Attila Tokatlı

(d. 1934 / ö. 21 Şubat 1988)
Çevirmen, Yazar, Sinema Yönetmeni
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Denizli’de doğdu. Atilla Tokatlı, sinema yönetmeni Erdoğan Tokatlı'nın kardeşidir. Galatasaray Lisesini bitirdi. Bir müddet İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümünde öğrenim gördü. 1956'da Paris’e gitti ve Sorbonne Üniversitesinde felsefe öğrenimi gördü. IDHEC Sinema Okulundan mezun oldu. 1960'ta Türkiye’ye geri döndü. 1961’de çektiği “Denize İnen Sokak” adlı filmi ile yurtiçi ve yurdışında çok sayıda ödüle layık görüldü. Atıf Yılmaz ve Kemal Tahir ile birlikte senaryo yazarlığı yaptı. 1972'de çektiği “İstanbul Mezarları” belgeseli Kültür Bakanlığı desteği ile çeşitli ülkelerde gösterildi. Elsa Triolet’den çevirdiği Beyaz At (1970) ile 1971 TDK Çeviri Ödülü'nü kazandı. 21 Şubat 1988 tarihinde İstanbul’da hayata veda etti.

Atilla Tokatlı'nın çevirileri şöyle sıralanabilir: Başkalarının Kellesi (M. Aymé’den, 1962), Afrika’da Millî Kurtuluş ve Sosyalizm Hareketleri (B. Davidson’dan, 1965), 1917 Rus Devrimi (F.-X. Coquin’den, 1966), Asya Tipi Üretim Tarzı ve Marksist Şemalara Göre Toplumların Evrimleri (M. Godelier’den, 1966), Hapishane Mektupları (A. Gramsci’den, 1966), Sosyalizm Açısından Cinsiyet ve Kadın (B. Muldworf’tan, 1966), Az Gelişmiş Ülkelerde Sosyalizm ve Köylüler (M. Harbi – R. Rodriguez’den, 1966), Türkiye Üzerine (Marx’tan, Selahattin Hilav ile, 1966), Düşman Topraklarımızda (1966), Savaş ve Barış (1982) (Aleksi Tolstoy’dan), Seçme Yazılar (1966), Felsefe Defterleri (1976) Halkın Dostları”nın Aslı Nedir ve Sosyal Demokratlara Karşı Nasıl Mücadele Etmektedirler (1979) (V.İ. Lenin’den), Paris Düşerken (Ehrenburg’dan, 1967), Ve Çeliğe Su Verildi (Ostrovski’den, 1968), Paris Komünü (G. Bourgin – A. Adamov’dan, G. Üstün ile, 1968), Bir Kızıl Barbar (R.M. Hostie’den, 1969), Benden Selam Söyle Anadolu’ya (D. Sotiriyu’dan, 1970), Çimento (F.V. Gladkov’dan, 1970), Foma (Gorki’den, 1970), Beyaz At (Elsa Triolet’den, 1970), Yalnız Adam – Kanun (Roger Vailland’dan, 1971), Çingenem (Z. Stancu’dan, 1971), Milyarder (M.S. Pierre’den, 1971), Koca Tanrının Yumruğu (J. Thompson’dan, 1972), Ve Çıplak Gelen Kadın (P. Ashe’ten, 1973), Suç Bankası (A. Randal-M. Diennet’den, 1973), Ekonomik Doktrinler Tarihi (H. Denis’ten, 1973), Bir Yoldur Uzar Gider (B.B. Benerci’den, 1973), Anicet (1974) – Kibar Semtler (R. Hakmen ile, 1986) (L. Aragon’dan), Pekin-Moskova Çatışması (J. Baby’den, 1974), Merihliler Geliyor (1974) – Mars’tan Gelen Ölüm (1983) (P. Randa’den), Polis Hikâyeleri (R. Bornichde’den, 1974), Uluslarararası İlişkiler Tarihi (V. Potyemkin vd.den, 1977), Para (P. Rey’den, 1978), Modern Mimarlığın Tarihi (L. Benevole’den, 1981), Trajedi (V. Mayakovski’den, 1982), Uzay Şeytanları (1983) – Evrenin Ucu (1984) (R. Laws’tan), Mikelanj: Seçme Mektuplar (1983), Latin Amerika’nın Kesik Damarları: Karşı Tarih (E. Galeano’dan, R. Hakmen ile, 1983), Çığlık (S. Chou’dan, 1983), Yaşamım ve Psikanaliz (S. Freud’dan, 1984), Ölü Ordunun Generali (I. Kadare’den N. Sander ile, 1986), Hazreti Muhammed (M. Rodinson’dan).

