Tan, Nail

Tokmakî
(d. 10 Aralık 1941 / ö. ?)
Halkbilimci, şair ve yazar
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Kastamonu'nun Araç ilçesine bağlı Kavacık köyünde doğdu. Babası polis Remzi Tan, annesi ise ev hanımı Rafiye Hanım’dır. 1959’da Göl İlköğretim Okulunu üçüncü olarak bitirdi. 1960'da Kastamonu Abdurahmanpaşa Lisesini dışarıdan tamamladı. Bursa Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümü (1962), Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü (1973) ve Millî Güvenlik Akademisi'nde (1983) eğitimini sürdürdü. 1990'da Anadolu Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Lisans tamamlama programını bitirdi.

Nail Tan, Kastamonu Kavak Köyü İlkokulu Müdürlüğü (1959-1960), Van Alparslan İlköğretim Okulu Türkçe Öğretmen ve Müdür Yardımcılığı (1962-1965), Kastamonu Kız İlköğretim Okulu Edebiyat Öğretmen ve Müdür Yardımcılığı (1965-1968), Mardin Kız İlköğretim Okulu Türkçe Öğretmenliği (1970) görevlerinde bulundu. 1970'de MEB Millî Folklor Enstitüsü Müdür Yardımcılığına atandı 1973-1978 ve 1979-1984 yılları arasında KB Millî Folklor Araştırma Dairesi Başkanlığı görevini yürüttü. Uluslararası Folklor Kongrelerinin toplanması, yurt çapında derlemelerin başlatılması, kursların açılması, arşiv ve kütüphanenin kurulup geliştirilmesi, araştırma yıllığı çıkarılması, yayınların arttırılması, üniversitelere halk bilimi derslerinin konulması, folklor açık hava müzesinin kurulması girişimi Nail Tan’ın başkanlığı döneminde gerçekleştirilen önemli faaliyetlerdir. Ayrıca Nail Tan’ın, her konuda folklor bibliyografyalarının hazırlanıp yayımlanması, folklor uzmanlık kitaplığının oluşturulması, Türk Folkloru adlı süreli yayının başlatılması, yurt dışındaki folklor kuruluşlarıyla ilişki kurulması, buna bağlı olarak Makedonya’daki Türklerin halk kültürü derleme gezilerini gerçekleştirmesi, gölge oyunu, aşçılık, el sanatları vb. gibi dallarda festivaller, büyük sergiler düzenlenmesi vb. gibi pek çok başarının kazanılmasında da emeği büyüktür (İvgin 2016: 20-21).

1984-1988 yılları arasında Kültür Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğünde Genel Müdür Yardımcılığı yaptı. Emekliye ayrıldıktan sonra 1998-2006 yılları arasında Türk Dil Kurumu’nun “Türk Dünyası Destanlarının Tespiti, Türkiye Türkçesine Aktarılması ve Yayımlanması Projesi”nde uzman olarak çalıştı. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim, Mesleki Eğitim, Mesleki Yaygın Eğitim Fakültelerinde altı yıl halkbilimi dersi verdi (Tan 2011: 9).

Nail Tan, Azerbaycan’ın Bakü şehrindeki VEKTOR Uluslararası Bilim Merkezince 2003 yılında “Fahrî Doktor”, 2006 yılında “Fahrî Profesör” unvanı verildi. Azerbaycan Bakü Asya Üniversitesince 2003 yılında “Fahrî Doktor” unvanını aldı. Aynı zamanda Türk kültürüne verdiği hizmetlere bağlı olarak 1981 İhsan Hınçer Türk Folkloruna Hizmet Ödülü, 1997 Motif Halk Bilimi Hizmet Ödülü, 1999 UNIMA Geleneksel Türk Tiyatrosu Hizmet Ödülü ve 2007 Hüseyin Gazi Kültür ve Sanat Vakfı Türk Dünyası Kültürüne ve Halk Bilimine Hizmet Ödülü'ne layık görüldü.

Nail Tan, 1965'te ilkokul öğretmeni Mefharet Tan ile evlenmiştir ve bir çocuk sahibidir. Oğlu Prof. Dr. Mustafa Özgür Tan, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Bölümünde çalışmaktadır.

