Şerafettin Yaltkaya

(d. 1880 / ö. 1947)
Din Adamı, Bürokrat, Şair
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Mehmet Şerafettin (Yaltkaya) 1879/1880 yılında İstanbul Kocamustafapaşa'da doğdu. Aslen Ürgüplüdür. Babası Kâdiriyye tarikatı şeyhlerindendir. Sıbyan Mektebi ve rüştiye eğitiminin ardından 1899'da Darülmuallimin'den mezun oldu. Dönemin meşhur isimlerinden dersler alarak medrese tahsilini tamamladı ve 1902 yılında icazet aldı. 1912'de Beyazıt Camii'nde ders kürsüsüne çıktı. 1923'te Süleymaniye Medresesi Müdür Yardımcılığı görevine getirildi. 1924 yılında Dar’ül-Fünun İlahiyat Fakültesi’ne Kelâm Tarihi Müderrisi olarak atandı. Daha sonra da İslâm Dini ve Felsefesi alanında Ordinaryüs Profesör oldu. Cumhuriyet'in kurulmasının akabinde medreselerin kapatılmasının ardından kurulan Dar'ül-Fünun İlahiyat Fakültesi'nde uzun müddet ders verdi. Bu fakültenin üniversite reformuyla kapatılmasının ardından İslâm Tedkikleri Enstitüsü Müdürlüğü'ne getirildi. Hilmi Ziya Ülken ile birlikte iki sayı olarak yayımlanabilen Felsefe Yıllığı adlı mecmuayı çıkardı. Sebilürreşat, Beyânü’l Hak, Mihrâb, İlahiyat, İslâm gibi dergilerde çok sayıda makalesi yayımlandı. Atatürk'ün cenaze namazını kıldırdı. 1942'de Diyanet İşleri Başkanlığı'na atanan ikinci başkan olarak başladığı görevini 1947'de vefat edene dek sürdürdü. Mezarı, Cebeci Asri Mezarlığı'ndadır (Kara 2013: 308-310, Özel 2002: 91, 92).

Şerafettin Yaltkaya, eserlerinin büyük bir çoğunluğunu dinî sahada vermiş olmasına karşın şiire de duyarsız kalmamış ve gerek kendi şiirleri gerek tercüme ettiği şiirlerle sanatçı kişiliğini göstermiştir. Onun neşredilen ilk edebî eseri olan ve Kanuni Sultan Süleyman'ın türbesini ziyaret sonrasında kaleme aldığı "Firdevs-Âşiyân Sultan Süleymân Hân Kânûnî Hazretlerinin Türbe-i Mübâreklerini Ziyâretde" adlı manzume, Şerafettin Yaltkaya'nın Osmanlı tarihine olan ilgisini göstermektedir. Hamasî bir üslupla kaleme aldığı şiirde maziye rücu eden şair, tarih sahnesinde hayalî bir gezintiye çıkar ve Osmanlı'nın şanlı mazisini yad eder. İmparatorluğun çöküşü evresinde kaleme alınan bu eser, tıpkı Yahya Kemal'de olduğu gibi şaşaalı günlere duyulan özlemin bir yansımasıdır.

Kaynaklarda şairin istediği hâlde neşredemediği şiir kitabı şeklinde bahsi geçen Solgun Çiçekler (Kara 2013: 310), Adnan Akgün tarafından 2017 yılında neşredilmiştir. Klasik şiirin temel özelliklerini taşıyan bu eserde, sadece dinî şiirlere değil gazel, şarkı gibi diğer nazım türlerine de yer verilmiştir. Arapçaya vukufiyeti çok iyi olan Yaltkaya, Muallakat-ı Seb'a'nın Türkçe çevirisini de yapmıştır. Büyük bir ilgi gören bu çeviri sonraki yıllarda birkaç kez daha basılmıştır. Aynı zamanda çocuklar için küçük çaplı manzum bir ilmihal kitabı telif eden Yaltkaya, bu yönüyle çocuk edebiyatına da katkıda bulunmuştur.

Kaynakça

"Ord. Prof. Dr. Şerafeddin Yaltkaya". https://www.diyanet.gov.tr/tr-TR/Person/PresidentDetail/26/ord-prof-dr-mehmet-serafeddin-yaltkaya. [erişim tarihi: 22.11.2019].

Kara, İsmail (2013). “Şerafettin Yaltkaya”. Diyanet İslam Ansiklopedisi (43 Cilt). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. s. 308-310.

