SELMANİ, Hasan Selman

(d. 1934 / ö. -)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Hasan Selman, 1934'te Tokat’ın Almus ilçesine bağlı Çambulak (Daduhta) köyünde dünyaya gelmiştir. Ancak âşığın yetiştiği yer ailesinin küçük yaşta göçtüğü Kuruseki Köyü’dür. Selmani’nin annesinin adı Şehzade, babasının adı da Hasan Salman’dır. Selmani’nin âşıklık özelliklerini kazanmasında özellikle amcaları Âşık Mehmet ile Âşık Veli’nin payı büyüktür. Anne ve babasını çok küçük yaşlarda kaybeden Selmani, kendi ailesini kurmak için küçük yaşlarda Yeter hanım ile bir evlilik yapmış ve bu evliliklerinden de dokuz tane çocukları olmuştur.

Âşık Selmani, öğrenim görmemiştir ancak ilkokul diplomasını dışarıdan girdiği sınavlarla almıştır. Selmani geçimini sağlamak için Turhal Şeker Fabrikası ve Almus Barajı, İstanbul’da inşaat işleri gibi çeşitli işlerde çalışmıştır. Selmani ailesiyle birlikte İstanbul’a taşındıktan sonra da çeşitli işlerde çalışmıştır. Âşık Selmani, İstanbul’da eşi ve çocuklarıyla birlikte yaşamını devam ettirmektedir.

Âşık Selmani kendisindeki âşıklık yeteneğinin özünün din, Kur’an ve tasavvuf olduğundan bahsetmekte; zahirden çok batından, dıştan çok içten müteşekkil şiirler yazdığını ifade etmektedir (Avşar 2010: 7). Selmani, Hacı Bektaş Veli’ye olan bağlılığından dolayı Alevi-Bektaşi geleneğine dayalı dini ve tasavvufi şiirler yazmıştır. Âşıklık geleneğine dayalı şiirlerinde Allah, Hz. Muhammed, Ehli Beyit, Hz. Ali sevgisini işlemektedir. Diğer yandan şiirlerinde ve âşıklık anlayışının oluşmasında Hallac-ı Mansur, Nesimi, Fuzuli gibi kendisinden önce gelenlerin etkisinin olduğu görülmektedir. Âşığın sanatçı kişiliğinin oluşmasında Usta- Çırak İlişkisi, Saz, Mahlas Alma gibi kavramların olduğunu söylemek mümkündür. Selmani’de usta-çırak ilişkisini doğrudan olmasa da âşıklık geleneğini amcaları Âşık Mehmet ve Âşık Veli’den aldığını söylemek mümkündür. Âşık şiirlerinde mahlas olarak Hasan Salman ve Selmani mahlaslarını kullanmıştır. Âşık Selmani, saza çok büyük önem vermekte, “Sözü süsleyen, manayı yücelten, âşığa hayat veren sazdır.” demektedir. Sazı; hayattaki en büyük destekçisi; dertlerini, sıkıntılarını döktüğü bir kader arkadaşı olarak tanımlamaktadır (Avşar 2010: 32). Âşık Selmani’nin şiirlerinde biçim olarak “koşma, mani, destan"ı kullanmaktadır ancak âşığın en çok kullandığı biçimlerden biri koşma’dır. Şiirlerinde genellikle nazım birimi olarak dörtlükleri kullanmakta ve hece veznini tercih etmektedir.

Kaynakça

Artun, Erman (2008). Âşıklık Geleneği ve Âşık Edebiyatı. İstanbul: Karahan Kitabevi.

Avşar, Muhammed (2010). Tokatlı Âşık Selmani’nin Geleneğindeki Yeri. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Çetin, İsmet (1984). "Âşık Selmanî Üzerine". Halay Dergisi. 42: 25.

Kaya, Doğan (2007). Ansiklopedik Türk Halk Edebiyatı Terimler Sözlüğü. Ankara: Akçağ Yay.

Kaya, Doğan (2009). Şairnâmeler. Ankara: Salkımsöğüt Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: HANİFE YAMAN
Yayın Tarihi: 25.04.2019
Güncelleme Tarihi: 11.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
İki Cihan DostuMayataş Yayınları / İstanbul1971Şiir
Batın İlmi Divanı? / İstanbul2008Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SABRİd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Tâlib, Şeyh Mehmed Tâlib Dede Efendid. ? - ö. 1689Doğum YeriGörüntüle
3SADIK/SADIK BABA, Sadık Doğanayd. 1933 - ö. 23.01.1979Doğum YeriGörüntüle
4ZEKİYE SELAMd. 1934 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Yaşar Faruk İnald. 24 Nisan 1934 - ö. 16 Nisan 2012Doğum YılıGörüntüle
6Tektaş Ağaoğlud. 3 Mart 1934 - ö. 8 Ocak 2018Doğum YılıGörüntüle
7SEYİT, Seyit Çetinkayad. 1935 - ö. ?MeslekGörüntüle
8AHMET TURAN ŞANd. 25.07.1956 - ö. ?MeslekGörüntüle
9PAŞA/PAŞA DAYI/METİNÎ, İsmail Metind. 1928 - ö. ?MeslekGörüntüle
10OZAN GÜRBÜZ, Gürbüz Değerd. 10.01.1955 - ö. 22.11.2006Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11PERVANÎ, İsmail Çelikd. 05.03.1931 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12OZAN BABA, Ali Malkoçoğlud. 03.05.1942 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13ER MUSTAFAd. ? - ö. 1825Madde AdıGörüntüle
14İSLAM, İslam Erdenerd. 1921 - ö. 25.11.1995Madde AdıGörüntüle
15SEFİLÎ/HABİLÎ/LÜTFÎ, Habil Öztürkd. 1865? - ö. 1935Madde AdıGörüntüle