ŞEVKİ ESEN

(d. 1914 / ö. 16.11.1982)
kantarcı, âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Şevki Esen, 1914 yılında Sivas'ın Şarkışla ilçesine bağlı Tuzla köyünde dünyaya gelmiştir. Babası Ali Bey, annesi Ümmühan Hanım'dır. Doğduğu yıllar 1. Dünya Savaşı'nın başlarıdır ve ülkenin içinde bulunduğu kaos dolayısıyla çocukluğu yokluk içerisinde ve sıkıntılarla geçmiştir. Okula gidemediği için herhangi bir resmî eğitim alamamış ancak kendi çabalarıyla okuma yazmayı öğrenmiştir. Kitapları çok sevdiği için çevresinde çok okuyan biri olarak bilinmektedir. Köyünde ailesinin tarım ve hayvancılık işlerine yardım eden Esen, askerlik vazifesini Amasya'nın Merzifon ilçesinde ve Diyarbakır'da yerine getirmiştir. Terhis olduktan sonra Tuzla'da ve çevre köylerde kantarcılık yaparak hayatını idame ettirmiştir. Evli ve altı çocuk babası olan Şevki Esen 16 Kasım 1982 tarihinde vefat etmiştir (Oyat 1948: 69; Kaya 2009: 250; Özdemir 1997: 145; Aslanoğlu 2006: 446; Aslanoğlu 1985: 173).

Şevki Esen'in halk şiirine ve âşıklığa yönelmesinde doğup büyüdüğü Şarkışla ve Tuzla'nın âşık yetiştirme bakımından velut bir bölge olmasının önemli bir payı vardır. Ancak Esen, şiir yazmaya on iki yaşında iken gördüğü bir rüya ile başlar. Rüyasında üç derviş gören âşık, dervişlerden birinin verdiği kadehi içerek pir elinden badeli âşık olur. Bu durumu "Abdest alaraktan namazım kıldım/ Allah birdir Peygamberi hak bildim/ Üç tane dervişi bir yerde gördüm/ Sundular badeyi içtim de geldim" (Kaya 2009: 255) dizeleriyle dile getirmiştir.

Klasik anlamda bir usta çırak ilişkisinden geçmeyen âşık, saz da çalamamaktadır. Şiirlerini yazarak üretmesine karşın irticali kuvvetlidir. Şevki ve Şevki Esen mahlaslarını kullanan âşığın söyleyişlerinde zorlama yoktur. Sevdiği kızla evlenemediği ve hatta onun düğün konvoyunu izlemek zorunda kaldığı için aşk acısı şiirlerinde önemli bir konu olarak ortaya çıkar. Bunun dışında dinî durum ve değerler ile insan sevgisi şiirlerinde işlediği diğer konulardandır.

Şevki Esen'in şiirlerine teknik açıdan bakıldığında kullandığı nazım biriminin dörtlük, nazım şekillerinin ise koşma, semai ve destan olduğu görülmektedir. Döner ayak kullanma konusunda başarılı olduğu söylenebilir. Tek ayağı pek tercih etmemiştir.

Şiirlerini daha çok Sivas Folkloru ve Türk Folkloru dergilerinde yayımlayan Şevki Esen ile ilgili müstakil bir çalışma yapılmamıştır. Şarkışla Belediyesi tarafından bir sokağa "Aşık Şevki Esen Sokağı" adı verilmiştir.

Kaynakça

Aslanoğlu, İbrahim (1985). Söz Mülkünün Sultanları. İstanbul: Erman Yayınevi.

Aslanoğlu, İbrahim (2006). Sivas Meşhurları II. Sivas: Sivas Valiliği Yay.

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şâirleri V. Sivas: Önder Matbaacılık.

Oyat, Fazıl (1948). 20 Halk Şairi. İstanbul: Ülkü Basımevi.

Özdemir, Ahmet (1997). Şarkışlalı Âşık Serdarî ve Yöre Halk Şâirleri. İstanbul: Kuşak Ofset Matbaacılık.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR BAŞARAN
Yayın Tarihi: 26.09.2018

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SEFİL HAMZA, Hamza Polatd. 1910 - ö. 1995Doğum YeriGörüntüle
2MUSTAFA, Mustafa Karakuşd. 1929 - ö. 20.04.1978Doğum YeriGörüntüle
3KADERÎ/YEZDANÎ, Mehmet Arsland. 1944 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ELİ HESEN OĞLU ELİYEVd. 1914 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Burian, Orhand. 18 Mart 1914 - ö. 5 Mayıs 1953Doğum YılıGörüntüle
6ŞAMİLÎ/GEYRANÎ, Şamili Işıkdemird. 1914 - ö. 1987Doğum YılıGörüntüle
7ELİ HESEN OĞLU ELİYEVd. 1914 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Burian, Orhand. 18 Mart 1914 - ö. 5 Mayıs 1953Ölüm YılıGörüntüle
9ŞAMİLÎ/GEYRANÎ, Şamili Işıkdemird. 1914 - ö. 1987Ölüm YılıGörüntüle
10ELİ HESEN OĞLU ELİYEVd. 1914 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Burian, Orhand. 18 Mart 1914 - ö. 5 Mayıs 1953MeslekGörüntüle
12ŞAMİLÎ/GEYRANÎ, Şamili Işıkdemird. 1914 - ö. 1987MeslekGörüntüle
13ELİ HESEN OĞLU ELİYEVd. 1914 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Burian, Orhand. 18 Mart 1914 - ö. 5 Mayıs 1953Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ŞAMİLÎ/GEYRANÎ, Şamili Işıkdemird. 1914 - ö. 1987Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ELİ HESEN OĞLU ELİYEVd. 1914 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Burian, Orhand. 18 Mart 1914 - ö. 5 Mayıs 1953Madde AdıGörüntüle
18ŞAMİLÎ/GEYRANÎ, Şamili Işıkdemird. 1914 - ö. 1987Madde AdıGörüntüle