SÖZDOĞURAN, Hacı Mustafa Çolak

(d. 1891 / ö. 1949)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Hacı Mustafa Çolak olan ve Çolak Hacı olarak tanınan âşık, şiirlerinde Sözdoğuran mahlasını kullanmaktadır. Hacı Mustafa Çolak, 1891 yılında Adana’nın Kozan ilçesine bağlı Işıklı köyünde doğmuştur (Arı 2009: 210). Ulus Gazetesinde yapılan bir derlemede Kozan’ın Hamam köyünde yaşadığı belirtilmiştir (Ulus 1943:4). 1949'da vefat etmiştir.

Âşık Sözdoğuran, bâde içmemiş ve usta-çırak ilişkisi içerisinde yetişmemiştir. Saz çalma özelliğine sahip değildir. Şiirlerinde konu olarak sevgiliye serzeniş, tabiat sevgisi, hayvan sevgisi, sosyal bozuklar hakkında şikâyet gibi konuları işlemiştir. Şiirlerinin içeriğinde nasihat, at, ölüm, felekten şikâyet, aşk, vuslat temlerini kullanmıştır (Arı 2009: 2013). Sözdoğruran’ın şiirlerinde, Anadolu insanın beklentisiz sevgisini ve doğayı yaşayan bir varlık olarak görerek ona verdiği kıymetin izlerini görmek mümkündür. Eserlerini 8’li ve 11’li hece ölçüsü ile yazmıştır. Dörtlüklerinde; benzetmeler, halk söyleyişleri, deyimler ve atasözlerini sık sık kullanmıştır. Çolak Hacı Sözdoğuran’ın Atatürk’e yazdığı ağıt içerisinde en çok bilinen dörtlük şöyledir: Türk vermezdi çaren bulunsa eğer/Kıymetin cihanın varına değer/Dünyanın vefası yoğumuş meğer/Ay gamlandı güneş dön oldu bugün (Aydemir 1965: 3899; Boratav 1982: 194). Aynı ağıtın tüm dörtlükleri; "Karagün Oldu Bugün" adı ile Cahit Begenç tarafından derlenerek Ulus gazetesinde yayımlanmıştır.

Kaynakça

Arı, Bülent (2009). Adana’da Geçmişten Bugüne Âşıklık Geleneği (Karacaoğlan-1966). Adana: Altın Koza Yay.

Aydemir, Orhan (1965). “Halk Ozanlarından Atatürk’e”. Türk Folklor Araştırmaları. C. 9. 17:  3897-3900.

Boratav, Pertev Naili (1982). Folklor ve Edebiyat 2. Ankara: Adam Yay.

Ulus Gazetesi (10/11/1943). 4. Sayfa Çarşamba 10 Sonteşrin.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA BİLGE SAVCI
Yayın Tarihi: 08.04.2019
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ÇELEBİ DOĞANÇAYd. 1933 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2KAYA/OZAN KAYA, Kaya Özbekd. 1942 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Aşım Cakıpbekovd. 12 Ağustos 1935 - ö. 4 Haziran 1994Doğum YeriGörüntüle
4Şefika Taşkınd. 1891 - ö. 1968Doğum YılıGörüntüle
5Selim Nüzhet Gerçekd. 1891 - ö. 12 Aralık 1945Doğum YılıGörüntüle
6SÜLEYMAN, Süleyman Arsud. 1891 - ö. 1948Doğum YılıGörüntüle
7Celal Sıtkı Gürlerd. 1905 - ö. 27 Ekim 1949Ölüm YılıGörüntüle
8İBAD, İBADÎ, İBAD HOCA, Abdullah Çelebid. 01.07.1866 - ö. 25.03.1949Ölüm YılıGörüntüle
9HASİBE RAMAZANOĞLUd. 1860 - ö. 1949Ölüm YılıGörüntüle
10BURHANÎ, Yıldırım Coşkund. 01.01.1960 - ö. ?MeslekGörüntüle
11MEHMET, Mehmet Hanifi Şirind. 1970 - ö. ?MeslekGörüntüle
12MEHMET KIZILGÖZd. 1944 - ö. ?MeslekGörüntüle
13HASAN HÜSEYİN/TELEME, Hasan Hüseyin Telemed. 1949 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ADİL, Adil Yamand. 1938 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15MECZUBÎ, Nuri Doğruyold. 08.02.1930 - ö. 20.04.2004Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ÂŞIK ÇELEBİ, Seyyid Pir Mehemmed b. Alid. 1520 - ö. 1572Madde AdıGörüntüle
17KUL HAMİT, Hamit Kocad. 1916 - ö. 27.01.1978Madde AdıGörüntüle
18FİGANÎ, İbrahim Okurd. 15.03.1948 - ö. ?Madde AdıGörüntüle