TABÎBOĞLU, Abdullah

(d. 1836-37/1252 - ö. 1906-07/1324)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Abdullah’tır. 1252/1836-37 yılında Kerkük Kalesi’nde Meydan Mahallesi’nde doğdu. Babası Hacı Mahmûd, dedesi ise Hacı Mustafa b. Molla Mehmed’dir. Dedeleri ve babası halk hekimliği yaptıkları için Tabîboğlu olarak tanındı ve şiirlerinde bu mahlası kullandı. Babasından öğrendiği hekimliği başarıyla yerine getirdi. Dîvân’ının başındaki molla ifadesinden hocalık da yaptığı anlaşılmaktadır. Madenleri altına çevirme sanatı ile de uğraştı. 1280/1863-64 yılında bir iftiraya maruz kalarak tutuklandı. Sorgu esnasında işkence gördü. Yirmi bir ay hapis yattıktan sonra hemşehrisi Halîl Ağa’nın girişimi ile Vali Takiyeddîn Paşa tarafından kurtarıldı. Dindar ve Kâdirî tarikatına eğilimli bir kişi olan Tabiboğlu’nun Mustafa ve Mahmut adlarında iki oğlu oldu. Mustafa henüz dört yaşındayken vefat etti. Tabîboğlu Abdullah ise 1324/1906-07 yılında vefat etti.

Eserleri şunlardır:

1. Dîvân: Eser müretteptir (Öbek vd. 2013: 35).

2. Tecvîd-i Güzîde: Kendi hattıyla kaleme aldığı eserde tecvit ilminin tarihî gelişimi ve bu ilmin amelî ve ilmî izahı örneklerle anlatılmaktadır. Eser, Ata Terzibaşı’nın özel kütüphanesindedir (Öbek vd. 2013: 35).

3. Anter Hikâyesi: Aynı adlı meşhur Arap halk hikâyesinin Vali Takıyeddîn Efendi’nin isteği üzerine otuz cüz hâlinde Türkçeye çevirisidir. Şair, esere Türkçe gazeller de eklemiştir. Eser çok beğenilmiş ve İkinci Dünya Savaşı’na kadar Irak Türkmenleri arasında ve özellikle de Kerkük’te kahvehanelerde yüksek sesle okunmuştur (Öbek vd. 2013: 35).

Kıssahan da olan Tabîboğlu, sanatkâr yönü yüksek olmayan bir şairdir. Konuları kısa ve sade olarak ele almıştır. Şiirlerinde yerli sözcükleri çokça kullanmıştır.

Kaynakça

Öbek, Ali İhsan, Ayşe Taşralı (hzl.). (2013). Av. Atâ Terzibaşı Kerkük Şairleri. 2. Kitap. İstanbul: Ötüken Yay.

Saatçi, Suphi (1997). “Tabiboğlu”. Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi. C. 6. Ankara: KB Yay. 377-379.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 27.11.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Ger yazarsam derd-i aşkın şerhini ey âlicenâb

Kim yanar âh-ı derûnumdan kalem kâğıd kitâb

Leblerin vasfın okurken şem'e karşu bir gece

Şevkten pervâneler raks etti şem' buldu tâb

Ben senin bezm-i firâkında ciğer kanın içip

Sen safâ bezminde benden bîhaber mest-i şarâb

Ey ferah yâdıyla teskîn eyleyen âşıkları

Kerbelâ deştinde gûyâ su verip buldun sevâb

Ey Tabîboğlu sana meyletmez ol mehrû neden

Salsa pertev toprağa noksân olur mu âfitâb

Öbek, Ali İhsan, Ayşe Taşralı (hzl.). (2013). Av. Atâ Terzibaşı Kerkük Şairleri. 2. Kitap. İstanbul: Ötüken Yay. 37-38.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ABBAS KEMÂL EFENDİ, Kerküklüd. ? - ö. 1892Doğum YeriGörüntüle
2ÂLÎ, Kerküklü Şeyh Mehmed Alî Nûr, Mûr Alîd. 1805 - ö. 1882Doğum YeriGörüntüle
3HÂKÎ, Muhammed Hüseyin, On İki İlim Mollad. ? - ö. 1858-59Doğum YeriGörüntüle
4ABBAS KEMÂL EFENDİ, Kerküklüd. ? - ö. 1892Doğum YılıGörüntüle
5ÂLÎ, Kerküklü Şeyh Mehmed Alî Nûr, Mûr Alîd. 1805 - ö. 1882Doğum YılıGörüntüle
6HÂKÎ, Muhammed Hüseyin, On İki İlim Mollad. ? - ö. 1858-59Doğum YılıGörüntüle
7ABBAS KEMÂL EFENDİ, Kerküklüd. ? - ö. 1892Ölüm YılıGörüntüle
8ÂLÎ, Kerküklü Şeyh Mehmed Alî Nûr, Mûr Alîd. 1805 - ö. 1882Ölüm YılıGörüntüle
9HÂKÎ, Muhammed Hüseyin, On İki İlim Mollad. ? - ö. 1858-59Ölüm YılıGörüntüle
10ABBAS KEMÂL EFENDİ, Kerküklüd. ? - ö. 1892MeslekGörüntüle
11ÂLÎ, Kerküklü Şeyh Mehmed Alî Nûr, Mûr Alîd. 1805 - ö. 1882MeslekGörüntüle
12HÂKÎ, Muhammed Hüseyin, On İki İlim Mollad. ? - ö. 1858-59MeslekGörüntüle
13ABBAS KEMÂL EFENDİ, Kerküklüd. ? - ö. 1892Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÂLÎ, Kerküklü Şeyh Mehmed Alî Nûr, Mûr Alîd. 1805 - ö. 1882Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HÂKÎ, Muhammed Hüseyin, On İki İlim Mollad. ? - ö. 1858-59Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ABBAS KEMÂL EFENDİ, Kerküklüd. ? - ö. 1892Madde AdıGörüntüle
17ÂLÎ, Kerküklü Şeyh Mehmed Alî Nûr, Mûr Alîd. 1805 - ö. 1882Madde AdıGörüntüle
18HÂKÎ, Muhammed Hüseyin, On İki İlim Mollad. ? - ö. 1858-59Madde AdıGörüntüle