TÜRKSEVER, Battal Türksever

(d. 01.07.1925 / ö. 28.03.2016)
âşık, esnaf
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Battal Türksever 1 Temmuz 1925 tarihinde Sivas'ın Gemerek ilçesinin Eskiyurt köyünde doğmuştur. Babasının adı Süleyman, annesinin adı Hediye'dir. Ailenin en küçüğü olan Battal'ın çocukluğu yoksullukla geçmiştir. Köylerinde okul olmadığı için okuma yazmayı nüfus mübadelesi sırasında köylerine gelen Batı Trakya Türklerinden öğrenmiştir. 1940 yılında âşık olduğu Zehra ile evlenmiştir. Bu evlilikten Elif, Elmas, Ayten ve Sami isimli üç kız bir erkek dört çocuğu olmuştur. Evlendikten sonra askere gitmiş ve Erzurum civarında dört yıl çavuş olarak askerlik hizmetini tamamlamıştır. Askerden dönünce arkadaşıyla birlikte köyüne bakkal dükkanı açmıştır. 1954 yılında köyüne muhtar seçilmiştir ve ilk iş olarak köye okul yaptırmıştır. Köyüne yaptığı hizmetlere rağmen kendisine atılan iftiralara dayanamayarak ailesi ile Bolu'ya göçmüştür. Çalıştığı fabrikanın yanması üzerine berberlik yapmaya başlamıştır. Bu dönemde dükkana gelen müşterilere Hacı Bektaş'tan, Pir Sultan'dan ve kendi şiirlerinden söyleyerek çevresinde tanınır hâle gelmiştir. 1967 yılında "Sivaslı Kardeşler" mağazası ile konfeksiyonculuğa başlamıştır ve Bolu'ya hazır giyimi getirmiştir. Bolu'nun tanınmış esnafları olarak 1969-1973 ve 1987-1989 yıllarında Bolu meclis üyeliğine seçilmiştir. Battal Türksever'in evi ozanların durağı ve misafirhanesi olmuştur. Âşık Veysel hayatı boyunca iki defa Bolu' ya gelmiştir ve bu gelişlerinde âşığın evinde misafir olmuştur. Musa Eroğlu da Türksever'in evinde ağırladığı misafirlerdendir. 28 Mart 2016 tarihinde vefat eden âşık, İLESAM'a üyeydi (Kaya 2009: 356; Tunçay 2017: 13-94).

Şiirlerinde soyadını mahlas olarak kullanan âşığın saza ve söze merakı küçük yaşlarda başlamıştır. On yaşına gelince bağlama çalmayı isteyen âşık, bir öğreticinin yardımıyla öğrenmeye başlamıştır. Öğreten kişi bir süre sonra para isteyince -ailenin bu parayı karşılayacak gücü olmadığı için- Türksever bağlama derslerini bırakmıştır. Âşık öğretmeninin bu davranışına çok üzülmüştür ve yaşamı boyunca bağlamayı bir daha eline almamıştır. Türksever'in sazda ve sözde ustası yoktur. Âşık Veysel, Yüzbaşıoğlu, Âşık Ali İzzet Özkan ve Mahmut Erdal en çok etkilendiği âşıklardır. Rüyaya ve badeye inanan âşık, askerlik döneminde bir rüya görmüştür ancak rüyayı kimseye anlatmamıştır ve kendisinde gizli kalmasını istemiştir. İlk şiirlerini âşık olduğu komşularının kızı (eşi) Zehra'ya yazmıştır. Şiirlerinde genellikle sevgi, saygı, çalışmak, öğrenip, öğretmek ve insan sevgisi konularını işlemiştir. Bu konuların dışında "Nasılsın" adlı şiirinde Anadolu bozkırlarının yokluk ve yoksulluğunu, "Garip Garip" adlı şiirinde de hayatının tüm safhalarını anlatmıştır. Âşık annesinin genç yaşta ölümü üzerine ağıtlar yazmıştır fakat bu şiirleri korumayı başaramamıştır. Şiirlerini genellikle 11'li ve 8'li hece ölçüsüyle kaleme almıştır. Şiirlerinde Arapça ve Farsça kelimelerden uzak sade bir dil kullanmaya özellikle dikkat etmiştir. Şiirlerini dörtlükler hâlinde yazan Türksever, "Can Sevgisi" ve "Dediği Olur" şiirlerinde beşlik kullanmayı tercih etmiştir. Doğup büyüdüğü yerleri unutamayan âşık, köyünde altında oturduğu, şiirler yazıp, hayaller kurduğu ağaca ve köyüne duyduğu özlemle ilk şiir kitabına Bozarmut (1982) adını vermiştir. Battal Türksever'in ilk şiir kitabıyla birlikte dört eseri yayımlanmıştır. Sevgi Yağmuru, Gönül Dostu (2001) ve Sevgi Pınarından Birkaç Yudum (2002) diğer kitaplarıdır (Kaya 2009: 356; Tunçay 2017:13-94).

Kaynakça

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şairleri V. Sivas: Sivas İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yay.

Tunçay, Hüseyin (2017). Bolu'nun Pir Sultanı " Battal Türksever". Bolu: Bolu Belediyesi Kültür Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: GÜLAY YILDIZDAĞ
Yayın Tarihi: 27.05.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
BozarmutAnadolu matbaası / İstanbul1982Şiir
Sevgi YağmuruKemal Matbaası / Bolu-Şiir
Gönül DostuAdalya Ofset / Antalya2001Şiir
Sevgi Pınarından Birkaç YudumKemal Matbaası / Bolu2002Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HALİL, Halil Akgözd. 1956 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2FEVZİ/DELİBAŞ, Fevzi Delibaşd. 1949 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3ALİ, Ali Aksoyd. 1942 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4HALİL, Halil Akgözd. 1956 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5FEVZİ/DELİBAŞ, Fevzi Delibaşd. 1949 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6ALİ, Ali Aksoyd. 1942 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7HALİL, Halil Akgözd. 1956 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8FEVZİ/DELİBAŞ, Fevzi Delibaşd. 1949 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9ALİ, Ali Aksoyd. 1942 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10HALİL, Halil Akgözd. 1956 - ö. ?MeslekGörüntüle
11FEVZİ/DELİBAŞ, Fevzi Delibaşd. 1949 - ö. ?MeslekGörüntüle
12ALİ, Ali Aksoyd. 1942 - ö. ?MeslekGörüntüle
13HALİL, Halil Akgözd. 1956 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14FEVZİ/DELİBAŞ, Fevzi Delibaşd. 1949 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ALİ, Ali Aksoyd. 1942 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HALİL, Halil Akgözd. 1956 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17FEVZİ/DELİBAŞ, Fevzi Delibaşd. 1949 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18ALİ, Ali Aksoyd. 1942 - ö. ?Madde AdıGörüntüle