SIDDÎK, Meşreb-zâde Mehmed Sıddîk Efendi

(d. 1246/1830 - ö. 1295/1878)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1246/1830 yılında İstanbul'da doğdu. Meşreb-zâde hafîdi olarak tanınan Şeyhülislam Mehmed Ârif Efendi'nin oğludur. Dedesinin adı da Şâtır-zâde Emîn Efendi'dir. Bundan dolayı Meşreb-zâde veya Şâtır-zâde sanlarıyla tanındı. Aile Hekim-zâde Ali Paşa neslinden gelmekteydi ve dedelerinden Sıdkî-zâde Ahmed Reşîd Efendi de şeyhülislamlık makamına getirilmişti. O zamanın adetine göre henüz dört yaşında iken 1250/1834 senesinde müderris zümresine ilhak olundu ki bu gelenekle müderris payesi verilenlere beşik uleması denmekteydi. Sonra Dâr-ı Şûrâ-yı Askerî azasından ve devrin önemli bilginlerinden olan Şehrî Hâfız Efendi'den yüksek bilimleri tahsil etti. Yedi sekiz sene kadar devam ettiği bu derslerden sonra ilmen emr-i mezuniyete hak kazanmış ise de tahsilini yine devam ettirmiş ve babası Şeyhülislam Ârif Efendi'nin derslerine de devam ederek o devirde geçerli bilimleri öğrenmişti. Babasının şeyhülislamlığı makamında bulunduğu sırada 1270/1854 yılında Galata kadısı oldu. Aynı yılın sonlarında Mekke, 1272/1855'te İstanbul kadılığı payesi verildi. Rebiülâhir 1274/1857 yılında Anadolu kazaskerliği payesi verildi ve aynı yılın sonlarında Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye azası oldu. 1275/1858'de bu görevine son verildi. Cümâdelûlâ 1278/1861 yılında Rumeli kazaskerliği payesi tevcih olundu. 1282/1865, 1289/1872 ve 1295/1878 tarihlerinde üç defa bilfiil Rumeli Kazaskeri oldu. Son kazaskerliğinde felce ugradı ve 27 Receb 1295/27 Temmuz 1878 tarihinde miraç gecesi İstanbul'da vefat etti. Üsküdarda Miskinler Tekkesi civarındaki kabristana defnolundu.

Bilinen tek eseri Dîvân'ıdır. İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi No: 2863'te bulunmaktadır.

Fatîn'e göre ilim ve kemali kendisinde toplamış mahir bir şairdir. Bir miktar şiiri vardır. Cömertliğiyle ve güzel ahlakıyla tanınmaktadır (Fatîn 1271: 239). Sicill-i Osmânî'de ise "müstakîm, ceriyyü'l-lisân, vasatu'l-ilm, hak-gû, afîf, sahî, şâ'ir idi" (Mehmed Süreyyâ 1311: 228) cümleleriyle tanıtılmaktadır. Şiirlerine örnek Fatîn Tezkiresi'nde ve Son Asır Türk Şairleri'ndedir.

Kaynakça

Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü'l‑Eş‘âr. İstanbul.

İnal, İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. III. İstanbul: Dergâh Yay.

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî. C. III. İstanbul.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 28.06.2014
Güncelleme Tarihi: 29.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Safâ-yı aşkı kim anlar kiminle söyleşelim

Cefâ-yı aşkı kim anlar kiminle söyleşelim

Bu rûzgârda yokdur bize enîs ü celîs

Hevâ-yı aşkı kim anlar kiminle söyleşelim

Tanîn-i şöhretimizle pür oldı kubbe-i çarh

Verâ-yı aşkı kim anlar kiminle söyleşelim

Fütâde oldı gönül dâm-ı zülf-i cânâna

Belâ-yı aşkı kim anlar kiminle söyleşelim

İlâc bulmadı aslâ tabîb derdimize

Devâ-yı aşkı kim anlar kiminle söyleşelim

Cihânda görmedim ehl-i safâyı ey Sıddîk

Vefâ-yı aşkı kim anlar kiminle söyleşelim

(Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü'l‑Eş‘âr. İstanbul. 238.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Hasan Ali Yüceld. 17 Aralık 1897 - ö. 26 Şubat 1961Doğum YeriGörüntüle
2YETÎMÎ, Hâşimî-zâde Seyyid Mehmed Efendid. ? - ö. 1665Doğum YeriGörüntüle
3İFFETÎ, Ebe-zâde Mehmed İffetî Efendid. ? - ö. 1661-62Doğum YeriGörüntüle
4CELÂLÎ, Mustafad. 1829-1830 - ö. 1893-1894Doğum YılıGörüntüle
5BASRÎ, Hasan Basrî Efendid. 1830 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6PERTEVÎ/FEVZÎ/RIZÂ, Hacı Ali Rızâ Efendid. 1830 - ö. 1902Doğum YılıGörüntüle
7HÂLET, İbrâhim Hâlet Bey, İstanbullud. 1837 - ö. 1878Ölüm YılıGörüntüle
8BEDRÎ, Şeyh Bedreddin Efendid. 1819/1820 - ö. 1878Ölüm YılıGörüntüle
9LÜZÛMÎ, Ahmed Efendid. ? - ö. 1878 ds.Ölüm YılıGörüntüle
10GANÎ, Emîrşâh-zâde Abdülganî Efendid. ? - ö. 1587MeslekGörüntüle
11SADRÎ, Uşşâkî-zâde Sadreddîn Efendid. ? - ö. 30 Mart 1795MeslekGörüntüle
12BÂHİR, Arab-zâde Abdurrahmân Efendid. 1688-1689 - ö. 26 Temmuz 1746MeslekGörüntüle
13NECÎB, Mustafa Necîb Efendid. ? - ö. 1831Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HAKKÎ, Şeyh İsmail Hakkı Zühdi Efendid. 1862 - ö. 1913Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15YAHYÂ SIRRÎd. 1871 - ö. 1905-1906Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16İZZETÎ, Vüs'atî-zâde Sipahî Mehmed İzzetî Beyd. ? - ö. 1664-65Madde AdıGörüntüle
17CEYHUNÎ, Çördük Oğlu Ömerd. 1847 - ö. 1912Madde AdıGörüntüle
18HÂFIZ, HAYLÎ HÂFIZId. ? - ö. 1654-55Madde AdıGörüntüle