Şehriyar

Seyit Muhammed Huseyin Behçet - Tebrizi
(d. 1906 / ö. 18 Eylül 1988)
Şair
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Türkiye Dışı)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Seyid Muhammed Hüseyin Behçet-Tebrizi'dir. Şiirlerinde kullandığı Şehriyar mahlası ile tanınır. İran Türklerinden olan Şehriyar, 1906'da Tebriz'de doğdu. Çocukluk yılları baba yurdu olan Karaçemenin Hoşgenap kasabası Heydarbaba köyünde geçmiştir. Köyleri adını eteklerinde kurulduğu Heydarbaba dağından almıştır Babası Mirismail Ağa Hoşgenabî'dir. İlk öğrenimini doğduğu şehirde tamamlayan şair, Medrese-i Talibiye'de aldığı Arapça ve Arap edebiyatı eğitiminin yanı sıra, Fransızca öğrendi. 1921 yılında Tahran'a gelerek Dar-ül Fünun okulunda tıp eğitimi almaya başlar. Şehriyar, doktorluk eğitiminin son sınıfında sonu olmayan bir aşka tutulur, 1924 yılında aşkının peşinden Horasan'a gider ve tıp fakültesinin son sınıfından mezun olamadan ayrılır. 1935 yılında Tahran'a geri dönerek İran Ziraat Bankasında çalışmaya başlar. 1947 yılında halasının kızı Azizeh Amid Khaleghi ile evliliğinden Hadi, Maryam ve Shahrzad isimli üç çocuğu bulunmaktadır.

Şehriyar İran'da 1979 yılında yapılan İslam devrimini destekledi.

Tahran'da Mehr hastanesinde akciğer iltihabı ve kalp yetersizliğinden 18 Eylül 1988 yılında vefat eden şairin ölüm günü, O'nun anısına, İran'da Millî Şiir Günü olarak kutlanmaktadır.

Şehriyar 1929 yılında önsözünü dönemin bilinen şairlerinden olan Bahtiyar, Nafisi ve Muhammed Tagi Bahar'ın yazdığı ilk şiir kitabını neşreder. Şiirlerinde şair Hafız, Sadi, Fuzûlî, M.P. Vaqif, M.E. Sabir vs. den etkilenmeler mevcut olan şair, 1935’te babasının vefatıyla kısa bir müddet için Tebriz’e döndü. 1942-1943 yıllarında ruhsal bunalım geçirmeye başlayan ve dört yıl kadar münzevi bir hayat yaşayan Şehriyâr 1946’da annesinin Tahran’a gelip kendisine destek vermesi sayesinde bunalımdan kurtuldu. Bu sırada annesinin, yazdığı şiirleri anlamadığını söylemesi üzerine Âzerî Türkçesi’yle şiir yazmaya başladı. “Heyder Baba’ya Salâm” adlı şiirini 1950’de kaleme aldı; şiir büyük ilgiyle karşılandığından 1951’de Tahran’da basıldı. 1952’de annesi vefat edince yeniden büyük sarsıntı geçirdi ve dostları onu Tebriz’e dönmesi için ikna etti. 1953’te halasının kızı Azîze ile evlendi. 1954-1969 yıllarında Tebriz’de yaşadı. Burada “Heyder Baba’ya Salâm”ın ikinci bölümünü 1967’de yayımladı. (Akpınar, Karayev, 471).

1979 İran İslâm Devrimi ve şahlığın yıkılması şairin ümitlerini canlandırdı; yeni dönemi heyecan ve sevinçle karşıladı. Azerbaycan Türkleri’nin Tahran’daki kültür hayatına önemli katkılarda bulundu. Doktor Cevad Heyet ve arkadaşlarının çıkardığı Farsça-Türkçe Varlık (Varlıq) dergisinde yeni şiirleri çıktı; şiirleri ve sanatı hakkında birçok makale yayımlandı. Ömrünün son yıllarını hastalıklarla geçiren Şehriyâr 18 Eylül 1988’de Tahran’da vefat etti; vasiyeti gereği cenazesi Tebriz’e götürülerek Makberetüşşuarâ adlı eski bir mezarlıkta defnedildi. İran hükümeti Şehriyâr için anıtmezar ve şiir günlerinin düzenlendiği bir kültür sitesi yaptırdı. (Akpınar, Karayev, 471-472).

Kaynakça

Akpınar, Yavuz; Karayev, Yaşar. (1998). "ŞEHRİYÂR, Mehemmed Hüseyin". İslam Ansiklopedisi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. FERHAT UZUNKAYA
Yayın Tarihi: 24.09.2019
Güncelleme Tarihi: 12.11.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Heyder Baba’ya Salâm- / Tebriz1953Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1COME GULİ GURBANÎd. 1944 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2AZİZ HANd. ? - ö. 1976Doğum YeriGörüntüle
3CEBİ/CEBRAYİL, Cebrayil Halilîd. 23.10.1975 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Samed Vurgund. 21 Mart 1906 - ö. 27 Mayıs 1956Doğum YılıGörüntüle
5Abdurrahman Fehmi Bilgind. 1906 - ö. 1988Doğum YılıGörüntüle
6FATMA, Fatma Şimşekd. 12.09.1906 - ö. 06.02.1994Doğum YılıGörüntüle
7PAPUR, Abdullah Papurd. 1945 - ö. 1988Ölüm YılıGörüntüle
8MEHMET ÇAKIRTAŞd. 1920 - ö. 01.11.1988Ölüm YılıGörüntüle
9Şükrü Ramod. 1918 - ö. 1988Ölüm YılıGörüntüle
10MECDİ, Abdülaziz Mecdi Tolund. 1865 - ö. 27.08.1941MeslekGörüntüle
11Mehmet Çekmegild. 1921 - ö. 25 Temmuz 2004MeslekGörüntüle
12Gülbahar Ünlüd. 03 Ocak 1963 - ö. ?MeslekGörüntüle
13İbrahim Salahovd. 30 Ağustos 1911 - ö. 07 Temmuz 1998Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Ata Atacanovd. 15 Aralık 1922 - ö. 10 Temmuz 1989Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Necati Zekeriyad. 11 Kasım 1928 - ö. 10 Haziran 1988Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HÜSEYİN, Müftî-zâded. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17HÜSEYİN SANId. 1909 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18VÂSIF, Seyyid Hüseyin Vâsıf Çelebid. ? - ö. 1692-93Madde AdıGörüntüle