SIDKÎ, Hasırî-zâde Şeyh Süleymân Sıdkî Efendi

(d. 1796/1211 - ö. 1837/1253)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul'da Südlüce'de 1211/1796 senesinde doğdu. Asıl adı Şeyh Süleymân Sıdkî Efendi'dir. Şiirlerinde Sıdkî mahlasını kullandı. Südlüce'de Sa'diyye tarikatından Hasırî-zâde Tekkesi'nin kurucusu olan Şeyh Mustafa İzzî Efendi'nin oğludur. Hasırî-zâde veya Şeyh Sülün Efendi sanlarıyla tanındı. Annesi ise Eyüp'te Taşlıburun Tekkesi şeyhi olan Süleymân Sıdkî Efendi'nin kızı Sâliha Hatun'dur. Adını annesinin babasından almıştır. Zamanına göre gerekli olan ilimleri tahsil etti ve ömrünün sonuna kadar sürekli kitap mütalaasıyla vakit geçirdi. Babasının vefatından sonra 1239/1823 senesinde onun yerine Südlüce'deki Hasırî Dergâhı'nda meşihat makamına geçti. On dört sene kadar meşihatta bulundu. Çarşamba'da Murâd Molla Dergâhı şeyhi Mehmed Murâd Efendi'den Mesnevî okuyarak icazet ve Nakşıbendî tarikatından hilafet aldı. Mevlevi tarikatına da intisap etti. Mevlevi sikkesi giyerek kendi tekkesinde dervişlerine Mevlevi dedegânı gibi sikke giydirmeye mezun oldu. Henüz genç olduğu hâlde emsali arasında temayüz ettiğinden Sultan II. Mahmûd birkaç defa dergâha gelerek Şeyh Sıdkî Efendi ile görüştü ve tekkeyi yeniden yaptırdı. Onu Rufâ'î, Bedevî, Sa'dî meşayihi üzerine mümeyyiz ve şeyhülmeşayih namıyla reis tayin etti, bu konuda eline ferman verdi. 1253/1837 senesinde İstanbul'da vefat etti. Şeyhlik yaptığı dergâhın bitişiğinde bulunan babasının türbesine defnedildi. "Şeyh Süleymân'ın makâmın eyleye Mevlâ cinân" mısraı ölümüne tarih düşürülmüştür.

Oğulları Hasan Rızâ Efendi, Ahmed Muhtâr Efendi ve İsmâil Necâ Paşa da hem şair hem de tarikat ehli idiler.

İbnü'l-Emin'e göre kürsi şeyhliği de bulunduğundan mevâıza dair bir Makâlât'ı ayrıca bir Dîvânçe'si vardır. Farsça şiir yazmakta da ustadır (İnal 1988: 1705). Şiirlerine örnek Fatîn Tezkiresi'nde ve Son Asır Türk Şairleri'ndedir.

Kaynakça

Bursalı Mehmed Tahir (1333). Osmanlı Müellifleri. C. II. İstanbul.

Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü'l‑Eş‘âr. İstanbul.

İnal, İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. III. İstanbul: Dergah Yay.

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî. C. III. İstanbul.

Şemseddin Sâmî (1311). Kâmûsü'l‑A‘lâm. C.IV. İstanbul.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 02.10.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Gönül envâr-ı hurşîd-i hakîkatdan münevverdir

Anın-çün sırr-ı remz-i alleme'l-esmâya mazhardır

Hicâb ancak yine kendi özündür yoksa ey zâhid

Tecellîyât-ı vahdet ser-te-ser âlemde azherdir

Hemân sen murg-ı cânın lâne-sâz-ı bâğ-ı teslîm et

Gelür gam çekme aslâ rızk-ı maksûmun mukadderdir

Tecellî-i celâl eylerse me'yûs-ı atâ olma

Tesellîyât-ı envâr-ı cemâl elbet mukarrerdir

Gel imdi hâk-i pây-ı şeyhi kuhl-i dîde kıl Sıdkî

Tarîk-i aşk-ı Hak'da reh-nümâdır sana rehberdir

İnal, İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. III. İstanbul: Dergah Yay. 1706.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1YESÂRÎ, Mehmed Es'ad Yesârî Efendid. 1798 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2NASÛHÎ, Abdülhâlikd. 1836 - ö. 1912Doğum YeriGörüntüle
3RE'YÎ, Terzizâde Mustafa Re'yî Efendid. ? - ö. 1573-74Doğum YeriGörüntüle
4KENZÎ, İbrahim Kasımd. 1796 - ö. 1839Doğum YılıGörüntüle
5ŞEREF, Halîl Şeref Efendid. 1796 - ö. 1850-51Doğum YılıGörüntüle
6ŞEMSÎ BABA, Yûsuf Şemseddîn, Eğribozlud. 1796 - ö. 1885Doğum YılıGörüntüle
7SADIK BABAd. 1771 - ö. 1837Ölüm YılıGörüntüle
8RIZÂ, Ali Rızâ Beyd. ? - ö. 1837Ölüm YılıGörüntüle
9AYNÎ, Anteplid. 1766 - ö. 1837Ölüm YılıGörüntüle
10VAHYÎ, Şeyh Mehmed Efendid. Mayıs 1660 - ö. 20 Temmuz 1718MeslekGörüntüle
11NUTKÎ ALİ DEDEd. ? - ö. 1727/1804?MeslekGörüntüle
12HAZÎN, Derviş Hazînd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13HÂFIZ, Hâfız-ı Mar'aşîd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14VÂCİDd. 1825 - ö. 1882Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15FECRÎd. ? - ö. 1905-06’da hayattaAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16RAHMÎ, İbrahîm Rahmî Efendid. 1839 - ö. 1894Madde AdıGörüntüle
17ŞU’LE, Molla Abbasd. ? - ö. 1899Madde AdıGörüntüle
18BEHCET, Mustafa Behcet Efendid. ? - ö. Nisan-Mayıs 1768Madde AdıGörüntüle