Yazı hayatına ve edebiyata şiirle başlayan Nail Tan’ın yazdığı şiirler, pek çok dergide yayımlanmıştır. İlk şiiri Yaşamda Karanlıklar adını taşır. Özür -I, Özür- II adlı şiirleri pek çok gazete ve dergide yayımlanmıştır. 1990’da Acaba Biraz Maviniz Biraz Yeşiliniz Var mı?, 2002’de, 118 sayfadan oluşan Gelince Gözlerine Bahar/Kollarıma Giriyor Çiçeklerin ve 2004’te Divarların Arasındaki Gökyüzü adlı şiir kitapları yayımlanır. Onun şiire başlamasında kendi ifadesiyle,1970’li yılların ortalarında farkına vardığı dünyayı bekleyen çevre yıkımı ve felâketler etkili olmuştur. (Şentürk 2011: 105) Nail Tan, kültürel anlamda olduğu kadar sosyal hayata karşı da duyarlı olup insanlığı şiirleriyle uyarmayı tercih etmiştir. Acaba Biraz Maviniz Biraz Yeşiliniz Var mı? okuyucuya ağaç, orman, su sevgisini öğretebilme, orman yangınlarına son verebilme vb. gibi kaygılarla yazılmış olup, söz konusu şiirlerle Nail Tan, bütün vatanseverleri göreve çağırmaktadır. (Yağcıoğlu 2011: 97) Nail Tan ayrıca şair Nurettin Özdemir'in şiirine nazire olarak yazdığı "Vatan", 2040 yılındaki Türkiye halkına seslendiği "Al Sana Avrupa Birliği" ve "Karı Koca Destanı" vb. gibi farklı konulardaki mesaj içerikli şiirleriyle de dikkati çekmektedir. Bazı şiirlerinde Tokmakî mahlasını kullanan Nail Tan’ın şiir dili akıcı, yalın ve anlaşılırdır.

Nail Tan, edebiyatın oyun dalında da eserler vermiştir. Ankara Radyosunda seslendirilmiş ve yayımlanmış radyo oyunları şunlardır: Çocuk Bahçesi, Arkası Yarın, 5 Bölümden oluşan Üç Pınar Köyünün Sırları” (1988), bir çocuk oyunu olan Bir Bulut Yakalayalım (1989), Arkası Yarın, 5 Bölümden oluşan Vasiyet (1991), Böyle Daha Güzel (1999), Sabahattin Engin ile birlikte yazdığı Sepetçioğlu Osman Efe (2001) adlı oyunlardır. Böyle Daha Güzel ve Sepetçioğlu Osman Efe adlı iki oyun, Kastamonu Nöbetçi Tiyatro tarafından sahneye konulmuştur.

Nail Tan ayrıca, roman türüne de imzasını atmıştır. Nasreddin Hoca Senfonisi adlı eser, Nasreddin Hoca’nın hayatının romanlaştırılmasıdır. Eserin başarısı, yazarın Nasreddin Hoca’yı fıkralarından sıyırarak, onu tarihî bir şahsiyet olarak sunmuş olmasıdır. Eser sanatsal yapısının üç ana özelliği ile dikkati çekmektedir:

  1. Türk’ün evrensel mizah anlayışını, felsefesini yazılı edebiyata dönüştürme durumuyla estetik bir anlatıma sahip olması
  2. Fıkra metinlerinin sanatsal özerkliğinin, roman konfederasyonu şeklinde birleştirilmesi durumu
  3. Çağdaş romanlarda uygulanan polifonizm (çok yönlü anlatım) yönteminden yaralanılması (Ceferli 2011: 119-120)

Nail Tan, uluslararası pek çok kongre ve sempozyumda bildiriler sunmuş; çeşitli konularda derleme, makale ve güncel yazılar yayımlamıştır. Nail Tan, halk müziği, halk oyunları, halk hikâyeleri, Bayburt, Kırşehir, Isparta vb. gibi yörelerimizin halk türküleri, fıkralar, geleneksel Türk Tiyatrosu, gelenek ve görenekler gibi (İvgin 2011: 13-30) alanlarda çalışmaları bulunmaktadır.

