ŞEVKET, Şâkir

(d. 1847/1264 - ö. 1878/1296)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1263/1847 yılında Trabzon'da doğdu. Yemenici Durmuşoğlu Mehmed'in oğludur. İlk tahsilinden sonra attar dükkânı açtı. Dönemin âlimlerinden Hacı Fehmî'den Arapça ve Farsça öğrendi. Bir süre sonra dükkândan ayrılarak Vilayet İdare Meclisinde çalıştı. İstanbul'a giderek gazetelerde yazarlık yaptı. Zabtiye Nazırı Mektubi Kalemine devam etti. Vilâyet Gazetesi başyazarlığı ile Mektûbî Kalemi mümeyyizliği yaptı. 1295/1875'te vefat etti. Tabzon'da Kavak Meydanı'nda Mir Mehmed Türbesi ve Kadirî Tekkesi civarındaki kabristana defnolundu.

Bazı şiirleri ile Trabzon Tarihi isimli şehir tarihi vardır. Trabzonlu Şâkir Şevket’in 1877 yılında yayımladığı Trabzon Tarihi, Türkçe yazılan ve basılan ilk şehir tarihidir. Trabzon Tarihi eski ve yeni harflerle basılmıştır. Neşri o günün çevrelerinde heyecanla karşılanan Trabzon Tarihi, Trabzon’un olduğu kadar Doğu Karadeniz, Kafkasya ve Kırım tarihleri için de önemli bir kaynak eserdir. Millî ve mahallî tarihle, ilgili tarihlere kaynak olma özelliği dün olduğu gibi bugün de sürmektedir. Bunun sonunda Şevket-nâme-i Osmânî unvanlı manzum bir tarihçe vardır. Şiirleri elde değildir (İbnü'l-Emin 1988: 1764, Yüksel 1993: 131). Hilmî ile yazdıkları müşterek şiirlerin başlığından Şâkir Şevket'in Meclis-i İdâre-i Vilâyette ikinci kâtip olarak görev yaptığı yazılıdır (Emin Hilmî 1293: 118-119, 120, 132, 133). Hilmî'nin birlikte en fazla müşterek şiir kaleme aldığı şairlerdendir (Yüksel 1993: 131). Hilmî’nin Şâkir Şevket ile beş adet müşterek şiiri vardır. Şiirlerin başlığındaki bilgilere göre bu şiirler Şâkir Şevket vilayet idare meclisinde ikinci kâtiplik yaptığı sıralarda yazılmıştır.

Kaynakça

Aksoyak, İ. Hakkı (2002). “Ordulu Tıflî Divanında Müşterek Gazeller”. Trabzon ve Çevresi Uluslararası Tarih-Dil-Edebiyat Sempozyumu. Trabzon: Trabzon Valiliği İl Kültür Müd. 305-328.

Aksoyak, İ. Hakkı (1999). "Müşterek Şiir Söyleme Geleneği". Türklük Bilimi Araştırmaları. Sivas. S.8. 239-254.

Albayrak, Hüseyin (2010). Trabzonlu Divan Edebiyatı Şairler. Trabzon: Trabzon Belediyesi Kültür Yay.

Emîn Hilmî (1293). Dîvân-ı Hilmî-i Trabzonî. İstanbul.Trabzon Vilâyet Matbaası.

Hacıfettahoğlu, İsmail (yty). Şakir Şevket Trabzon Tarihi İlk Türkçe Şehir Tarihi. Trabzon: Trabzon Belediyesi Kültür Yay.

Hacıfettahoğlu, İsmail (2013). Şakir Şevket Trabzon Tarihi İlk Türkçe Şehir Tarihi. İstanbul: Kurtuba Yay.

İmamoğlu A. Hilmi (2002). “Trabzonlu Şair Emin Hilmî Efendi”. Trabzon ve Çevresi Uluslararası Tarih-Dil-Edebiyat Sempozyumu. Trabzon: Trabzon Valiliği İl Kültür Müd. 290.

İmamoğlu, Ahmet Hilmi (2002). "Trabzonlu Şair Mehmet Hilmi Efendi”. Trabzon ve Çevresi Uluslar Arası Tarih-Dil-Edebiyat Sempozyumu. Trabzon: Trabzon Valiliği İl Kültür Müd. 281-90.

İmamoğlu, Ahmet Hilmi (2009). Şair-i Mahir Trabzoni Emin Hilmi Efendi: Hayatı. Edebi Kişiliği, Eserleri ve Divanı. Trabzon: Serander.

İnal, İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. İstanbul: Dergâh Yay.

İsmail Safa (1308). Huzmâ Safa. İstanbul. 23-24.

Özgül, M. Kayahan (2000). Arayışlar Devri Türk Şiiri Antolojisi. Ankara: TDV Yay.

Sungur, Necati (1992). "Trabzonlu Divan Şairleri”. Yedi İklim 4. Nu. 31. 20-2.

