TUFAN GÜVEL

(d. 1923 / ö. 1946)
âşık, tüccar
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Âşık Tufan Güvel, 1339 (1923) yılında Adana'nın Kadirli İlçesi'nin Araplı -şimdi Osmaniye İli'nin Sunbas İlçesi- köyünde doğmuştur. Araplı'da üç yıl ilkokul eğitimi almıştır. Âşık Tufan Güvel, ilkokuldan mezun olduktan hemen sonra babasının yanında ticaret hayatına başlamıştır. Âşık, tüccarlık yaptığı dönem içerisinde -askerlik vazifesi nedeniyle Araplı köyünden ayrılana kadar- Çukurova'nın pek çok yerini mal alıp satma amacıyla dolaşmış ve bu süre zarfında şiir yazmaya devam etmiştir (Arı 2009: 280).

Tufan Güvel, 1943 yılında nişanlanmış, kısa bir süre sonra da askerlik görevini ifa etmek amacıyla Mardin'in Gercuş ilçesine gitmiştir. Tufan Güvel, 1946 yılında vatani görevini yerine getirirken -yakalandığı zehirli sıtma hastalığı nedeniyle- hayatını kaybetmiştir (Arı 2009: 280).

Âşık Tufan Güvel, çok küçük yaşlarda -ilkokul eğitimi aldığı yıllarda- şiir söylemeye başlamıştır. Güvel, usta-çırak ilişkisi içerisinde yetişmemiş; sazlı-sözlü ortamlarda da bulunmamıştır. Âşığın saz çalma niteliği de yoktur. Rüyasında bade de içmemiştir; yani badeli bir âşık da değildir. O, şiirlerinde mahlas olarak adını tapşırmıştır (Arı 2009:280).

Tufan Güvel, şiirlerini genellikle 11'li (6+5, 4+4+3) hece ölçüsüyle söylemiştir. Şiirlerinin çoğunluğunun abab, cccb, dddb ... koşma kafiye örgüsü ile yazılmış olduğu görülür: "Tazesin sevdiğim gonca gül gibi / Güzellikte hiç akranın bulunmaz / Ağzın şeker şerbet dilin bal gibi / Leblerinden bir busecik alınmaz; Ruhum aldın beni sana bağladın / Fazla bakma ciğerimi dağladın / Biliyorum efkar geldi ağladın / Yar yoluna ağlayana gülünmez" (Arı 2009: 282).

Bir çok âşıkta olduğu gibi, Âşık Tufan Güvel de şiirlerinde daha çok yarım kafiye kullanmıştır. Tufan Güvel'in yarım kafiyeyi kullandığı söz konusu şiirlerde r,l,z,s gibi sesleri daha sık tercih ettiği görülür: "Uygundur gözlüğü çıkarma gözden / Anlarım sevdiğim ben de o nazdan / Sarpa varma işi gel beri düzden / Gör yiğidi nidem şimdi bilinmez" (Arı 2009: 280).

Güvel'in şiirlerinde genellikle hikaye etme, soru-cevap, nasihat ve hitap, delil ve ispat anlatım tekniklerini kullandığı söylenebilir. Tufan Güvel, şiirlerinde anlatım kalıplarından tekrirlere- ikilemelere (bazı bazı, fır fır, baş başına...), deyimlere ( göz dikmek, defterini dürmek, işi sarpa vurmak, ateşe yanmak...), halk söyleyişlerine ( dubaracı, öpem, gelişin, Garun, devşirmek, ne gadara...) sıkça yer vermiştir. Muhtemelen bu anlatım kalıplarını daha iyi anlaşılmak ve şiirde akıcılığı sağlamak amacı ile kullanmıştır.

Güvel'in tespit edilebilen 8 şiiri incelendiğinde, bu şiirlerin koşma ve destan (güzelleme, nasihat) şeklinde olduğu görülür. Âşık, koşma tarzında yazdığı/söylediği bu şiirlerde aşk, din, askerlik, sıla özlemi gibi temalara -diğer temalara göre- daha fazla yer vermiştir (Arı 2009: 283).

Kaynakça

Arı, Bülent (2009). Adana'da Geçmişten Bugüne Âşıklık Geleneği, Adana: Altınkoza Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. BÜLENT ARI
Yayın Tarihi: 06.06.2018

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1FINDIKLI, Mustafa Fındıklıd. 10.05.1964 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2DERTLİ POLAT, Mustafa Polatd. 1962 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Doğan, Mehmet H.d. 28 Haziran 1931 - ö. 17 Şubat 2008Doğum YeriGörüntüle
4Seyfettin Turhand. 15 Mayıs 1923 - ö. 16 Aralık 2002Doğum YılıGörüntüle
5HULUSÎ, Ali Rıza  Demircid. 1923 - ö. 03.03.1990Doğum YılıGörüntüle
6Abdulvahap Bilgind. 1 Mart 1923 - ö. 25 Ağustos 1998Doğum YılıGörüntüle
7Lostar, Hasan Basrid. 1890 - ö. 25 Ekim 1946Ölüm YılıGörüntüle
8ELİMERDANLI, Necefd. 1905 - ö. 1946/1947Ölüm YılıGörüntüle
9Aygün, Güzide Sabrid. 1886 - ö. 1946Ölüm YılıGörüntüle
10RABİA SULTAN, Rabia Barışd. 1949 - ö. ?MeslekGörüntüle
11SEYFİ, Seyfeddin Gökçed. 1885 - ö. 27.10.1969MeslekGörüntüle
12ŞÜKRANİ, Şükrü Toprakd. 1958 - ö. ?MeslekGörüntüle
13OZANOĞLU/ELVANÎ, Nurettin Gürd. 01.04.1950 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14YARDIMCI, Ahmet Yardımcıd. 1961 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HÜSEYİN, Hüseyin Asland. 1970 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Tarık Tufand. 05 Haziran 1973 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Tufan Çolakd. 01 Ocak 1976 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Daye, Tufan Hikmetd. 02 Ocak 1943 - ö. 01 Nisan 1982Madde AdıGörüntüle