SÖZDOĞURAN, Hacı Mustafa Çolak

(d. 1891 / ö. 1949)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Hacı Mustafa Çolak olan ve Çolak Hacı olarak tanınan âşık, şiirlerinde Sözdoğuran mahlasını kullanmaktadır. Hacı Mustafa Çolak, 1891 yılında Adana’nın Kozan ilçesine bağlı Işıklı köyünde doğmuştur (Arı 2009: 210). Ulus Gazetesinde yapılan bir derlemede Kozan’ın Hamam köyünde yaşadığı belirtilmiştir (Ulus 1943:4). 1949'da vefat etmiştir.

Âşık Sözdoğuran, bâde içmemiş ve usta-çırak ilişkisi içerisinde yetişmemiştir. Saz çalma özelliğine sahip değildir. Şiirlerinde konu olarak sevgiliye serzeniş, tabiat sevgisi, hayvan sevgisi, sosyal bozuklar hakkında şikâyet gibi konuları işlemiştir. Şiirlerinin içeriğinde nasihat, at, ölüm, felekten şikâyet, aşk, vuslat temlerini kullanmıştır (Arı 2009: 2013). Sözdoğruran’ın şiirlerinde, Anadolu insanın beklentisiz sevgisini ve doğayı yaşayan bir varlık olarak görerek ona verdiği kıymetin izlerini görmek mümkündür. Eserlerini 8’li ve 11’li hece ölçüsü ile yazmıştır. Dörtlüklerinde; benzetmeler, halk söyleyişleri, deyimler ve atasözlerini sık sık kullanmıştır. Çolak Hacı Sözdoğuran’ın Atatürk’e yazdığı ağıt içerisinde en çok bilinen dörtlük şöyledir: Türk vermezdi çaren bulunsa eğer/Kıymetin cihanın varına değer/Dünyanın vefası yoğumuş meğer/Ay gamlandı güneş dön oldu bugün (Aydemir 1965: 3899; Boratav 1982: 194). Aynı ağıtın tüm dörtlükleri; "Karagün Oldu Bugün" adı ile Cahit Begenç tarafından derlenerek Ulus gazetesinde yayımlanmıştır.

Kaynakça

Arı, Bülent (2009). Adana’da Geçmişten Bugüne Âşıklık Geleneği (Karacaoğlan-1966). Adana: Altın Koza Yay.

Aydemir, Orhan (1965). “Halk Ozanlarından Atatürk’e”. Türk Folklor Araştırmaları. C. 9. 17:  3897-3900.

Boratav, Pertev Naili (1982). Folklor ve Edebiyat 2. Ankara: Adam Yay.

Ulus Gazetesi (10/11/1943). 4. Sayfa Çarşamba 10 Sonteşrin.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA BİLGE SAVCI
Yayın Tarihi: 08.04.2019
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ŞAMHAL BAYRAMOVd. 1914 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2ÇERKEZOĞLU, Fuat Özdemird. 07.02.1950 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3METİNÎ, Ali Metind. 1926/1930? - ö. 2006Doğum YeriGörüntüle
4HİLMİ BABA/KÜLHANÎ, Hilmi Külhanid. 1891 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5CAFER/CAFER BABA, Cafer Tand. 1891 - ö. 30.10.1978Doğum YılıGörüntüle
6ŞAKİR EYVAZOVd. 1891 - ö. 1970Doğum YılıGörüntüle
7Hıfzı Tevfik Gönensayd. 1892 - ö. 13 Kasım 1949Ölüm YılıGörüntüle
8Rıza Tevfik Bölükbaşıd. 1869 - ö. 30 Aralık 1949Ölüm YılıGörüntüle
9ŞEYH ALAUDDİNd. 1881 - ö. 1949Ölüm YılıGörüntüle
10BEŞKÖYLÜ, Adem Ekizd. 1980 - ö. -MeslekGörüntüle
11KÜÇÜK SATI, Satı Tunçd. 1941 - ö. ?MeslekGörüntüle
12NASUH, Nasuh Gülmezd. 1948 - ö. ?MeslekGörüntüle
13ÜMRAN TOKMAKd. 1957 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14EMRAH MAHZUNİd. 10.03.1964 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SUSANOĞLU, Paşa Susanoğlud. 1962 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16GÖKOĞLU, İsmail Gökoğlud. 1959 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17KURBAN SADIHOVd. 1905 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18YAKUP KARACAd. 01.01.1972 - ö. ?Madde AdıGörüntüle