SEFİL DURAN, Duran Bebek

(d. 1943 / ö. 17.02.2017)
işçi
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Duran Bebek olan âşığın ismi, kardeşlerinin arka arkaya ölümlerinden dolayı anne ve babası tarafından böyle -dursun diye- konulmuştur. 1943 yılında Hatay’ın İskenderun ilçesine bağlı Akçay köyünde dünyaya gelen âşık, hayatını zor şartlar altında sürdürmüş, pek çok kötü olay yaşadığı için söz konusu karanlık dünyasını mısralarıyla aydınlatmıştır. "Doğum yerim bura gendi meyanım/Duran’ıma tez yetişir ayanım/Gışın derdi zordur Yarıkkaya’nın/Hızlı eser yeli İskenderun’un” dizelerinde doğum yerini betimlemiştir. Âşık Duran’ın babası Mehmet Bebek (Mustafa), annesi Hacı Sultan’dır. Sultan Hanım, Âşık Duran’ın babası Mustafa Bebek’in ikinci eşidir. Babası Mustafa Bebek’in ilk evliliğinden Mehmet, Ali, İsmet, Teslime, Gürcü, Emine adında altı çocuğu dünyaya gelir. Sultan Hanım’dan ise Bostan, Ahmet ve Âşık Duran olmuştur. Âşık Bebek, Saniye Hanım’la evlenir ve bu evliliğinden Sultan, Mustafa, Muhammet, Ahmet, Melek, Erkan ve Hanifi isminde yedi çocukları olur. Evliliğinin ilk yıllarında olan Hamdi ve Muzaffer adındaki çocukları ise küçük yaşta vefat ederler. Hayatı boyunca yaşadıklarını sazı ve sözüyle dile getiren âşık, 17 Ocak 2017 tarihinde vefat eder (Türkan 2018: 175-178).

Âşık Duran'ın henüz 3 yaşında iken kibrit kutusuna yaprak takarak ses çıkarmaya başlaması ve 8-10 yaşlarında iken teneke kutularını müzik aleti gibi kullanmaya başlaması ondaki âşıklık ruhunun ilk belirtileri olarak görülmektedir. Bu duruma şahit olan amcasının oğlu Bestami Bebek, kendisine yaprak saz hediye etmiştir. Diğer amcasının oğlu Ali Bebek de ona saz çalmayı öğretmiştir. Duran’da saz önemli bir yere sahiptir. Saz, onun en yakın dostudur. Saz çalmayı öğrenen Bebek, 14-15 yaşlarında şiir yazmaya ve söylemeye başlar. İlk şiirini sevgilisinin başka birine gelin olması üzerine söyler. Tüm aşk duygusunu sazına ve sazının tellerine döker. Buna bağlı olarak, onun bir güzele âşık olması sebebiyle âşıklık sanatına başladığı söylenebilir. Âşık Duran’ın herhangi bir ustası olmamasına rağmen çırak olarak Âşık Ömer Bozdoğan'ı yetiştirmiştir. Âşık, şiirlerinde “Sefil Duran” mahlasını kullanmaktadır. Bu mahlası, kendisi seçmiştir. O, şiirlerinde sıklıkla güzeli, aşkı ve sevgiyi konu edinir. Âşık Duran Bebek’in atışmaları, mektupları ve muammaları dışında 81 şiiri mevcuttur. Şiirlerinde daha çok koşma nazım türünü kullanmıştır. 8'li ve 11'li heceyi sıklıkla kullanan âşık, şiirlerini de daha çok döner ayak ile söylemiştir. Duran Bebek, badeli âşıklardandır. O, âşıklığı süresince, gördüğü rüyaların etkisiyle dinî konulara yönelmiş, Allah aşkıyla şiirler yazmıştır. Sefil Duran, Hatay, Çukurova ve diğer bazı illerde ve yörelerde faaliyet gösteren âşıklar tarafından da tanınıp bilinen bir isimdir. İlk atışmasını 1972 yılında Âşık Gül Ahmet Yiğit ile yapmıştır. Âşık Duran Bebek, zaman zaman şiir, atışma ve türkü dallarında yarışmalara katılmış, çeşitli festivallerde ve şölenlerde dereceler almıştır. Onun, atışma ve türkü dalında altın madalyaları vardır. Âşık Duran, Mut Karacaoğlan Kültür ve Sanat Festivaline de katılmış ve derece alarak takdir belgesiyle taltif edilmiştir (Türkan 2018: 180-187).

Kaynakça

Türkan, H. Kürşat (2018). Âşık Duran Bebek. Konya: Kömen Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KÜRŞAT TÜRKAN
Yayın Tarihi: 06.01.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1YUNİS İBRAHİMOVd. 1895 - ö. 1974Doğum YeriGörüntüle
2Gültekin Emred. 31 Mayıs 1951 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3DURKAYA, Kemal İpşird. 1912 - ö. 19.08.1989Doğum YeriGörüntüle
4Emir, Sabahatd. 18 Eylül 1943 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Erkal, Nurid. 1943 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6NİZAM, Nizam Bozkurtd. 1943 - ö. -Doğum YılıGörüntüle
7Emir, Sabahatd. 18 Eylül 1943 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Erkal, Nurid. 1943 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9NİZAM, Nizam Bozkurtd. 1943 - ö. -Ölüm YılıGörüntüle
10Emir, Sabahatd. 18 Eylül 1943 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Erkal, Nurid. 1943 - ö. ?MeslekGörüntüle
12NİZAM, Nizam Bozkurtd. 1943 - ö. -MeslekGörüntüle
13Emir, Sabahatd. 18 Eylül 1943 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Erkal, Nurid. 1943 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15NİZAM, Nizam Bozkurtd. 1943 - ö. -Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Emir, Sabahatd. 18 Eylül 1943 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Erkal, Nurid. 1943 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18NİZAM, Nizam Bozkurtd. 1943 - ö. -Madde AdıGörüntüle