Kaynakça

Ceferli, Meherrem (2011). “Türk Halk Mizahının Roman Boyutu”. Nail Tan’a Armağan. (Baskıya hzl. Tuncer Gülensoy-Hayrettin İvgin). Ankara: Kültür Ajans Yayınları. 119-122.

İvgin, Hayrettin (2011). “Nail Tan’ın Kültür/Kültür ve Turizm Bakanlıklarında Folklorla İlgili Hizmetleri”. Nail Tan’a Armağan. (Baskıya hzl. Tuncer Gülensoy- Hayrettin İvgin). Ankara: Kültür Ajans Yayınları. 51-62.

İvgin, Hayrettin (2016). “Nail Tan’la Türk Folkloruna Hizmetleri Hakkında Röportaj”. Yel Kayadan Ne Aparır?/Türk Halk Kültürü Araştırmaları. Ankara: Kültür Ajans Yayınları. 16-51.

Şentürk, Ahmet Tufan (2011). Nail Tan’ın Yeni Şiir Kitabı Üstüne”. Nail Tan’a Armağan. (Baskıya hzl.Tuncer Gülensoy-Hayrettin İvgin). Ankara: Kültür Ajans Yayınları. 103-106.

Tan, Nail (2011), “Hayat Hikâyesi”, Nail Tan’a Armağan. (Baskıya hzl. Tuncer Gülensoy-Hayrettin İvgin), Ankara: Kültür Ajans Yayınları. 9-12.

