TABÎBOĞLU, Abdullah

(d. 1252/1836-37 - ö. 1324/1906-07)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Abdullah’tır. 1252/1836-37 yılında Kerkük Kalesi’nde Meydan Mahallesi’nde doğdu. Babası Hacı Mahmûd, dedesi ise Hacı Mustafa b. Molla Mehmed’dir. Dedeleri ve babası halk hekimliği yaptıkları için Tabîboğlu olarak tanındı ve şiirlerinde bu mahlası kullandı. Babasından öğrendiği hekimliği başarıyla yerine getirdi. Dîvân’ının başındaki molla ifadesinden hocalık da yaptığı anlaşılmaktadır. Madenleri altına çevirme sanatı ile de uğraştı. 1280/1863-64 yılında bir iftiraya maruz kalarak tutuklandı. Sorgu esnasında işkence gördü. Yirmi bir ay hapis yattıktan sonra hemşehrisi Halîl Ağa’nın girişimi ile Vali Takiyeddîn Paşa tarafından kurtarıldı. Dindar ve Kâdirî tarikatına eğilimli bir kişi olan Tabiboğlu’nun Mustafa ve Mahmut adlarında iki oğlu oldu. Mustafa henüz dört yaşındayken vefat etti. Tabîboğlu Abdullah ise 1324/1906-07 yılında vefat etti.

Eserleri şunlardır:

1. Dîvân: Eser müretteptir (Öbek vd. 2013: 35).

2. Tecvîd-i Güzîde: Kendi hattıyla kaleme aldığı eserde tecvit ilminin tarihî gelişimi ve bu ilmin amelî ve ilmî izahı örneklerle anlatılmaktadır. Eser, Ata Terzibaşı’nın özel kütüphanesindedir (Öbek vd. 2013: 35).

3. Anter Hikâyesi: Aynı adlı meşhur Arap halk hikâyesinin Vali Takıyeddîn Efendi’nin isteği üzerine otuz cüz hâlinde Türkçeye çevirisidir. Şair, esere Türkçe gazeller de eklemiştir. Eser çok beğenilmiş ve İkinci Dünya Savaşı’na kadar Irak Türkmenleri arasında ve özellikle de Kerkük’te kahvehanelerde yüksek sesle okunmuştur (Öbek vd. 2013: 35).

Kıssahan da olan Tabîboğlu, sanatkâr yönü yüksek olmayan bir şairdir. Konuları kısa ve sade olarak ele almıştır. Şiirlerinde yerli sözcükleri çokça kullanmıştır.

Kaynakça

Öbek, Ali İhsan, Ayşe Taşralı (hzl.). (2013). Av. Atâ Terzibaşı Kerkük Şairleri. 2. Kitap. İstanbul: Ötüken Yay.

Saatçi, Suphi (1997). “Tabiboğlu”. Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi. C. 6. Ankara: KB Yay. 377-379.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 27.11.2014
Güncelleme Tarihi: 29.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Ger yazarsam derd-i aşkın şerhini ey âlicenâb

Kim yanar âh-ı derûnumdan kalem kâğıd kitâb

Leblerin vasfın okurken şem'e karşu bir gece

Şevkten pervâneler raks etti şem' buldu tâb

Ben senin bezm-i firâkında ciğer kanın içip

Sen safâ bezminde benden bîhaber mest-i şarâb

Ey ferah yâdıyla teskîn eyleyen âşıkları

Kerbelâ deştinde gûyâ su verip buldun sevâb

Ey Tabîboğlu sana meyletmez ol mehrû neden

Salsa pertev toprağa noksân olur mu âfitâb

(Öbek, Ali İhsan ve Ayşe Taşralı (hzl.). (2013). Av. Atâ Terzibaşı Kerkük Şairleri. 2. Kitap. İstanbul: Ötüken Yay. 37-38.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SÂKIB, Hızır Efendid. ? - ö. 1817-18Doğum YeriGörüntüle
2(DAKUKLU) REŞİT ALİd. 1918 - ö. 19.07.1975Doğum YeriGörüntüle
3KÂMÎ, Hüseyin Efendid. 1741-1742\'den önce - ö. 1819Doğum YeriGörüntüle
4SÂKIB, Hızır Efendid. ? - ö. 1817-18Doğum YılıGörüntüle
5(DAKUKLU) REŞİT ALİd. 1918 - ö. 19.07.1975Doğum YılıGörüntüle
6KÂMÎ, Hüseyin Efendid. 1741-1742\'den önce - ö. 1819Doğum YılıGörüntüle
7SÂKIB, Hızır Efendid. ? - ö. 1817-18Ölüm YılıGörüntüle
8(DAKUKLU) REŞİT ALİd. 1918 - ö. 19.07.1975Ölüm YılıGörüntüle
9KÂMÎ, Hüseyin Efendid. 1741-1742\'den önce - ö. 1819Ölüm YılıGörüntüle
10SÂKIB, Hızır Efendid. ? - ö. 1817-18MeslekGörüntüle
11(DAKUKLU) REŞİT ALİd. 1918 - ö. 19.07.1975MeslekGörüntüle
12KÂMÎ, Hüseyin Efendid. 1741-1742\'den önce - ö. 1819MeslekGörüntüle
13SÂKIB, Hızır Efendid. ? - ö. 1817-18Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14(DAKUKLU) REŞİT ALİd. 1918 - ö. 19.07.1975Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15KÂMÎ, Hüseyin Efendid. 1741-1742\'den önce - ö. 1819Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SÂKIB, Hızır Efendid. ? - ö. 1817-18Madde AdıGörüntüle
17(DAKUKLU) REŞİT ALİd. 1918 - ö. 19.07.1975Madde AdıGörüntüle
18KÂMÎ, Hüseyin Efendid. 1741-1742\'den önce - ö. 1819Madde AdıGörüntüle