ile yaptı. Divan şiirine duyduğu ilgi, pek çok divan şairinin divanlarını okumasını, ezberlemesini sağladı. Divan şiiri zevki bu şekilde temellenen Fatma Sâniye Hanım Trabzonlu bir kısım şairlerle de dostluğunu sürdürdü, onlarla kültür alış verişinde bulundu. Trabzonlu Şair Hâfız Zühtî, Hulûsî ve Bayburtlu Zihnî onun bu şekilde irtibatta bulunduğu şairler arasında yer alırlar. Hatta birbirlerine pek çok nazireler yazmışlardır. Halk şiirine de yakın ilgi duyan Fatma Sâniye Hanım, halk şairlerinin pek çoğunun şiirlerini ezbere bilirdi. Sâniye Hanım’ın gerek halk, gerek divan şiirine olan ilgisi, gerekse hafıza kuvveti hakkında bilgi veren Murat Uraz, bu konuda şunları söylüyor: " ... hafızası o kadar kuvvetli imiş ki, İhsan Hamamîoğlu’nun söylediğine göre büyük oğlu İhsan Efendi ile akrabasından bir zat üç gün devamlı olarak kendisinden yazdıkları halde her vezinde bir çok şiir söylemiş ve bir dediğini bir daha tekrar etmemişti" (Uraz 1941: 82). Sâniye Hanım, divan tertip edecek kadar şiiri bulunmasına rağmen bir divan tertip edemeden 1322-23/1905 senesinde Trabzon’da vefat eder.

Sâniye Hanım divan geleneğine bağlı kalmış, eserlerini divan şiiri geleneği içerisinde vermiş, hem hece ile hem de aruz vezni ile şiirler söylemiştir. Halk şiiri tarzında şiirlerinden divan ve semai tarzında ve elli kadar hece vezni ile manzumeden oluşan defteri, Sürmene’de Rüsûmat memuru olarak bulunan oğlunun evinde çıkan bir yangında yanmıştır.

Kaynakça

Alkan, Serhan İspirli (2007). Kadın Divan Şairleri ve Geleneğin Uzantısı Kadın Divan Şairleri. Erzurum: Salkımsöğüt Yay.

Kızıltan, Mübeccel (1994).“Divan Özelliklerine Uyarak Şiir Yazan Kadın Şairler”. Sombahar. Ocak-Nisan. (21-22): 104-162.

Uraz, Murat (1941). Resimli Kadın Şair ve Muharrirlerimiz. C. 1. İstanbul.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 29.12.2014
Güncelleme Tarihi: 30.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Her gören hâl-i perîşânımı ağlar şimdi

Dest-i firkatte felek bağrımı dağlar şimdi

Ben hemân kûşe-i vahdetde enîsim gamdır

Eşk-i dîdemde Değirmendere çağlar şimdi

Bir zaman tûti gibi bülbülü idim dehrin

Gül-şen-i dilde yuva eyledi zağlar şimdi

Bürüdü derd ü elem tutdu girîbânımdan

Çâr etrafımı gam leşgeri bağlar şimdi

Hûrşîd Abâd gibi bir vatanı terk etmiş

Derd-mend Sâniye’nin meskeni dağlar şimdi

(Alkan, Serhan İspirli (2007). Kadın Divan Şairleri ve Geleneğin Uzantısı Kadın Divan Şairleri. Erzurum: Salkımsöğüt Yay. 149.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NEF'Î, Trabzonlud. ? - ö. 1895 ds.Doğum YeriGörüntüle
2Hasan Akçayd. 01 Ekim 1963 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Mustafa Ruhi Şirind. 2 Ocak 1955 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4SAYRAMÎ, Molla Musad. 1836 - ö. 1917Doğum YılıGörüntüle
5CEMÂLÎ BABAd. 1836/7 - ö. 1915Doğum YılıGörüntüle
6DELİ MEHMED, Mehmedd. 1836 - ö. 1894Doğum YılıGörüntüle
7DİLAVER AĞAd. ? - ö. 1900-1905?Ölüm YılıGörüntüle
8NECÎB, Hacı Necîb Paşad. 1826? - ö. 1905Ölüm YılıGörüntüle
9TIFLÎd. 1849 - ö. 1905Ölüm YılıGörüntüle
10RECÛLÎd. ? - ö. 1869 ds.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11MEHMED ŞÜKRÜd. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12VASFÎd. ? - ö. 1871-72’de hayattaAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13DÂLÎ, Şeyh Dâli Dede, Kartal Deded. ? - ö. 1601Madde AdıGörüntüle
14GURBÎ, Ahmedd. 1698-99 - ö. 1769-70 ?Madde AdıGörüntüle
15TURÂBÎ, Şuayb Efendid. ? - ö. 1524Madde AdıGörüntüle