Yağcıoğlu, Halim (2011). “Yırmanın Görevi-Nail Tan”. Nail Tan’a Armağan. (Baskıya hzl. Tuncer Gülensoy-Hayrettin İvgin). Ankara: Kültür Ajans Yayınları. 97-98.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. EBRU ŞENOCAK
Yayın Tarihi: 01.03.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Evliya Çelebi Seyahatnâmesi Folklorik Dizin DenemesiNüve Matbaası / Ankara1974Araştırma
Borlu Kemâli BabaNüve Matbaası / Ankara1975Araştırma
Türk Çocuklarına YanıltmacalarEmel Matbaası / Ankara1975Araştırma
H. Cahit Öztelli KaynakçasıFolklor Araştırmaları Kurumu (FAK) Yayınları: 6 / Ankara1979Araştırma
Atatürk ve Türk FolkloruFolklor Araştırmaları Kurumu (FAK) Yayınları: 7 / Ankara1981Araştırma
Ayhan İnal’ın ŞairliğiUlucan Matbaası / Ankara1981İnceleme
Çocuklarımıza Folklor Hazinemizden SeçmelerKültür Bakanlığı Yayınları: 493 / Ankara1981Araştırma
Âşık Tahirî BibliyografyasıMİFAD Yayınları: 46 / Ankara1983Bibliyografya
Folklor (Halk Bilimi) Genel BilgilerDilek Matbaası / İstanbul1985Araştırma
Folklorumuzda Ölçülü SözlerTeknik Basımevi Sanayi / Ankara1985Araştırma
Türk Halk Ezgileri? / Ankara1988, 1989, 1990Araştırma
21. Yüzyılın Eşiğinde Örf ve Âdetlerimiz (Türk Töresi)Anadolu Matbaası / İstanbul1991Araştırma
Türk Halk Oyunları Katoloğu, C. IHAGEM Yayınları: 161 / Ankara1991Araştırma
Türk Halk Oyunları Katoloğu. C. IIHAGEM Yayınları: 259 / Ankara1997Araştırma
Türk Halk Oyunları Katoloğu, C. IIIHAGEM Yayınları: 277 / Ankara1999Araştırma
Folklorik Türk KıyafetleriTÜPRAŞ Yayını / Ankara1992Araştırma
Kayseri AlbümüKayseri Kültür Turizm ve Sanat Vakfı Yayını: 4 / Ankara1995Araştırma
Bayburt Musiki Folkloru:Cem Veb Ofset / Ankara1991Araştırma
Ankara Halk Müziği: (Salih Turhan’la),Adım Ajans Matbaası / Ankara1998Araştırma
Çankırı Halk Müziği:Çankırı Valiliği Yayını / Ankara1999Araştırma
Dîvân ve Halk Edebiyatımızda Lâedrî ve Ölçülü SözlerFAK Yayınları: 24 / Ankara1999Araştırma
Folklorumuzda Politik FıkralarMatsa Matbaası / Ankara1999Araştırma
Böyle Daha Güzel-En Akıllı KimFAK Yayınları: 27 / Ankara1999Radyo Oyunu
Atatürk ve Türk Halk Kültürü (Folkloru):Ekip Grafik, “FAK Yayınları: 28” / Ankara2000Araştırma
Kırşehir Halk MüziğiCem Veb Ofset / ANkara2000Araştırma
Kırıkkale Halk MüziğiCem Veb Ofset / Ankara2000Araştırma
Uşak TürküleriUşak Valiliği Kültür Yayınları / Ankara2001Araştırma
Sepetçioğlu Osman EfeYücel Ofset / Ankara2001Radyo Oyunu
Kastamonulu İki Yazar Oğuz Atay-M. Ata AnbarcıoğluKASÇETVAK Yayınları: 2 / Ankara2001Araştırma
50. Sanat Yılı’nda Ayhan İnalYücel Ofset / Ankara2001Araştırma
Van Halk Müziğine GirişVan Valiliği Yayını / Ankara2001Araştırma
Kuruluşunun 70. Yıl Dönümünde Türk Dil KurumuTDK Yayınları: 787 / Ankara2002Araştırma
Artvin Halk Müziğine GirişArtvin Valiliği Yayını / Ankara2001Araştırma
Gelince Gözlerine Bahar/Kollarıma Giriyor Çiçeklerin-Şiirlerİnkansa Ofset / Ankara2002Şiir
Orhan Şaik Gökyay Iİnkansa Ofset / Ankara2002Araştırma
Sabretya PlâketyaBRC Basımevi / Ankara2002Radyo Oyunu
Kastamonulu İki Ünlü Şair ve Yazar O. Şaik Gökyay-M. Behçet NecatigilKASÇETVAK Yayınları: 3 / Ankara2002Araştırma
Isparta Türküleri:İdeal Matbaası / Ankara2002Araştırma
Cumhuriyet Dönemi Kültür Çalışmalarının Dünü Bugünü Yarını? / Ankara2003Araştırma
Kastamonulu İki Şair Araştırmacı Hikâyeci ve Oyun Yazarı: Hakkı Kâmil Beşe-Halil Erdoğan CengizKASÇETVAK Yayınları: 4 / Ankara2003Araştırma
Kastamonulu Ünlü Sahne SanatçılarıKASÇETVAK Yayınları: 5 / Ankara2004Araştırma
Divarların Arasındaki Gökyüzü (Şiirler)VECTOR Yayınları / Bakü2004Şiir
Gurur Kaynağımız Kastamonulular, C.I? / Ankara2004Araştırma
Gurur Kaynağımız Kastamonulular, C.II? / Ankara2004Araştırma
Gurur Kaynağımız Kastamonulular, C. III? / Ankara2004Araştırma
Gurur Kaynağımız Kastamonulular, C. IV? / Ankara2005Araştırma
Gurur Kaynağımız Kastamonulular, C. V? / Ankara2005Araştırma
