SEFİL DURAN, Duran Bebek

(d. 1943 / ö. 17.01.2017)
işçi
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Duran Bebek olan âşığın ismi, kardeşlerinin arka arkaya ölümlerinden dolayı anne ve babası tarafından böyle -dursun diye- konulmuştur. 1943 yılında Hatay’ın İskenderun ilçesine bağlı Akçay köyünde dünyaya gelen âşık, hayatını zor şartlar altında sürdürmüş, pek çok kötü olay yaşadığı için söz konusu karanlık dünyasını mısralarıyla aydınlatmıştır. "Doğum yerim bura gendi meyanım/Duran’ıma tez yetişir ayanım/Gışın derdi zordur Yarıkkaya’nın/Hızlı eser yeli İskenderun’un” dizelerinde doğum yerini betimlemiştir. Âşık Duran’ın babası Mehmet Bebek (Mustafa), annesi Hacı Sultan’dır. Sultan Hanım, Âşık Duran’ın babası Mustafa Bebek’in ikinci eşidir. Babası Mustafa Bebek’in ilk evliliğinden Mehmet, Ali, İsmet, Teslime, Gürcü, Emine adında altı çocuğu dünyaya gelir. Sultan Hanım’dan ise Bostan, Ahmet ve Âşık Duran olmuştur. Âşık Bebek, Saniye Hanım’la evlenir ve bu evliliğinden Sultan, Mustafa, Muhammet, Ahmet, Melek, Erkan ve Hanifi isminde yedi çocukları olur. Evliliğinin ilk yıllarında olan Hamdi ve Muzaffer adındaki çocukları ise küçük yaşta vefat ederler. Hayatı boyunca yaşadıklarını sazı ve sözüyle dile getiren âşık, 17 Ocak 2017 tarihinde vefat eder (Türkan 2018: 175-178).

Âşık Duran'ın henüz 3 yaşında iken kibrit kutusuna yaprak takarak ses çıkarmaya başlaması ve 8-10 yaşlarında iken teneke kutularını müzik aleti gibi kullanmaya başlaması ondaki âşıklık ruhunun ilk belirtileri olarak görülmektedir. Bu duruma şahit olan amcasının oğlu Bestami Bebek, kendisine yaprak saz hediye etmiştir. Diğer amcasının oğlu Ali Bebek de ona saz çalmayı öğretmiştir. Duran’da saz önemli bir yere sahiptir. Saz, onun en yakın dostudur. Saz çalmayı öğrenen Bebek, 14-15 yaşlarında şiir yazmaya ve söylemeye başlar. İlk şiirini sevgilisinin başka birine gelin olması üzerine söyler. Tüm aşk duygusunu sazına ve sazının tellerine döker. Buna bağlı olarak, onun bir güzele âşık olması sebebiyle âşıklık sanatına başladığı söylenebilir. Âşık Duran’ın herhangi bir ustası olmamasına rağmen çırak olarak Âşık Ömer Bozdoğan'ı yetiştirmiştir. Âşık, şiirlerinde “Sefil Duran” mahlasını kullanmaktadır. Bu mahlası, kendisi seçmiştir. O, şiirlerinde sıklıkla güzeli, aşkı ve sevgiyi konu edinir. Âşık Duran Bebek’in atışmaları, mektupları ve muammaları dışında 81 şiiri mevcuttur. Şiirlerinde daha çok koşma nazım türünü kullanmıştır. 8'li ve 11'li heceyi sıklıkla kullanan âşık, şiirlerini de daha çok döner ayak ile söylemiştir. Duran Bebek, badeli âşıklardandır. O, âşıklığı süresince, gördüğü rüyaların etkisiyle dinî konulara yönelmiş, Allah aşkıyla şiirler yazmıştır. Sefil Duran, Hatay, Çukurova ve diğer bazı illerde ve yörelerde faaliyet gösteren âşıklar tarafından da tanınıp bilinen bir isimdir. İlk atışmasını 1972 yılında Âşık Gül Ahmet Yiğit ile yapmıştır. Âşık Duran Bebek, zaman zaman şiir, atışma ve türkü dallarında yarışmalara katılmış, çeşitli festivallerde ve şölenlerde dereceler almıştır. Onun, atışma ve türkü dalında altın madalyaları vardır. Âşık Duran, Mut Karacaoğlan Kültür ve Sanat Festivaline de katılmış ve derece alarak takdir belgesiyle taltif edilmiştir (Türkan 2018: 180-187).

Kaynakça

Türkan, H. Kürşat (2018). Âşık Duran Bebek. Konya: Kömen Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KÜRŞAT TÜRKAN
Yayın Tarihi: 06.01.2019
Güncelleme Tarihi: 11.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HÜSEYN SARAÇLI/SARAÇLI, Hüseyn Kurbanoğlu Hesenovd. 1916 - ö. 19.04.1987Doğum YeriGörüntüle
2ORUC EHMEDOVd. 1920 - ö. 1976Doğum YeriGörüntüle
3BERRANÎ/BEKİR, Bekir Harald. 1924 - ö. 1986Doğum YeriGörüntüle
4YOKSUL DERVİŞ, Şemsettin Kubatd. 1943 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Nuri Erkald. 1943 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6OSMAN, Osman Şahbazd. 1943 - ö. 2011Doğum YılıGörüntüle
7YOKSUL DERVİŞ, Şemsettin Kubatd. 1943 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Nuri Erkald. 1943 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9OSMAN, Osman Şahbazd. 1943 - ö. 2011Ölüm YılıGörüntüle
10YOKSUL DERVİŞ, Şemsettin Kubatd. 1943 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Nuri Erkald. 1943 - ö. ?MeslekGörüntüle
12OSMAN, Osman Şahbazd. 1943 - ö. 2011MeslekGörüntüle
13YOKSUL DERVİŞ, Şemsettin Kubatd. 1943 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Nuri Erkald. 1943 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15OSMAN, Osman Şahbazd. 1943 - ö. 2011Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16YOKSUL DERVİŞ, Şemsettin Kubatd. 1943 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Nuri Erkald. 1943 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18OSMAN, Osman Şahbazd. 1943 - ö. 2011Madde AdıGörüntüle