Atilla Tokatlı, edebiyat ve felsefe alanında yaptığı çevirilerin yanı sıra inceleme, ansiklopedi ve sözlük çalışmaları ile adını duyurmuştur. Devrimcinin Ölümü (1987) adlı romanında birbirinden çok farklı iki karakterin, Gelincik ile Ali’nin ilginç hikâyesini anlatmıştır. Ülkemizin çalkantılı dönemlerinde geçen bu romanda her bir karakterde o dönemin farklı bir yansımasını kendine has üslûbu ve kurduğu farklı diyaloglarla veren yazar, o günleri yaşamış olanlara hafıza tazeleme, döneme bizzat şahitlik etmemiş genç okurlara da o dönemle tanışma imkânı sunmaktadır.

Kaynakça

Tokatlı, Atilla (2010). Devrimcinin Ölümü. İstanbul: Kyrhos Yayınları.

https://www.turkedebiyatcilar.net/atilla-tokatli-kimdir-hayati-ve-eserleri [Erişim Tarihi: 13. 09. 2019]

https://www.biyografya.com/biyografi/4984 [Erişim Tarihi: 13. 09. 2019]

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: İSA KOYUNCU
Yayın Tarihi: 16.09.2019
Güncelleme Tarihi: 20.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Sosyalizm Nedir?Düşün Yayınları / İstanbul1961Diğer
Dünya Yazarları ve Eserleri AnsiklopedisiMay Yayınları / İstanbul1967Diğer
Sovyet Şairleri AntolojisiÖncü Kitabevi / İstanbul1968Antoloji
Ansiklopedik Felsefe SözlüğüBilgi Yayınevi / İstanbul1973Diğer
Sosyalist Kültür AnsiklopedisiMay Yayınları / İstanbul1978Diğer
Eski Büyücülerden Çağdaş Darbecilere Gizli ÖrgütlerHürriyet Yayınevi / İstanbul1979Diğer
Tarih Boyunca PolitikaHür Yayın / İstanbul1980Diğer
Çağdaş Diyalektiğin Kaynağı HEGELYazko / İstanbul1981İnceleme
Devrimcinin ÖlümüBaşak Yayınları / İstanbul1987Roman

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Kerim Aydın Erdemd. 24 Eylül 1936 - ö. 14 Eylül 2004Doğum YeriGörüntüle
2Ahmet Karcılılard. 06 Haziran 1965 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Tahir Kutsi Makald. 9 Şubat 1937 - ö. 15 Haziran 1999Doğum YeriGörüntüle
4MEDET ÖMEROV, Medet Ramazan Oğlu Ömerovd. 1934 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Şükrü Algınd. 01 Temmuz 1934 - ö. 10 Mayıs 2020Doğum YılıGörüntüle
6Demirtaş Ceyhund. 1934 - ö. 29 Temmuz 2009Doğum YılıGörüntüle
7Oktay Rifatd. 10 Haziran 1914 - ö. 18 Nisan 1988Ölüm YılıGörüntüle
8Seyyid Ahmet Arvasid. 15 Şubat 1932 - ö. 31 Aralık 1988Ölüm YılıGörüntüle
9MUSTAFA, Mustafa Şenerd. 1926 - ö. 1988Ölüm YılıGörüntüle
10Kaya Sancard. 09 Eylül 1973 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Necip Evliced. 1956 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Semih Seyyid Dağıstanlıd. 1944 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Aysel Kaymazd. 09 Mart 1970 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14İbrahim Ayaşlıd. 1931 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Abdullah Satoğlud. 15 Mayıs 1934 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Osman Attilâd. 1922 - ö. 20 Nisan 1978Madde AdıGörüntüle
17SÂFÎ, Ahmed Sâfî, Tokatlıd. 1824 - ö. 1873Madde AdıGörüntüle
18Attilâ Damard. 01 Ocak 1946 - ö. ?Madde AdıGörüntüle