Yüksel, Murat (1993). Geçmişten Günümüze Trabzon Şairleri. I Osmanlı Dönemi. Trabzon: Yunus Dergisi Yay.

Yüksel, Murat (1993). Geçmişten Günümüze Trabzon Şairleri. II Trabzon: Yunus Dergisi Yay.

Yüksel, Murat (1993). Geçmişten Günümüze Trabzon Şairleri. III Cumhuriyet Dönemi. Trabzon: Yunus Dergisi Yay.

Yüksel, Murat (1993). Şâkir Şevket’in Trabzon Tarihi’nden Sayfalar ve Şevketnâme-i Osmânî’si. Trabzon: Yunus Dergisi Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 22.11.2013

Eserlerinden Örnekler

 Gazel

 Meclis-i İdâre-i Vilâyet Kâtib-i Sânîsi Şâkir Şevket Efendi'yle Müşterekdir.

H Bir nâzenîn zümre-i hûbândır o şûh

Ş Bir nev-resîde verd-i gülistândır o şûh

Ş Her bir cihetle hüsnünü teslîm ider gören

H Gâyet güzel bir âfet-i devrândır o şûh

H Hüsnün görüp de ana gönül vermemek muhâl

Ş Bir dil-firîb-i memleket-i ândır o şûh

Ş Temlîk etdi mülket-i mısr-ı melâhati

H Lâyık denirse Yûsuf-ı Kenândır o şûh

H Halk-ı cihân silsile-i zülfüne esîr

Ş Temlîk-sâz-ı gerden-i insândır o şûh

Ş İşrâb ederse zevk-i şarâb-ı visâlini

H Denir o demde menba-ı ihsândır o şûh

H Ser-mest eyler âlemi sahbâ-yı sohbeti

Ş Neşe-fezâ-yı meclis-i rindândır o şûh

Ş Ben aglayınca kûşe-i sicn-i firâkda

H Gülünc edip bu hâleti handândır o şûh

H Hilmîyi etdi çeşm-i füsûn-sâzı pek zebûn

Ş Şevket ne çâre bir büt-i fettândır o şûh

 Gazel

 Meclis-i İdâre-i Vilâyet Kâtib-i Sânîsi Şâkir Şevket Efendi'yle Müşterekdir.

H Hicr-i ruhunla zâr u hazîn oldugum yeter

Ş Bu sûret ile hâdise-bîn oldugum yeter

Ş Çek pençe-i firâkunı cism-i zebûndan

H Hem-nakş-ı sadr-ı fass-ı nigîn oldugum yeter

H Bâb-ı serây-ı vuslatı aç dest-i lutf ile

Ş Künc-i firâk u gamda mekîn oldugum yeter

Ş Bildim ki yokdur ehl-i mürüvvet zamânede

H Şâhid bu hâle ehl-i yakîn oldugum yeter

H Yitmez mi bunca cevr ü cefâ ey melek-likâ

Ş Nâle-resâ-yı arş-ı berîn oldugum yeter

Ş Çıkmaz hemîşe bîm-i firâkın hayâlden

H Bu fikret ile ser-be-zemîn oldugum yeter

H Söz var mı Hilmî fıtnat-ı tab-ı belîgime

Ş Şevket benim de böyle fatîn oldugum yeter

 Emîn Hilmî (1293). Dîvân-ı Hilmî-i Trabzonî. İstanbul. 118, 120.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Osman Turand. 2 Mayıs 1914 - ö. 17 Ocak 1978Doğum YeriGörüntüle
2Ümran Uygund. 1961 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3NÂCÎ, Alaybeyi-zâde Hasan Nâcî Efendid. 1854-55 - ö. 12 Ocak 1920Doğum YeriGörüntüle
4ZİYÂ EFENDİd. 1847 - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
5SEFİL ALİd. 1847 - ö. 1907Doğum YılıGörüntüle
6KELAMÎ/GÖLLETLİ KELAMİ BABA, Ahmetd. 1847 - ö. 1927Doğum YılıGörüntüle
7ABDULLAH RÂMİZ PAŞA, İstanbullud. 1818 - ö. 1878Ölüm YılıGörüntüle
8SABRÎ, Mehmedd. ? - ö. 1878Ölüm YılıGörüntüle
9RUFAÎ, Yusufd. ? - ö. 1878Ölüm YılıGörüntüle
10AZÎZ, Abdülazîz Bey, İstanbullud. 1850 - ö. 1918Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11FÂZIL PAŞAd. 1795 - ö. 1882Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12NECÎB, İbrâhim Necîb Beyd. 1823 - ö. 1902Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13ABDÜRREZZÂK BÂHİR EFENDİd. ? - ö. 1860Madde AdıGörüntüle
14ŞEMSEDDİN, Şemseddin Deskûrîd. ? - ö. 1597Madde AdıGörüntüle
15KÂMİL, İshakzâde Mehmed Kâmil Çelebid. ? - ö. 1735-36Madde AdıGörüntüle