Özel, Mustafa (2002). "Son Dönem Osmanlı Tefsir Tarihinden Portreler I". Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. S. 15. s. 61-96.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULHAKİM TUĞLUK
Yayın Tarihi: 28.11.2019
Güncelleme Tarihi: 12.11.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Meşahir-i Mühendisin-i Arabdan Beni Musa’nın Terceme-i Halleri: Bazı Ameliyyât-ı MahsûsalarıKitapçı Ali / İstanbul1907Biyografi
Firdevs-Âşiyân Sultan Süleymân Hân Kânûnî Hazretlerinin Türbe-i Mübâreklerini ZiyâretdeCihan Matbaası / İstanbul1910Şiir
Tarih-i Kur'an-ı KerimMaarif Kütüphanesi / İstanbul1915İnceleme
Simavna Kadısıoğlu Şeyh BedreddinEvkaf-ı İslamiyye Matbaası / İstanbul1924Biyografi
Kelam TarihiDarülfünun Matbaası / İstanbul1924İnceleme
İlahiyat (Bağdatlı Ebü’l-Berekât Namındaki Feylesofun Kitâbü’l-Muteber’inin Üçüncü Kısmının Tercümesini Muhtevidir)? / İstanbul1932Çeviri
Mevlana’da Türkçe Kelimeler ve Türkçe ŞiirlerRemzi Kitabevi / İstanbul1934Şiir
Sicilya CevaplarıBozkurt Matbaası / İstanbul1934Çeviri
Kitâbü’s-Saydala fi’t-Tıb Mukaddimesi? / İstanbul1937Çeviri
Büyük Türk Filozof ve Tıp Üstadı İbn SînâTürk Tarih Kurumu / İstanbul1937Biyografi
Hayy ibni Yakzan TercemesiTürk Tarih Kurumu Basımevi / Ankara1937Çeviri
Tanzimattan Evvel ve Sonra MedreselerMaarif Vekaleti / İstanbul1940İnceleme
Tarihi MuhtasarüddüvelMaarif Matbaası / İstanbul1941Çeviri
İbn Seb’în-el-Kelâm ale’l-Mesâili’s-Sıkıliyye-Correspondance Philosophique avec l’Empereur Frédéric II de Hohenstaufen? / Paris1941İnceleme
Baypars TarihiTürk Tarih Kurumu / İstanbul1941Çeviri
Keşfü’ẓ-ẓunûn I-II? / İstanbul1941-1943İnceleme
Yedi Askı-el-Muallakātü’s-Sebʿa? / İstanbul1943Şiir
VaazlarDiyanet İşleri Reisliği / İstanbul1944Sohbet
Dini MakalelerimDiyanet İşleri Reisliği / Ankara1944Araştırma
Keşfü’z-Zunûn Zeyli I-II? / İstanbul1945-1947İnceleme
Hatiplik ve HutbelerMaarif Kütüphanesi / İstanbul1946Araştırma
Benim DinimDiyanet İşleri Reisliği / Ankara1947Şiir
Solgun ÇiçeklerTürk Dil Kurumu / Ankara2017Şiir
Arapların Gözüyle Türkler (9-12. Yüzyıllar)Büyüyenay Yayınları / İstanbul2018Araştırma

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1İKBÂL/ŞEREF, Seyyid Mehmed Efendid. ? - ö. 1736-37Doğum YeriGörüntüle
2HAFIZ BABA, Mehmed Salih Babad. 1847 - ö. 1917Doğum YeriGörüntüle
3Gülse Birseld. 11 Mart 1971 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ABDÜLBÂKİ EFENDİd. 1880 - ö. 1951Doğum YılıGörüntüle
5İbrahim Hilmi Çığıraçand. 1880 - ö. 12 Haziran 1963Doğum YılıGörüntüle
6ZEKERRİYE HACIOĞLU SÜLEYMANOVd. 1880 - ö. 1942Doğum YılıGörüntüle
7MÜMİNEd. ? - ö. 1947/1952?Ölüm YılıGörüntüle
8ELİMERDANLI, Necefd. 1905 - ö. 1947Ölüm YılıGörüntüle
9PÜSTE ŞİKAR KIZId. 1880 - ö. 1947Ölüm YılıGörüntüle
10Vural Kayad. 12 Mayıs 1975 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Nikolay Baboğlud. 1928 - ö. 2008MeslekGörüntüle
12Metin Önal Mengüşoğlud. 17 Mayıs 1947 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Kâmuran Demirkesend. 1979 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Zeynep Alpasland. 1983 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15A. Adnan Çakmakçıoğlud. 27 Mayıs 1921 - ö. 2 Şubat 1998Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Ş. Yüksel Yılmazd. 02 Kasım 1982 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17ŞERAFETTİN HANSUd. 19.12.1969 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18ŞERAFETTİN SARIKAYAd. 04.03.1932 - ö. ?Madde AdıGörüntüle