TÜRKSEVER, Battal Türksever

(d. 01.07.1925 / ö. 28.03.2016)
âşık, esnaf
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Battal Türksever 1 Temmuz 1925 tarihinde Sivas'ın Gemerek ilçesinin Eskiyurt köyünde doğmuştur. Babasının adı Süleyman, annesinin adı Hediye'dir. Ailenin en küçüğü olan Battal'ın çocukluğu yoksullukla geçmiştir. Köylerinde okul olmadığı için okuma yazmayı nüfus mübadelesi sırasında köylerine gelen Batı Trakya Türklerinden öğrenmiştir. 1940 yılında âşık olduğu Zehra ile evlenmiştir. Bu evlilikten Elif, Elmas, Ayten ve Sami isimli üç kız bir erkek dört çocuğu olmuştur. Evlendikten sonra askere gitmiş ve Erzurum civarında dört yıl çavuş olarak askerlik hizmetini tamamlamıştır. Askerden dönünce arkadaşıyla birlikte köyüne bakkal dükkanı açmıştır. 1954 yılında köyüne muhtar seçilmiştir ve ilk iş olarak köye okul yaptırmıştır. Köyüne yaptığı hizmetlere rağmen kendisine atılan iftiralara dayanamayarak ailesi ile Bolu'ya göçmüştür. Çalıştığı fabrikanın yanması üzerine berberlik yapmaya başlamıştır. Bu dönemde dükkana gelen müşterilere Hacı Bektaş'tan, Pir Sultan'dan ve kendi şiirlerinden söyleyerek çevresinde tanınır hâle gelmiştir. 1967 yılında "Sivaslı Kardeşler" mağazası ile konfeksiyonculuğa başlamıştır ve Bolu'ya hazır giyimi getirmiştir. Bolu'nun tanınmış esnafları olarak 1969-1973 ve 1987-1989 yıllarında Bolu meclis üyeliğine seçilmiştir. Battal Türksever'in evi ozanların durağı ve misafirhanesi olmuştur. Âşık Veysel hayatı boyunca iki defa Bolu' ya gelmiştir ve bu gelişlerinde âşığın evinde misafir olmuştur. Musa Eroğlu da Türksever'in evinde ağırladığı misafirlerdendir. İLESAM üyesidir. 28 Mart 2016 tarihinde vefat etmiştir (Kaya 2009: 356; Tunçay 2017: 13-94).

Şiirlerinde soyadını mahlas olarak kullanan âşığın saza ve söze merakı küçük yaşlarda başlamıştır. On yaşına gelince bağlama çalmayı isteyen âşık, bir öğreticinin yardımıyla öğrenmeye başlamıştır. Öğreten kişi bir süre sonra para isteyince -ailenin bu parayı karşılayacak gücü olmadığı için- Türksever bağlama derslerini bırakmıştır. Âşık öğretmeninin bu davranışına çok üzülmüştür ve yaşamı boyunca bağlamayı bir daha eline almamıştır. Türksever'in sazda ve sözde ustası yoktur. Âşık Veysel, Yüzbaşıoğlu, Âşık Ali İzzet Özkan ve Mahmut Erdal en çok etkilendiği âşıklardır. Rüyaya ve badeye inanan âşık, askerlik döneminde bir rüya görmüştür ancak rüyayı kimseye anlatmamıştır ve kendisinde gizli kalmasını istemiştir. İlk şiirlerini âşık olduğu komşularının kızı (eşi) Zehra'ya yazmıştır. Şiirlerinde genellikle sevgi, saygı, çalışmak, öğrenip, öğretmek ve insan sevgisi konularını işlemiştir. Bu konuların dışında "Nasılsın" adlı şiirinde Anadolu bozkırlarının yokluk ve yoksulluğunu, "Garip Garip" adlı şiirinde de hayatının tüm safhalarını anlatmıştır. Âşık annesinin genç yaşta ölümü üzerine ağıtlar yazmıştır fakat bu şiirleri korumayı başaramamıştır. Şiirlerini genellikle 11'li ve 8'li hece ölçüsüyle kaleme almıştır. Şiirlerinde Arapça ve Farsça kelimelerden uzak sade bir dil kullanmaya özellikle dikkat etmiştir. Şiirlerini dörtlükler hâlinde yazan Türksever, "Can Sevgisi" ve "Dediği Olur" şiirlerinde beşlik kullanmayı tercih etmiştir. Doğup büyüdüğü yerleri unutamayan âşık, köyünde altında oturduğu, şiirler yazıp, hayaller kurduğu ağaca ve köyüne duyduğu özlemle ilk şiir kitabına Bozarmut (1982) adını vermiştir. Battal Türksever'in ilk şiir kitabıyla birlikte dört eseri yayımlanmıştır. Sevgi Yağmuru, Gönül Dostu (2001) ve Sevgi Pınarından Birkaç Yudum (2002) diğer kitaplarıdır (Kaya 2009: 356; Tunçay 2017: 13-94).

Kaynakça

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şairleri V. Sivas: Sivas İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yay.

Tunçay, Hüseyin (2017). Bolu'nun Pir Sultanı " Battal Türksever". Bolu: Bolu Belediyesi Kültür Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: GÜLAY YILDIZDAĞ
Yayın Tarihi: 27.05.2019
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
BozarmutAnadolu matbaası / İstanbul1982Şiir
Sevgi YağmuruKemal Matbaası / Bolu-Şiir
Gönül DostuAdalya Ofset / Antalya2001Şiir
Sevgi Pınarından Birkaç YudumKemal Matbaası / Bolu2002Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KUDDUSÎ, Kuddusi Ozand. 1900 - ö. 01.01.1956Doğum YeriGörüntüle
2Bilal Tırnakçıd. 20 Eylül 1971 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Abbas Cılgad. 1935 - ö. Temmuz 1996Doğum YeriGörüntüle
4KUDDUSÎ, Kuddusi Ozand. 1900 - ö. 01.01.1956Doğum YılıGörüntüle
5Bilal Tırnakçıd. 20 Eylül 1971 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Abbas Cılgad. 1935 - ö. Temmuz 1996Doğum YılıGörüntüle
7KUDDUSÎ, Kuddusi Ozand. 1900 - ö. 01.01.1956Ölüm YılıGörüntüle
8Bilal Tırnakçıd. 20 Eylül 1971 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Abbas Cılgad. 1935 - ö. Temmuz 1996Ölüm YılıGörüntüle
10KUDDUSÎ, Kuddusi Ozand. 1900 - ö. 01.01.1956MeslekGörüntüle
11Bilal Tırnakçıd. 20 Eylül 1971 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Abbas Cılgad. 1935 - ö. Temmuz 1996MeslekGörüntüle
13KUDDUSÎ, Kuddusi Ozand. 1900 - ö. 01.01.1956Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Bilal Tırnakçıd. 20 Eylül 1971 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Abbas Cılgad. 1935 - ö. Temmuz 1996Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KUDDUSÎ, Kuddusi Ozand. 1900 - ö. 01.01.1956Madde AdıGörüntüle
17Bilal Tırnakçıd. 20 Eylül 1971 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Abbas Cılgad. 1935 - ö. Temmuz 1996Madde AdıGörüntüle