Tokdemir, Abdülmecit

Tokdemir
(d. 1894 / ö. 17 Ağustos 1974)
âşık, çiftçi, tüccar
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Abdülmecit Tokdemir, Artvin’in Şavşat ilçesine bağlı Kocabey’de (eski adı Kuçen) 1894’te dünyaya gelmiştir. Şairlik kültürünün egemen olduğu bir ailede yetişen Tokdemir, şair ve din adamı Muhammet Recai’nin torunu, şair ve folklor araştırmacısı Hayrettin Tokdemir’in babasıdır.İlk eğitimine köy medresesinde başlar. Daha sonra İmerhev’in (şimdiki adı Meydancık) Balıklı köyünde Hacı Mevlüt Efendi’den Kur’an okumayı öğrenir. On bir yaşında Kuran’ı hıfzetti. Bir süre sonra Söğütlü köyünde açılan Darü’l Hilafetü’l Aliyye adlı okulda tahsiline devam eden Tokdemir, okulun müderrisi olan dayısı Yusuf Ziyaüddin Efendi’den Arapça ve Farsça dersleri alarak eğitimini tamamladı. 1915’te çocuk yaşta âşık olduğu Safiye ile evlenir. Bir şiirinde “Yar adını sorarsanız Safiye” der. Eşinin kısa süre sonra ölmesi üzerine ikinci evliliğini 1917 yılında Elvida Hanım ile yapar. Abdülmecit Tokdemir, küçük yaşta Milli Mücadele’ye katıldı. Burada etkin görevlerde bulunan yazar, dönemi anlatan anılarını 7 Mart Kahramanları adlı eserinde topladı. Gençlik dönemlerinde çiftçilik yapan Tokdemir, sonraki yıllarda Darü’l-Hilafetü’l-Aliyye’de müdür yardımcılığı yaptı. Bu okulun 1925 yılında kapatılmasının ardından bir süre Orman Ser Muhafaza memurluğu görevinde bulundu. 1940’tan itibaren ömrünün sonuna kadar ticaretle uğraşarak ve davavekilliği yaparak yaşamını sürdürdü. Tanınmış hekimler yetiştirmiş bir ailenin çocuğu olarak cerrahlık alanındaki bilgi ve deneyimini sünnetçilikle devam ettirdi. 17 Ağustos 1974 tarihinde vefat etmiştir (Karadeniz 2002: 529-534).

Şiirlerinde özellikle dini konuları ve ahlak sorunlarını işleyen Tokdemir’in Oğluma Öğütler (1964) ve 7 Mart Kahramanları adlı kitapları yayımlanır. Ayrıca MektubatArtvin’de Edebiyat ve Süzülmüş Sözler adlı yayına hazır üç kitabı basılma olanağı bulamaz (Karadeniz 2002: 529). Şairin bütün eserleri ölümünden sonra Hayrettin Tokdemir tarafından bir araya getirilerek Edebî Goncalar adı altında kitaplaştırılmıştır.

Musa Öksüz, Âşık Kara ile yaptığı görüşmede onun Tokdemir ile arasında geçen şöyle bir anıya yer verir: “Kara yeni âşık olduğu ve tanınmaya başladığı gençlik yıllarında bir mecliste Huzûrî’nin bir şiirini -etkili olsun diye- kendisininmiş gibi söyler. Mecliste bulunan Abdülmecid Tokdemir, ona bir tokat atar. Kara, yere serilir ve Tokdemir’e niçin vurduğunu sorar. Tokdemir ‘Sakın bir şey söyleme, eğer bir kelime daha edersen sana öyle bir vururum ki kendine gelemezsin! Bu şiir, Huzûrî Baba’nın bir şiiridir. Onun bir deyişi olduğunu neden söylemedin?’ der.” (2013: 59). Tokdemir ve Mecit mahlaslarını kullanan âşığın şiirleri genellikle öğütleme türündedir. “Her söylenilen söz kıssa olmaz/ Kıssa olsa bile hisse olamaz” söylemi bunu örneklendirmektedir. Şiirlerinde peygamberlerin adına telmih yaptığı görülür. Dili sadedir.

Kaynakça

Işık, İhsan (2009). Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi. 2.basım. Ankara: Elvan Yay.

Karadeniz, Bekir (2002). Artvinli Halk Şairleri. Ankara: Ankara AKYD Yay.

Öksüz, Musa (2013). Artvin Âşıklık Geleneği. Doktora Tezi. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi.

Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi (2001) C.II. İstanbul.

TDEA (1998). C.VIII. İstanbul.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: GÜLDEN VİCİR
Yayın Tarihi: 12.06.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
7 Mart KahramanlarıFon Matbaası / Ankara1972Şiir
Oğluma ÖğütlerSelçuk Matbaası / Trabzon1964Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HAKKÎ, İsmaild. 1828 - ö. 1907Doğum YeriGörüntüle
2YANGUNÎ, Gülpaşa Tokdemird. 1918 - ö. 28.04.2002Doğum YeriGörüntüle
3OSMAN, Osman Şahistanoğlud. 1884 - ö. 1968Doğum YeriGörüntüle
4Abdulla Kadirîd. 10 Nisan 1894 - ö. 4 Kasım 1938Doğum YılıGörüntüle
5Arcan, İ. Galipd. 3 Kasım 1894 - ö. 8 Ağustos 1973Doğum YılıGörüntüle
6EDÎB Emîn Bey, Erzurumlud. 1894 - ö. 1918Doğum YılıGörüntüle
7İBRAHİM, İbrahim Severd. 1908 - ö. 1974Ölüm YılıGörüntüle
8İsmet Küntayd. 1923 - ö. 25 Temmuz 1974Ölüm YılıGörüntüle
9Fındıkoğlu, Ziyaettin Fahrid. 1901 - ö. 16 Kasım 1974Ölüm YılıGörüntüle
10GÜLECİ, Sokrat Andreyeviç Datovd. 1910 - ö. 1995MeslekGörüntüle
11MURAT, Murat Dumand. 1955 - ö. ?MeslekGörüntüle
12NAZAN, Nazan Doğand. 1975 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Remzi Şimşekd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Oktay Akbald. 10 Nisan 1923 - ö. 28 Ağustos 2015Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Ateş Ayvaz, Sezerd. 11 Ağustos 1956 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16YANGUNÎ, Gülpaşa Tokdemird. 1918 - ö. 28.04.2002Madde AdıGörüntüle
17Hayrettin Tokdemird. 1928 - ö. 25 Haziran 1999Madde AdıGörüntüle
18CERRAHÎ, Behzat Tokdemird. 1919? / 1925? - ö. ?Madde AdıGörüntüle