TÂBÎ, Sûfîzâde

(d. ?/? - ö. 1548 veya 1562/955 veya 970)
divan şairi, kadı, hattat
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbulda doğdu. Asıl adı bilinmemektedir. Emir Seyyid Ahmed Buhârî dervişlerinden birinin oğludur. Bu sebeple Sûfîzâde ya da Derviş-zâde sanıyla tanındı. Öğrenimini tamamladıktan sonra kadılık yaptı. Yazısının güzelliği ile de dikkat çekmiş olup devrinin tanınan hattatlarındandır. Sülüs, nesih ve talikte icazet aldı. Şeyh Esbegullah Efendi’nin ikinci halifesi Abdüllatif Efendi ile beraber hacca gitti ve orada vefat etti. Abdüllatif Efendi'nin ilki 955/1548, ikincisi 970/1562 yılında olmak üzere iki defa hacca gitmiş olması, Tâbî’nin kesin ölüm tarihini tespit etmeyi zorlaştırmaktadır. Mezarı Hicaz’dadır. Kâmusü’l-A’lâm’da hac yolunda vefat ettiği bilgisi vardır.

Tâbî, laubali yaratılışlıdır. Eğlence meclislerinde çokça vakit geçirmiştir. Şiirlerinde Bâkî’yi takip etmiş, hezllerinde Sânî mahlaslı Can Memi’nin yolundan gitmiştir. Şairleri ve dönem aydınlarını garip sözlerle ve acayip şiirlerle hicvetmiş, onlar da Tâbî’ye aynı yolla cevap vermişlerdir. Hattı gibi şiirleri de güzel bulunup beğenilmiştir.

Kaynakça

Atik Gürbüz, İncinur (2011). Mecmû’a-i Letâ’if. Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

İpekten, Haluk vd. (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: Kültür ve Turizm Bak. Yay.

Karatay, Halit (2008). Hattat Divan Şairleri. Ankara: Akçağ Yay. 

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nail Tuhfe-i Na’ilî: Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Müstakimzâde Süleyman Sa’deddin (2000). Mecelletü’n-nisâb-Tıpkı Basım. Ankara: KB Yay.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2009). Ahdî ve Gülşen-i Şu’râ’sı (İnceleme – Metin). http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219145/h/agm.pdf [erişim tarihi: 12.05.2013].

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkîretü’ş-Şu’arâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html [erişim tarihi: 12.05.2013].

Şemseddin Sâmî (1308). Kâmûsü’l-A’lâm. İstanbul: Mihran Matbaası. 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İNCİNUR ATİK GÜRBÜZ
Yayın Tarihi: 20.07.2013

Eserlerinden Örnekler

Gazel

mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün

Dilâ nakd-i sirişk ü genc-i dil cânânuñ olsun hep

Ne kim var yok cihân mülkinde ol sultânuñ olsun hep

Dür-i sîr-âb-ı eşküm bahr-ı çeşmümden yiter çünkim

Sadefler içre gevherler dilâ ummânuñ olsun hep

Geçer cismde dâğum zer yirine çünki ey hˇâce

Gömilsün genc-i Kârûn yirlere vîrânuñ olsun hep

Derüñ dârü’ş-şifâsında dizilsün cümle âşıklar

Asâ-yı âh ile dil-hasteler derbânuñ olsun hep

Kemâl-i hüsn ü hulkuñ nazmın itsün cümle şâ’irler

Dil ehline Zahîr ol Husrevâ Selmânuñ olsun hep

Kesilsün başlar tîğüñle tenler hâksâr olsun

Kemân-ebrûñ içün halk-ı cihân kurbânuñ olsun hep

Şehâ Tâbî gibi uşşâka in’âm eyle düşnâmuñ

Senüñ halk-ı cihân şermende-i ihsânuñ olsun hep

(Atik Gürbüz, İncinur (2011). Mecmû’a-i Letâ’if. Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi. 170.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1RÂMİZ, Aziz-zâde Hüseyin Râmiz Efendid. 1735-36 - ö. 1787-88Doğum YeriGörüntüle
2ŞÂNÎ, Şâni Deded. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Güreli, Naild. 13 Şubat 1932 - ö. 26 Ekim 2016Doğum YeriGörüntüle
4RÂMİZ, Aziz-zâde Hüseyin Râmiz Efendid. 1735-36 - ö. 1787-88Doğum YılıGörüntüle
5ŞÂNÎ, Şâni Deded. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Güreli, Naild. 13 Şubat 1932 - ö. 26 Ekim 2016Doğum YılıGörüntüle
7RÂMİZ, Aziz-zâde Hüseyin Râmiz Efendid. 1735-36 - ö. 1787-88Ölüm YılıGörüntüle
8ŞÂNÎ, Şâni Deded. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Güreli, Naild. 13 Şubat 1932 - ö. 26 Ekim 2016Ölüm YılıGörüntüle
10RÂMİZ, Aziz-zâde Hüseyin Râmiz Efendid. 1735-36 - ö. 1787-88MeslekGörüntüle
11ŞÂNÎ, Şâni Deded. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12Güreli, Naild. 13 Şubat 1932 - ö. 26 Ekim 2016MeslekGörüntüle
13RÂMİZ, Aziz-zâde Hüseyin Râmiz Efendid. 1735-36 - ö. 1787-88Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ŞÂNÎ, Şâni Deded. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Güreli, Naild. 13 Şubat 1932 - ö. 26 Ekim 2016Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16RÂMİZ, Aziz-zâde Hüseyin Râmiz Efendid. 1735-36 - ö. 1787-88Madde AdıGörüntüle
17ŞÂNÎ, Şâni Deded. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Güreli, Naild. 13 Şubat 1932 - ö. 26 Ekim 2016Madde AdıGörüntüle