SEZÂYÎ, Şeyh Hasan Sezâyî Efendi

(d. 1699-1670/1080 - ö. 29.12.1738/1151)
divan-tekke şairi
(Divan-Tekke / 18. Yüzyıl / Türkiye Dışı)

Asıl adı Hasan, mahlası Sezâyî’dir. Dedesi, Kurdbeyzâde Hüseyin Bey, babası Âlî Bey’dir (Kurnaz 2001: 426). Sezâyî mahlasını, Niyâzî-i Mısrî vermiştir. Sezâyî, 1699-1700'de doğdu. İsmail Belîğ ve Râmiz tezkirelerinde, Edirne; Osmanlı Müellifleri ve Tuhfe-i Nâilî ile Sâlim, Safâyî ve Fatîn tezkirelerinde, Mora/Gördes; Sicill-i Osmânî’de, Lârende’de doğduğu kaydedilmiştir. Câbî Dede olarak bilinir. Gülşenî şeyhlerindendir. Bir süre dîvân kalemlerinin birinde kâtip olarak bulunduktan sonra manevî hâllerin zuhur etmesiyle Edirne’de La’lî Mehmed Efendi (Şeyh Fenâî)’ye bağlandı. Zâhirî ve bâtınî ilimlere vâkıf biriydi. Sülûkunu tamamladıktan sonra şeyhinin vefatı üzerine onun yerine Gülşenî Tekkesi şeyhi oldu. Tuhfe-i Nâilî’de, Edirne’de Âşık Mûsâ Tekkesi şeyhi olduğu kayıtlıdır. 17 Ramazan 1151 / 29 Aralık 1738’de vefat etti.  Osmanlı Müellifleri ve Âdâb-ı Zurafâ’da, kabrinin, Edirne’de kendi adıyla anılan dergâhta olduğu ifade edilirken; Tuhfe-i Nâilî’de, Âşık Mûsâ Tekkesi’nde medfun olduğu belirtilir. Vefatına, “Sezâ-yı cennet-i vuslat Sezâyî -1151-" mısraı ile “Sezâyî rıhlet itdi” (Erdem 1994: 160) ibaresi tarih düşürüldü. 

Dünyevî arzulardan uzak, özü sözü doğru olan biridir. Şiirleri âşıkâne ve ârifânedir. Mürettep bir Dîvân'ı vardır. Dîvân'ın Süleymaniye Kütüphanesi, Murad Molla Kütüphanesi’nde bir nüshası vardır. Dîvân'ından başka matbu olan Mektubât'ı vardır.  

 

Kaynakça

Abdülkadiroğlu, Abdülkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Âsâr Li Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: AKM Yay.

Bursalı Mehmed Tahir (1333-42). Osmanlı Müellifleri. İstanbul: Matbaa-i Âmire. I/84-85.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî (Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâidi’l-Eş’âr) İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay. 

Erdem, Sâdık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ’sı. Ankara: AKM Yay. 

http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10736,metinpdf.pdf. 220-21 [Erişim Tarihi: 15.01.2015].

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu’arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 

Kurnaz, Cemal, Mustafa Tatcı (2001). Mehmet Nail Tuman Tuhfe-i Nâilî Divân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay. I/426-27.

Mehmed Süreyyâ (1308-15). Sicill-i Osmânî. İstanbul: Matbaa-i Âmire. III/15.

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 17.01.2015
Güncelleme Tarihi: 11.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Mir’ât-ı dilde aks-i dil-ârâyı seyr idin

Güncîde oldu katrede deryâyı seyr idin

 

Âmâc-ı tîr-i gamzesi etdi o kaşı ya

Gel Rüstemâne çekdigimiz yayı seyr idin

 

Rûyında yârin aks-i dilim yâ ki merdümüm

Hâlî degil bu nükteli ma’nâyı seyr idin

 

Dilde tenezzül eyledi ol şâh-ı ‘arş-câ

Hargeh-nişîn-i ‘âlem-i bâlâyı seyr idin

 

Başdan Sezâ’î'yî kâkül-i dil-berde bend olup

Tahrîk-i fitneye eyledi gavgâyı seyr idin

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu’arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 397-98.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Ayşe İlkerd. 01 Kasım 1960 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Derviş Ahmed el-Mevlevîd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3BAHTÎ, Bahtî Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Ayşe İlkerd. 01 Kasım 1960 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Derviş Ahmed el-Mevlevîd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6BAHTÎ, Bahtî Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Ayşe İlkerd. 01 Kasım 1960 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Derviş Ahmed el-Mevlevîd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9BAHTÎ, Bahtî Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Ayşe İlkerd. 01 Kasım 1960 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Derviş Ahmed el-Mevlevîd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12BAHTÎ, Bahtî Efendid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13Ayşe İlkerd. 01 Kasım 1960 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Derviş Ahmed el-Mevlevîd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15BAHTÎ, Bahtî Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Ayşe İlkerd. 01 Kasım 1960 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Derviş Ahmed el-Mevlevîd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18BAHTÎ, Bahtî Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle