SÛDÎ, Ahmed

(d. ?/? - ö. ?/?)
şârih
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

16.yüzyılda Bosna-Hersek’te Čajniče kasabasına bağlı Sudići köyünde doğdu. Adı Ahmed olup doğduğu köy dolayısı ile Sûdî sanıyla tanındı. Eğitimini Foça’da ve Saraybosna’da aldı. Daha sonra İstanbul, Erzurum, Diyarbakır, Şam, Bağdat, Kûfe ve Necef’te bulundu ve buralarda dikkate değer isimlerden eğitimine devam etti. İstanbul’a dönüp Gılmân-ı Hâssa’ya hoca tayin edildi. Uzun sürmeyen bu görevi ardından hayatını eser yazmaya adadı. Kâtib Çelebî, Nev‘îzâde Atâî ve Safvetbeg Bašagić’e göre 1000 (1591-92) yılında, Bursalı Mehmed Tâhir ve Šaćir Sikirić’e göre 1005’te (1596-97) vefat etti ve İstanbul’da Yûsuf Paşa Camii hazîresinde defnedildi. Sûdî çağı aydınları için geçerli diller olan Farsça, Arapça ve Türkçe’yi edebi dil düzeyinde bilip kullanıyordu. Osmanlı devletinin Bosna fethinden yüz yıl sonra bölgede bu konumda aydınların yetişmiş olması dikkat çekicidir.

Eserleri. 1. Şerh-i Dîvân-ı Hâfız. Fars edebiyatının bu büyük şairi daha önce de şerh edilmişti. Eser ilk defa üç cilt (Bulak 1250), daha sonra Sadreddin Konevî şerhinin kenarında iki cilt (İstanbul 1289) halinde neşredilmiştir. Ayrıca bilimsel neşri de yapılmıştır (Kaya 2008). 2. Şerh-i Gülistân. Sa‘dî-i Şîrâzî’nin eserine yaptığı şerhtir. Eser, İstanbul’da beş defa neşredilmiştir (1249, 1276, 1286, 1291,  1293) 3. Şerh-i Bostân. Yine Sûdî Sa‘dî-i Şîrâzî’nin eserine, şerh yazmıştır (I-II, İstanbul 1288). 4. Şerh-i Lugat-ı Şâhidî. İbrâhim Şâhidî’nin manzum Farsça lugatçesinin şerhi . 5. Şerh-i Kâfiye. İbnü’l-Hâcib’in nahve dair eserinin Türkçe tercüme ve şerhidir. 6. Şerh-i Şâfiye. Yine İbnü’l-Hâcib’in sarf ilmine dair eserinin Türkçe tercüme ve şerhidir. 

Kaynakça

Aruçi, Muhammed (2009). “Sûdî Bosnevî”. İslam Ansiklopedisi. C. 37. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 466.
Bašagić, Safvetbeg (1986). Bošnjaci i Hercegovci u Islamskoj Knjiήevnosti. Sarajevo.

Burrill, Kathleen. “Sūdī”. EI². V. IX. 762.

Hanciç, Mehmet (1930). el-Cevherü’l-esnâ fî terâcimi Ulemâi ve şu’arâi Bosna. Kahire.

Hoca, Nazif M. (1980). Sûdî, Hayatı, Eserleri ve İki Risâlesi’nin Metni. İstanbul.

Karahalilović, N. ve Drkić, M. (2014). Ahmed Sudi Bošnjak : komentator perzijskih klasika [Elektronski izvor] / Sarajevo : Filozofski Fakultet.

Kaya, İbrahim (2008). Sûdî Şerh-i Divan-ı Hafız: Kelimeler-Remizler-Kavramlar. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi.

Nametak, Fehim (1989). Pregled Knjiήevnog Stvaranja Bosansko-Hercegovačkih Muslimana na Turskom Jeziku. Sarajevo.

Özcan, Abdülkadir (1989). Nev’îzâde Atâî, Hadâiku’l-Hakaik fî Tekmileti’ş-Şakaik (önsöz ve indeks ile tıpkıbasım). İstanbul: Çağrı Yay.

Sikirić, Šaćir (1950). “Sûdî Kao Komentator Sâdijina Gulistana”. POF I: 51-67.

Šabanović, Hazim (1973). Knjiήevnost Muslimana BiH na Orijentalnim Jezicima. Sarajevo.

Tatçı, Mustafa (hzl.) (2003). Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri I-II-III. Ankara: Bizim Büro Yay.

Yaltkaya, Şerafettin ve Kilisli Rıfat Bilge (hzl.) (1971). Kâtip Çelebi, Keşf-el-Zunûn. İstanbul: MEB Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. ALENA ĆATOVİć
Yayın Tarihi: 14.12.2014
Güncelleme Tarihi: 04.12.2020

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1AHMED EFENDİ, Bosnalıd. ? - ö. 1883Doğum YeriGörüntüle
2SEM'Î, Mustafa Efendid. ? - ö. 1762-63Doğum YeriGörüntüle
3FÂZIL PAŞAd. 1795 - ö. 1882Doğum YeriGörüntüle
4AHMED EFENDİ, Bosnalıd. ? - ö. 1883Doğum YılıGörüntüle
5SEM'Î, Mustafa Efendid. ? - ö. 1762-63Doğum YılıGörüntüle
6FÂZIL PAŞAd. 1795 - ö. 1882Doğum YılıGörüntüle
7AHMED EFENDİ, Bosnalıd. ? - ö. 1883Ölüm YılıGörüntüle
8SEM'Î, Mustafa Efendid. ? - ö. 1762-63Ölüm YılıGörüntüle
9FÂZIL PAŞAd. 1795 - ö. 1882Ölüm YılıGörüntüle
10AHMED EFENDİ, Bosnalıd. ? - ö. 1883MeslekGörüntüle
11SEM'Î, Mustafa Efendid. ? - ö. 1762-63MeslekGörüntüle
12FÂZIL PAŞAd. 1795 - ö. 1882MeslekGörüntüle
13AHMED EFENDİ, Bosnalıd. ? - ö. 1883Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SEM'Î, Mustafa Efendid. ? - ö. 1762-63Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15FÂZIL PAŞAd. 1795 - ö. 1882Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16AHMED EFENDİ, Bosnalıd. ? - ö. 1883Madde AdıGörüntüle
17SEM'Î, Mustafa Efendid. ? - ö. 1762-63Madde AdıGörüntüle
18FÂZIL PAŞAd. 1795 - ö. 1882Madde AdıGörüntüle