ŞEMSÎ BABA, Yûsuf Şemseddîn, Eğribozlu

(d. 1796/1211 - ö. 1885/1302)
divan şairi ve tekke şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1211/1796 yılında Mora yarımadasında bulunan Eğriboz'a bağlı İstefe nahiyesinde doğdu. Yûsuf Şemseddîn veya Şemsî Baba adıyla tanındı. Babası müderris Hacı Feyzullah Efendi'dir. Yûsuf Şemseddîn, genç yaşında gönüllü olarak asker oldu. Tabur kâtipliğine kadar yükseldi. Daha sonra bu görevinden istifa ederek ayrıldı. İzmir'e yerleşti. Buradayken Rüsûmât memurluğuna tayin edildi, derece derece yükselerek Rüsûmât başkâtibi oldu. Daha sonra bu görevden da çekildi. Kâtiboğlu civarında Karadutlu Dergâhı adıyla bilinen Bektaşi tekkesine postnişin yani şeyh oldu. 1864 yılında harap vaziyette olan bu dergahı yeniden inşa etti ve 1882 tarihli vakıf senedine göre de kendisinden sonra Mehmed Rûhi Bey ibni Zeynelâbidîn'i, meşhur adıyla Rûhî Baba'yı dergaha mütevelli tayin etti. Bu tarihler bize Yûsuf Şemseddîn Baba'nın 1864'ten ölüm tarihi olan 1885'e kadar burada en az yirmi yıl postnişin olarak hizmet ettiğini göstermektedir. Yûsuf Şemseddîn Baba, müritleriyle görüşmek üzere Turgutlu'ya gitmiş, döneceği sırada Turgutlu tren istasyonunda 1302/1885 yılında 90 yaşlarındayken kalp sektesinden vefat etmiştir. Karadutlu dergâhına defnedilmiştir (Huyugüzel 2000: 593-594).

Doksan yıl kadar yaşayan Yûsuf Şemseddîn Baba, Şemsî Baba mahlasıyla birçok nefesler, ilahiler, na'tlar ve koşmalar yazmıştı. Daha çok tasavvufi şiirleriyle tanınmış olan Şemsî Baba'nın bir kitap teşkil edecek kadar şiirleri bulunduğu söylenmekle birlikte bunlar ele geçebilmiş değildir. Hem aruz hem de heceyle yazdığı tasavvufi şiirlerinde âl-i abâ ve on iki imam sevgisi gözlemlenmektedir. Eldeki şiir örneklerinden olgunlaşmış bir şiir diline sahip olduğu anlaşılan Yûsuf Şemseddîn Baba'nın diğer şiirleri elde değildir (Huyugüzel 2000: 593, 595).

Kaynakça

Huyugüzel, Ö. Faruk (2000). İzmir Fikir ve Sanat Adamları (1850-1950). Ankara: KB Yay.

Özmen, İsmail (1998). Alevi-Bektaşi Şiirleri Antolojisi. C. IV. Ankara: KB Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 24.06.2014

Eserlerinden Örnekler

Bir Nefes'inden

Virdimizdir bizim Muhammed Ali

Zeynelabâ'dandır bunların hâli

Hasan Hüseyn'e demişiz belî

İman olmuş kardaş gümân olmasın

On iki imamın kulu kurbânı

Çâr-deh ma'sûmân Şâh-ı Merdân'ı

Cümle mü'minlerin dîn ü îmânı

İman olmuş kardaş gümân olmasın

Ey kardaş aldanma aklı karaya

Düşmeyesin gözle dâm-ı belâya

Mürşidine bağlan girme hevâya

İman olmuş kardaş gümân olmasın

Özmen, İsmail (1998). Alevi-Bektaşi Şiirleri Antolojisi. C. IV. Ankara. 313.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1RAGÎB, Mehmed Ragîb Çelebid. ? - ö. 1684-85Doğum YeriGörüntüle
2MÂHİRd. ? - ö. 1843Doğum YeriGörüntüle
3İZZET, Ahmed İzzet Beyd. ? - ö. 1825Doğum YeriGörüntüle
4HIRÂMÎ, Molla Kurbând. 1796 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5SIDKÎ, Hasırî-zâde Şeyh Süleymân Sıdkî Efendid. 1796 - ö. 1837Doğum YılıGörüntüle
6HÜDAVERDİ BABA, Hüseyind. 1796 - ö. 1859?-1866?Doğum YılıGörüntüle
7RÜŞDÎ, Mühürdâr-zâde Hüseyin Hüsnî Rüşdî Efendid. 1819 - ö. 1885Ölüm YılıGörüntüle
8HULÛSÎ, Abdullah Hulûsî, Müreftelid. ? - ö. 1885Ölüm YılıGörüntüle
9NÂİLd. 1824 - ö. 1885Ölüm YılıGörüntüle
10TARİKATÎ Dede, Derviş Recebd. ? - ö. 1717MeslekGörüntüle
11HÂFIZ, Abdüllatîf/Ali, Ümmî Sinân Hâfızıd. ? - ö. 1688MeslekGörüntüle
12HEMDEM, Mehmed Sa'îd Hemdem Çelebi Efendid. 1807 - ö. 1859MeslekGörüntüle
13ŞÂKÎ, Mustafa Şükrî Efendid. ? - ö. 1863'ten sonraAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SEDÂD ALİ BEY, Cevdet Paşa-zâded. 1857 - ö. 1900Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15RÂŞİD, Râşid Mehmed Rüstem Efendi, Sivaslıd. ? - ö. 1863Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MEMÎ CÂN EFENDİ, Şeyh Muhyiddin Mehmedd. ? - ö. 1599-1600Madde AdıGörüntüle
17AHİ EVREN, Nasıreddin Şeyh Nasıreddind. 1171 - ö. 1261Madde AdıGörüntüle
18ÂZİM, Şaşızâde Osman Âzim Efendid. ? - ö. 1786Madde AdıGörüntüle