Gurur Kaynağımız Kastamonulular, C. VI? / Ankara2006Araştırma
Gurur Kaynağımız Kastamonulular, C.VII? / Ankara2009Araştırma
Gurur Kaynağımız Kastamonulular, C. VIII? / Ankara2010Araştırma
Atatürk ve Güzel Sanatlar Sempozyumu BildirileriCumhuriyet Kültür ve Tanıtma Vakfı Yayınları / Ankara2005Araştırma
Türk Şekerciliğinin Öncüsü Araçlı Hacı Bekir Ailesi? / Ankara2005Araştırma
Atatürk ve Türk Dil KurumuTDK Yayınları: 863 / Ankara2006Araştırma
Atatürk Dönemi Kültür Kurumlarından ÖrneklerAKM Yayınları / Ankara2006Araştırma
Orhan Şaik Gökyay, C. IV,? / Ankara2006Araştırma
Orhan Şaik Gökyay, C. V? / Ankara2007Araştırma
Orhan Şaik Gökyay, C. VI? / Ankara2008Araştırma
Orhan Şaik Gökyay, C. VII? / Ankara2010Araştırma
Nasreddin Hoca Senfonisi (Roman)Ürün Yayınları / Ankara2006Roman
Türk Halk Bilgisi Derneği? / Ankara2006Araştırma
Altunhisarlı Âşık Kemâli Baba? / Ankara2006Araştırma
Derlemeler Makaleler, C. I,Genel Halk bilim-Halk Edebiyatı-Genel Konular? / Ankara2007Derleme
Derlemeler Makaleler, C. II, Anonim Edebiyat? / Ankara2007Derleme
Derlemeler Makaleler, C. III, Âşık Edebiyatı-Tekke Edebiyatı? / Ankara2007Derleme
Derlemeler Makaleler, C. IV, Halk Gülmecesi-Tiyatrosu? / Ankara2007Derleme
Derlemeler Makaleler, C. V,Halk Müziği ve Oyunları, Halk Eğlenceleri-Sporları? / Ankara2007Derleme
Derlemeler Makaleler, C. VI, Gelenek Görenekler-Belirli Günler-Mutfak-El Sanatları? / Ankara2007Derleme
Derlemeler Makaleler, C. VII, Atatürkçülük-Dil-Edebiyat-Tarih-Güzel Sanatlar? / Ankara2007Derleme
Derlemeler Makaleler, C.VIII, Kastamonu Araştırmaları? / Ankara2007Derleme
Prof. Dr. Taciser Onuk’a Armağan? / Ankara2007Makale
Konya Halk MüziğiÖtüken / Ankara2007Araştırma
Kastamonu Evleriyle İlgili Bazı Gelenek, Görenek ve Halk İnanmaları? / Ankara2008Derleme
Türk Halk Edebiyatında Karakuş Kadı FıkralarıKültür Ajans Yayınları: 36 / Ankara2008Araştırma
Âşık Şeref Taşlıova’dan Derlenen Halk HikâyeleriTDK Yayınları: 931 / Ankara2008Araştırma
Araçlı Şair, Hikâyeci ve Araştırmacı Fazıl Bayraktar? / Ankara2008Araştırma
Kastamonu Araçlı Oyun Yazarı Eleştirmen Sabahattin Engin? / Ankara2009Araştırma
Yeşil Deniz Araç’ta Hayatın Yedi Rengi? / Ankara2009Araştırma
Ulukışlalı Âşık Kemâli BabaUlukışla Belediyesi Yayını / Ankara2011Araştırma
Orhan Şaik Gökyay, C. VIIIKültür Ajans Yayınları: 161 / Ankara2012Araştırma
Türk Halk Edebiyatı Dediğin Bir Sarp KaleKültür Ajans Yayınları: 175 / Ankara2012Makale
Gurur Kaynağımız Kastamonulular, C. IX? / Ankara2013Araştırma
Öz Köz Söz/Türk Halk Kültürü Araştırmaları? / Ankara2014Makale
Gurur Kaynağımız Kastamonulular, C. X,Kültür Ajans Yayınları / Ankara2015Araştırma

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1İHSAN AKPINARd. 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2MİRZE BAYRAMOVd. 1888 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3KARALI, İbrahim Karalıd. 1926 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Akdemir, Aysend. 1941 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Hüseyin Rasim Gülerd. 1941 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6PEHLİVAN, Pehlivan Dinkcid. 1941 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Muazzez Uslu Avcıd. 1960 - ö. ?MeslekGörüntüle
8Mehmed Müfettişd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
9Nesim Adayd. 08 Eylül 1968 - ö. ?MeslekGörüntüle
10Aydıngün, Haldund. 19 Ağustos 1958 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Umut Yaşar Abatd. 1972 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Emel Kayad. 03 Ağustos 1978 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13NÂ’İL, Abürrahîm Nâ’il Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14Tan, M. Turhan (M. Samih Fethi)d. 1885 - ö. 25 Aralık 1939Madde AdıGörüntüle
15NÂİLd. 1824 - ö. 1885Madde AdıGörüntüle